Năm 2025 ghi nhận mức vốn đầu tư công cao kỷ lục, phản ánh vai trò trụ cột của đầu tư công trong điều tiết vĩ mô, kích thích tổng cầu và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Trong bối cảnh đó, công tác giải ngân nguồn vốn này tiếp tục được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo quyết liệt ngay từ đầu năm.
Theo số liệu tổng hợp đến hết ngày 31/12/2025, đối với phần vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài sang năm 2025 giải ngân đạt 49.689,2 tỷ đồng, tương ứng 75% kế hoạch (66.269 tỷ đồng). Kết quả này cho thấy nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong việc xử lý các dự án chuyển tiếp, đồng thời cũng phản ánh thực tế vẫn còn những dự án chậm tiến độ kéo dài nhiều năm, chưa thể giải ngân hết theo kế hoạch.
 |
| Giải ngân đầu tư công năm 2025: Cần quyết tâm lớn để cán đích. Ảnh: H.T |
Đối với kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025, tổng số vốn giải ngân đạt 755.141,6 tỷ đồng, bằng 82,7% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2024, cao hơn 2,4% về tỷ lệ và trên 206.564 tỷ đồng về số tuyệt đối. Nếu không tính khoản 11.140,7 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương đang trình điều chỉnh giảm để bổ sung dự phòng, tỷ lệ giải ngân cả năm đạt khoảng 83,7% kế hoạch được giao.
Đáng chú ý, kết quả giải ngân có sự phân hóa rõ rệt giữa các nguồn vốn. Vốn ngân sách địa phương đạt tỷ lệ giải ngân gần như tuyệt đối, lên tới 99,9%, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2024, nhưng vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 63,9%, giảm 7,7% về tỷ lệ so với cùng kỳ năm trước. Đây là điểm nghẽn lớn nhất trong bức tranh giải ngân đầu tư công năm 2025, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án quy mô lớn, có tính lan tỏa cao.
| Bộ Tài chính lưu ý các bộ, ngành, địa phương cần nghiêm túc rút kinh nghiệm từ những hạn chế của năm 2025, triển khai các giải pháp đột phá, quyết liệt hơn ngay từ đầu năm 2026, coi giải ngân đầu tư công là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững. |
Cũng báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, đến hết tháng 12/2025 có 11 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung của cả nước như: Ngân hàng Phát triển, Tổng Công ty đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam, Tập đoàn Điện lực, Bộ Nội vụ, Bộ Tư pháp, tỉnh Ninh Bình, tỉnh Hà Tĩnh, TP. Hà Nội, TP. Hải Phòng…, cho thấy sự quyết liệt trong chỉ đạo điều hành, gắn trách nhiệm giải ngân với vai trò người đứng đầu. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, trong số các bộ, ngành có tỷ lệ giải ngân cao, không ít đơn vị có kế hoạch vốn tương đối thấp hoặc không giải ngân theo dự án.
Đáng chú ý, vẫn còn 22 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung. Một số đơn vị có quy mô vốn lớn nhưng tiến độ triển khai chậm, kéo dài, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế.
Phân tích nguyên nhân và những tồn tại trong giải ngân đầu tư công năm 2025, báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, có cả yếu tố chủ quan và khách quan.
Về chủ quan, công tác lập và phân bổ kế hoạch vốn tại một số bộ, ngành, địa phương chưa sát thực tế, chưa phù hợp với năng lực triển khai. Tình trạng dự án thừa vốn, thiếu vốn, phải điều chỉnh nhiều lần hoặc hoàn trả kế hoạch vốn vẫn còn xảy ra, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Đặc biệt, công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là “nút thắt” lớn nhất. Dù nhiều địa phương thời gian gần đây đã có chuyển biến rõ nét, nhưng ở không ít dự án, công tác bồi thường, tái định cư vẫn chậm do vướng mắc trong xác định giá đất, nguồn gốc đất đai và sự thiếu đồng thuận của người dân. Những khó khăn này kéo dài gây hiệu ứng dây chuyền, làm chậm tiến độ thi công và giải ngân vốn.
Bên cạnh đó, năng lực và trách nhiệm của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế. Việc tổ chức thi công chưa quyết liệt, thiếu nhân lực, thiết bị; sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan chưa chặt chẽ; hồ sơ thanh toán lập chậm, dồn khối lượng giải ngân vào cuối năm… là những tồn tại phổ biến làm giảm hiệu quả điều hành đầu tư công.
Về khách quan, năm 2025 chứng kiến diễn biến thời tiết đặc biệt bất thường với số lượng bão, mưa lũ lớn kỷ lục, gây thiệt hại nặng nề cho nhiều công trình, nhất là các dự án giao thông trọng điểm. Tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng, giá cả biến động mạnh, cùng những vướng mắc trong điều chỉnh giá hợp đồng, thủ tục môi trường, đầu tư công nghệ thông tin và triển khai các dự án ODA tiếp tục tạo áp lực lớn cho tiến độ giải ngân.
Ngoài ra, quá trình sắp xếp, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cũng phát sinh không ít khó khăn về tổ chức bộ máy, nhân sự và thủ tục, ảnh hưởng đến việc triển khai dự án và giải ngân vốn tại một số địa phương…
Từ thực tiễn trên, Bộ Tài chính nhấn mạnh, sự khác biệt về kết quả giải ngân giữa các bộ, ngành, địa phương chủ yếu đến từ mức độ quyết liệt trong chỉ đạo điều hành và vai trò của người đứng đầu. Những đơn vị giải ngân tốt thường sớm nhận diện “điểm nghẽn”, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, tăng cường kỷ luật tài chính - đầu tư, thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ và gắn kết quả giải ngân với công tác thi đua, khen thưởng.
Theo quy định, đến hết ngày 31/1/2026 sẽ kết thúc việc giải ngân vốn của năm 2025. Do đó, để phấn đấu giải ngân đạt 100% kế hoạch vốn năm 2025 và tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng cao năm 2026, rất cần sự nỗ lực và quyết liệt hơn nữa từ các bộ, ngành, địa phương.
Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục thanh toán đối với khối lượng công việc đã hoàn thành trong thời gian chỉnh lý quyết toán./.
