Khai thác mở làm ô nhiễm môi trường nặng

Theo báo cáo của Tổng cục Địa chất và Khoáng sản, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT), đất đá thải loại trong khai thác khoáng sản là nguyên nhân gián tiếp dẫn tới tác động cộng hưởng về phát thải bụi từ các mỏ, gây suy giảm môi trường không khí do nhiễm bụi ở các khu vực dân cư ở vùng khai thác. Cụ thể, để sản xuất 1 tấn than, doanh nghiệp cần bóc đi từ 8 đến 10 m³ đất phủ và thải từ 1 đến 3 m³ nước thải mỏ. Trung bình hàng năm, các mỏ than của Tập đoàn Công nghiệp Than và Khoáng sản Việt Nam đã thải ra môi trường 182,6 triệu m³ đất đá, khoảng 70 triệu m³ nước thải mỏ dẫn đến một số vùng thuộc tỉnh Quảng Ninh bị ô nhiễm đến mức báo động như Mạo Khê, Uông Bí, Cẩm Phả…

Ngoài than, thì việc khai thác titan cũng tác động lớn tới môi trường. Nghiên cứu của Trung tâm Tư vấn và Công nghệ môi trường, Tổng cục Môi trường, Bộ TN&MT cho thấy, Bình Thuận có trữ lượng gần 600 triệu tấn titan, chiếm 92% trữ lượng cả nước, phân bổ trong tầng cát xám và cát đỏ trên diện tích 800Km2 ven biển. Trên địa bàn có 67 dự án khai thác titan nhưng hiện mới có 3 sự án được cấp giấy phép.

Do khoáng sản titan nằm sâu nhưng các công ty khai thác chỉ có công cụ khai thác thô sơ, sau khi khai thác không hoàn thổ nên mặt đất bị cày nát hình thành những hố sâu. Bên cạnh đó, việc các doanh nghiệp vì lợi nhuận dùng nước biển lọc quặng thô nên về lâu dài vùng khai thác sẽ bị nhiễm mặn không thể trồng trọt. Ngoài ô nhiễm do hóa chất, nhiễm mặn khai thác titan còn gây ô nhiễm phóng xạ.

Doanh nghiệp thờ ơ với bảo vệ môi trường

Theo ông Lê Trình, Viện Khoa học Môi trường và Phát triển, công tác quản lý hoạt động khai thác khoáng sản còn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân của việc gây ô nhiễm là do các khu vực khai thác khoáng sản không tập trung, nhỏ lẻ thường ở trong khu sâu vùng xa, nên việc bảo vệ môi trường từ việc khai thác khoáng sản phải phụ thuộc rất nhiều vào ý thức doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hiệp hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho rằng, hiện đã có văn bản pháp luật về quản lý ô nhiễm môi trường tại khu vực khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, nhiều cơ sở khai thác khoáng sản chưa được cấp phép vẫn hoạt động, máy móc sản xuất còn lạc hậu nên gây ra tình trạng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

“Đáng lo ngại nhất là các hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản quy mô nhỏ đang diễn ra khá phổ biến ở nước ta. Do công nghệ lạc hậu và nhất là chạy theo lợi nhuận, ý thức chấp hành luật pháp chưa cao nên các chủ cơ sở ít quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường, an toàn lao động, bảo vệ tài nguyên khoáng sản, để lại nhiều hậu quả xấu đến môi trường, ông Sinh nói.

Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, TS Đoàn Duy Khương cho biết, cần thừa nhận thực tế rằng, mới chỉ có một số ít các doanh nghiệp Việt Nam, thường là các tập đoàn, công ty lớn thực sự đưa nhiệm vụ bảo vệ môi trường vào cốt lõi chiến lược và chương trình hoạt động của mình. Còn lại đa số các doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ chỉ thực hiện qua loa với mục đích đối phó với cơ quan chức năng.

Để tăng cường công tác quản lý, ông Lại Hồng Thanh, Cục trưởng Cục Kiểm soát khoáng sản, Tổng cục Địa chất khoáng sản cho biết, hiện Bộ TN&MT đang triển khai đề án “Tăng cường năng lực cơ quan thanh tra chuyên ngành khoáng sản” nhằm hoàn thiện và đẩy mạnh giám sát hoạt động khai khoáng, đặc biệt giám sát trong vấn đề bảo vệ môi trường.

Hồng Quyên