Bước chuyển quan trọng

Lộ trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell chính thức xác nhận. Điều này không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật, mà còn là sự ghi nhận rõ nét đối với tiến trình cải cách.

Thực tế, quá trình này không diễn ra trong “một sớm một chiều”, mà là kết quả của nhiều năm điều chỉnh chính sách một cách kiên định, đồng bộ. Thời gian qua, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước không chỉ tích cực hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mà còn duy trì cơ chế đối thoại cởi mở, thường xuyên với các tổ chức xếp hạng và cộng đồng đầu tư quốc tế. Việc chủ động giải trình, cập nhật tiến độ cải cách và tiếp thu phản hồi đã giúp thu hẹp khoảng cách giữa yêu cầu quốc tế và thực tiễn vận hành của thị trường trong nước.

Việc Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là một cột mốc cấu trúc quan trọng. Ảnh: An Thư

Đây cũng là bước chuyển quan trọng giúp thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn mực toàn cầu, qua đó mở rộng khả năng thu hút dòng vốn dài hạn và nâng cao chất lượng nhà đầu tư, góp phần củng cố nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn tới.

Theo ông Bùi Văn Huy - Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty cổ phần Đầu tư FIDT, việc nâng hạng đã phát đi tín hiệu tích cực tới nhà đầu tư nước ngoài, phản ánh tiến bộ về thông lệ thị trường và môi trường đầu tư. Tuy nhiên, tác động đến dòng vốn quốc tế sẽ mang tính lộ trình, thay vì diễn ra ngay lập tức.

Thực tế, các quỹ đầu tư thụ động chỉ điều chỉnh danh mục gần thời điểm chính thức nâng hạng, nhằm đảm bảo tuân thủ quy tắc phân bổ. Trong khi đó, các quỹ chủ động vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng, lựa chọn cơ hội dựa trên các yếu tố nền tảng như thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) và mức độ tập trung của thị trường. Điều này cho thấy, dù nâng hạng là một cột mốc quan trọng, nhưng không phải “cây đũa thần” tạo ra dòng vốn ngay lập tức, mà đóng vai trò như một tín hiệu dẫn đường, giúp thị trường Việt Nam từng bước tiếp cận sâu hơn với dòng vốn quốc tế.

Từ góc độ thị trường, tác động dễ nhận thấy nhất của việc nâng hạng là khả năng kích hoạt dòng vốn ngoại quy mô lớn, đặc biệt từ các quỹ ETF và các quỹ đầu tư theo dõi chỉ số thị trường mới nổi. Tuy nhiên, dòng tiền này sẽ không phân bổ đồng đều, mà có xu hướng tập trung vào các cổ phiếu đáp ứng tốt các tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ free-float.

Trong giai đoạn đầu, nhóm cổ phiếu ngân hàng trụ cột của thị trường được kỳ vọng sẽ hưởng lợi rõ rệt nhất, nhờ quy mô vốn hóa lớn và thanh khoản cao. Tiếp đến là các ngành chứng khoán, bán lẻ và một số doanh nghiệp bất động sản quy mô lớn - những chủ thể có khả năng hấp thụ dòng vốn ngoại và đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

Kỳ vọng gia tăng quy mô và chất lượng

Diễn biến dòng tiền, theo nhận định của các chuyên gia, thường trải qua 3 giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là “đón đầu kỳ vọng”, khi dòng tiền trong nước phản ứng sớm, đẩy giá các cổ phiếu tiềm năng tăng trước thời điểm nâng hạng. Giai đoạn thứ hai diễn ra khi các cổ phiếu chính thức được đưa vào rổ chỉ số, kéo theo dòng vốn ngoại, đặc biệt là các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) giải ngân theo lộ trình, có thể tạo ra những biến động ngắn hạn. Giai đoạn thứ ba là sau nâng hạng, khi thị trường bước vào trạng thái phân hóa mạnh, dòng tiền trở nên chọn lọc hơn.

Ông Nguyễn Anh Khoa - Giám đốc Phân tích Công ty Chứng khoán Agribank cho biết, báo cáo mới nhất của FTSE Russell cho thấy, Việt Nam được nâng hạng chính thức từ tháng 9/2026, đồng thời đã xác định danh sách các cổ phiếu có khả năng gia nhập các bộ chỉ số toàn cầu. Những cái tên tiêu biểu được nhắc tới đều là các doanh nghiệp đầu ngành, có quy mô vốn hóa lớn và thanh khoản cao. Đây cũng là nhóm cổ phiếu có khả năng hấp thụ tốt dòng vốn thụ động, nhờ đáp ứng các tiêu chí khắt khe về quy mô và tính thanh khoản.

Bên cạnh đó, nhóm công ty chứng khoán được kỳ vọng sẽ hưởng lợi gián tiếp từ sự gia tăng của dòng vốn ngoại. Thanh khoản thị trường cải thiện sẽ kéo theo sự tăng trưởng của doanh thu môi giới, cho vay ký quỹ và các dịch vụ liên quan. Lợi thế sẽ thuộc về các công ty có thị phần giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài lớn, tệp khách hàng tổ chức dồi dào và năng lực đáp ứng tốt các yêu cầu giao dịch quốc tế.

Theo ông Khoa, trong bối cảnh nâng hạng, cùng với việc đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và khuyến khích doanh nghiệp FDI niêm yết, thị trường chứng khoán có thể đón nhận đồng thời cả hàng hóa mới và dòng tiền mới. Về phía nguồn cung, nhiều doanh nghiệp quy mô lớn trong các lĩnh vực sản xuất, tiêu dùng, hạ tầng, công nghệ đang xem xét kế hoạch IPO hoặc chuyển sàn niêm yết nhằm tiếp cận nguồn vốn dài hạn và nâng cao tính minh bạch.

Song song với đó, nâng hạng sẽ tạo điều kiện thu hút thêm dòng vốn ngoại, đặc biệt từ các quỹ đầu tư theo dõi chỉ số thị trường mới nổi. Bên cạnh dòng vốn ngoại, sự quay trở lại của nhà đầu tư cá nhân trong nước cũng có thể được thúc đẩy khi thanh khoản cải thiện và các câu chuyện tăng trưởng mới xuất hiện.