Từ cam kết Net Zero đến bài toán dòng vốn: Làm sao để chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở mục tiêu?

Hà My
(TBTCO) - Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 đặt Việt Nam vào nhóm quốc gia tiên phong trong ứng phó biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, phía sau mục tiêu đầy tham vọng là hàng loạt thách thức về vốn, công nghệ và năng lực triển khai, đặc biệt với khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường carbon và khơi thông dòng vốn cho công nghệ khí hậu đang trở thành yếu tố quyết định để chuyển đổi xanh đi vào thực chất.
aa

Định hình khung chính sách và vai trò “trục dẫn” của tài chính công

Chia sẻ thông tin tổng quan về chính sách và tình hình triển khai mục tiêu Net Zero của Việt Nam, ông Tô Việt Hoàng - Phó trưởng Ban Hợp tác quốc tế, Vụ Tài chính - Kinh tế ngành (Bộ Tài chính cho biết), Việt Nam đã đưa ra cam kết rõ ràng về việc đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đây là cam kết ở mức rất cao, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ trong việc tham gia cùng cộng đồng quốc tế ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việt Nam đã đưa ra các mục tiêu cụ thể về giảm phát thải khí nhà kính như: việc đang trong quá trình rà soát và cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC 3.0); rà soát và cập nhật Chiến lược Tăng trưởng xanh; nhanh chóng xây dựng các quy định để triển khai thị trường carbon trong nước,…

Từ cam kết Net Zero đến bài toán dòng vốn: Làm sao để chuyển đổi xanh không chỉ dừng ở mục tiêu?
Nông nghiệp phát thải thấp là một trong những giải pháp công nghệ khí hậu. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang tham gia nhiều sáng kiến quốc tế liên quan đến giảm phát thải methane, quản lý rừng và chuyển đổi năng lượng sạch. Cam kết này mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc nâng cao uy tín quốc tế, tiếp cận tài chính xanh, công nghệ mới và hợp tác phát triển.

Cam kết này mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam trong việc nâng cao uy tín quốc tế, tiếp cận tài chính xanh, công nghệ mới và hợp tác phát triển.

Cũng theo ông Hoàng, trong tiến trình này, Bộ Tài chính giữ vai trò rất quan trọng trong việc tạo dựng nền tảng chính sách và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Cụ thể là phát triển và vận hành các công cụ tài chính xanh, nhằm hỗ trợ phân bổ nguồn lực cho các mục tiêu phát triển bền vững; thúc đẩy thị trường carbon, qua đó từng bước hình thành cơ chế định giá phát thải và tạo động lực kinh tế cho giảm phát thải.

Bên cạnh đó là lồng ghép mục tiêu khí hậu vào chính sách tài khóa và quản lý đầu tư công, để sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực nhà nước. Đồng thời, khuyến khích khu vực tư nhân đầu tư vào công nghệ sạch, giúp giảm chi phí chuyển đổi và mở rộng cơ hội tăng trưởng xanh.

Công nghệ khí hậu và bài toán tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp

Trên thực tế, Việt Nam đã đạt được một số kết quả tích cực bước đầu. Có thể thấy rõ tiến triển trong phát triển năng lượng tái tạo, cũng như việc từng bước hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ cho mục tiêu Net Zero.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đó, theo ông Hoàng, vẫn còn không ít khoảng trống cần tiếp tục xử lý. Những khó khăn lớn hiện nay bao gồm thiếu vốn dài hạn, hạn chế về công nghệ và năng lực thực thi chưa đồng đều giữa các chủ thể. Đặc biệt, với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí đầu tư ban đầu cao và rủi ro công nghệ vẫn là những rào cản rất lớn.

Trong bối cảnh đó, công nghệ khí hậu là một trong những giải pháp then chốt để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0, bao gồm: công nghệ năng lượng sạch và sử dụng năng lượng hiệu quả, giúp giảm phát thải, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; kinh tế tuần hoàn, góp phần sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, giảm chất thải và thúc đẩy sự tăng trưởng thân thiện với môi trường; nông nghiệp phát thải thấp, vừa bảo vệ môi trường, vừa nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm; giao thông xanh, giúp giảm phát thải carbon và tiêu thụ năng lượng thông qua các công nghệ và dịch vụ giao thông bền vững.

Đây là những lĩnh vực tiên phong và trọng điểm của công nghệ khí hậu trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, vừa góp vào giảm phát thải khí nhà kính, vừa tạo cơ hội phát triển mới cho doanh nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với doanh nghiệp khởi nghiệp, là lực lượng rất quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ khí hậu của Việt Nam. Đây là khu vực có tính linh hoạt cao, có khả năng thích ứng nhanh và phát triển các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn trong nước. Họ cũng là lực lượng đổi mới sáng tạo quan trọng, có thể tạo ra những mô hình kinh doanh, sản phẩm và dịch vụ mới phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

Tuy nhiên, nhóm doanh nghiệp này hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận tài chính, công nghệ, thị trường và các nguồn lực hỗ trợ phát triển. Vì vậy, các hình thức hỗ trợ có mục tiêu, đúng nhu cầu và đúng thời điểm sẽ có ý nghĩa rất lớn trong việc phát huy tiềm năng đổi mới sáng tạo của khu vực này.

“Thành công của quá trình chuyển đổi xanh sẽ phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, SMEs, startups và các đối tác quốc tế. Khi chính sách đúng, nguồn lực đủ, công nghệ phù hợp và các bên cùng đồng hành, quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam sẽ có cơ sở vững chắc để đi nhanh hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn” - ông Tô Việt Hoàng nhấn mạnh.

Ngày 17/4, Bộ Tài chính phối hợp với Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) và Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu (GGGI) tổ chức Lễ khởi động dự án “Nâng cao mức độ sẵn sàng cho mục tiêu phát thải ròng bằng '0' của Việt Nam thông qua tăng cường tiếp cận nguồn lực đầu tư công nghệ khí hậu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp”.

Dự án tập trung giải quyết những khoảng trống then chốt trong quá trình triển khai mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam, đặc biệt là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp khởi nghiệp. Một điểm rất quan trọng là dự án đóng vai trò cầu nối giữa chính sách, công nghệ và tài chính. Nói cách khác, dự án không chỉ dừng ở việc hỗ trợ ý tưởng, hay nâng cao nhận thức, mà hướng tới tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận vốn, tiếp cận công nghệ xanh và nâng cao năng lực triển khai. Đồng thời, dự án cũng góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hiệu quả hơn vào tiến trình chuyển đổi xanh, qua đó đóng góp vào việc thực hiện các cam kết khí hậu quốc gia. Đây là cách tiếp cận vừa thiết thực ở cấp doanh nghiệp, vừa có giá trị lan tỏa ở cấp chính sách.

Hà My

Đọc thêm

Khoa học công nghệ - chìa khóa đưa Việt Nam vào top 3 trung tâm chế biến thủy sản sâu toàn cầu

Khoa học công nghệ - chìa khóa đưa Việt Nam vào top 3 trung tâm chế biến thủy sản sâu toàn cầu

(TBTCO) - Đến năm 2045, thủy sản tiếp tục giữ vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển, đưa Việt Nam trở thành trung tâm chế biến thủy sản sâu, thuộc nhóm 3 quốc gia hàng đầu thế giới. Để đạt được các mục tiêu trên, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là yếu tố nền tảng cốt lõi, giữ vai trò then chốt trong quá trình phát triển.
Nhiều khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh, cảnh báo nắng nóng gia tăng

Nhiều khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh, cảnh báo nắng nóng gia tăng

(TBTCO) - Trước khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh (xác suất khoảng 20 - 25%) trong giai đoạn từ tháng 10 - 12/2026 và có thể kéo dài sang năm 2027, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn năm 2025.
Lai Châu giàu lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu

Lai Châu giàu lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu

(TBTCO) - Lai Châu được đánh giá là địa phương có nhiều lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa và dược liệu, với hệ sinh thái đa dạng, khí hậu đặc thù và nhiều sản phẩm đặc hữu có giá trị kinh tế cao.
Bàn giao nhà ở an toàn cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai tại Đắk Lắk

Bàn giao nhà ở an toàn cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai tại Đắk Lắk

(TBTCO) - Ngày 16/4, tại tỉnh Đắk Lắk, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) phối hợp với Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk đã tổ chức khánh thành, bàn giao nhà cho bà con vùng lũ tỉnh Đắk Lắk.
Việt Nam có doanh nghiệp đầu tiên tại châu Á phát triển thành công tín chỉ carbon đạt tiêu chuẩn CORSIA

Việt Nam có doanh nghiệp đầu tiên tại châu Á phát triển thành công tín chỉ carbon đạt tiêu chuẩn CORSIA

(TBTCO) - Việt Nam ghi dấu trên thị trường carbon quốc tế khi một doanh nghiệp trong nước phát triển thành công tín chỉ carbon đạt tiêu chuẩn CORSIA - cơ chế toàn cầu trong ngành hàng không. Đây cũng là doanh nghiệp đầu tiên tại châu Á đạt được tín chỉ này.
Việt Nam đề xuất 3 định hướng hợp tác quan trọng để giải quyết vấn đề năng lượng và duy trì chuỗi cung ứng

Việt Nam đề xuất 3 định hướng hợp tác quan trọng để giải quyết vấn đề năng lượng và duy trì chuỗi cung ứng

(TBTCO) - Ngày 15/4, nhận lời mời của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng '0' châu Á (AZEC) mở rộng về tự chủ năng lượng do Thủ tướng Nhật Bản chủ trì.
Chủ động năng lượng trong hành trình xanh hóa

Chủ động năng lượng trong hành trình xanh hóa

(TBTCO) - Bộ Công thương đã ban hành Kế hoạch hành động số 824/QĐ-BCT thực hiện Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 19/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện.
Đòn bẩy cho kinh tế tuần hoàn, phát triển nông nghiệp bền vững

Đòn bẩy cho kinh tế tuần hoàn, phát triển nông nghiệp bền vững

(TBTCO) - Trong bối cảnh áp lực môi trường ngày càng gia tăng, đặc biệt từ chất thải nông nghiệp, việc hoàn thiện cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được kỳ vọng trở thành “đòn bẩy” quan trọng giúp Việt Nam thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, nâng cao hiệu quả quản lý chất thải và hướng tới nền nông nghiệp bền vững.
Xem thêm