Thêm nhiều “gương mặt” lạ mà quen lên sàn

Lần đầu tiên sau 4 năm cổ phiếu TAC rời sàn chứng khoán, Dầu Tường An là cái tên được nhắc đến và thu hút sự quan tâm của cổ đông như một mắt xích chiến lược trong hệ sinh thái của Tập đoàn KIDO. Theo kế hoạch thông qua tại cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên, KIDO sẽ tái cấu trúc sở hữu tại nhóm doanh nghiệp gồm Tường An, Vocarimex và KIDO Nhà Bè nhằm chuyên môn hóa hoạt động theo từng ngành hàng. Trong cấu trúc mới, Tường An được xác định đóng vai trò chủ lực của ngành dầu ăn. Dầu Tường An sẽ sở hữu trực tiếp Vocarimex và gián tiếp KIDO Nhà Bè. Cùng đó, với việc phát hành riêng lẻ để hoán đổi cổ phần Vocarimex, quy mô vốn điều lệ của doanh nghiệp này sẽ tăng gấp hơn 8,2 lần, lên 3.188 tỷ đồng.

Theo lãnh đạo KIDO, việc tái cấu trúc không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động. Một trong những lợi ích kỳ vọng của việc tái cấu trúc là chuẩn bị sẵn sàng cho việc thực hiện chào bán cổ phiếu Tường An ra công chúng, với mục tiêu chiến lược là niêm yết cổ phiếu Tường An trên sàn HOSE vào thời điểm phù hợp.

Dầu Tường An sẽ được tái cấu trúc để trở thành công ty chủ lực trong ngành dầu ăn của Tập đoàn Kido. Ảnh: Lê Toàn

Không riêng KIDO, xu hướng “công ty con theo mẹ lên sàn” đã xuất hiện nhiều hơn trong khoảng 2 năm gần đây. Một số doanh nghiệp lựa chọn đưa công ty thành viên từ UPCoM sang HOSE, trong khi nhiều tập đoàn khác đẩy mạnh thực hiện các thương vụ IPO, huy động vốn để công ty con trở thành doanh nghiệp đại chúng.

Thị trường hiện đã xuất hiện nhóm cổ phiếu thuộc cùng hệ sinh thái đều đang niêm yết cổ phiếu trên sàn HOSE như Vinamilk - Mộc Châu Milk, Gelex - Gelex Electric hay Masan - Masan Consumer. Cách đây một năm, việc Vinpearl niêm yết được xem như cú hích giúp thị trường IPO thực sự sôi động trở lại sau nhiều năm trầm lắng.

Một trong những thương vụ đang triển khai hiện nay là kế hoạch IPO Điện Máy Xanh (DMX) - công ty con của MWG. Sổ đăng ký mua đã mở từ ngày 27/05/2026 và dự kiến hoàn tất niêm yết trên sàn HOSE vào đầu tháng 8/2026. Điện máy Xanh được định giá khoảng 3,3 tỷ USD ở hiện tại và dự kiến tăng lên gần 4 tỷ USD sau khi hoàn tất niêm yết. Với giá phát hành 80.000 đồng/cổ phiếu, giá trị chào bán đợt này khoảng 600 triệu USD (tương đương hơn 14.000 tỷ đồng), chiếm khoảng 15% cổ phần.

Điều đáng chú ý là ban lãnh đạo Điện Máy Xanh không xem IPO đơn thuần là hoạt động huy động vốn. Theo doanh nghiệp, việc niêm yết riêng sẽ giúp “mở khóa” định giá cho mảng bán lẻ điện máy, xây dựng mô hình quản trị độc lập và tạo áp lực tăng trưởng mới cho đội ngũ điều hành.

Lĩnh vực tài chính cũng xuất hiện nhiều kế hoạch IPO mới sau các thương vụ lớn thực hiện cuối năm 2025. Chứng khoán HD (HDS) là ví dụ đáng chú ý khi tăng vốn thần tốc từ 1.461 tỷ đồng lên 10.960 tỷ đồng thời gian qua. Công ty chứng khoán này hiện do HDBank sở hữu khoảng 90% vốn. Theo kế hoạch, công ty sẽ chào bán thêm 164,4 triệu cổ phiếu để trở thành công ty đại chúng trong giai đoạn từ quý II đến quý IV/2026. Bên cạnh quy mô vốn lớn, đợt phát hành trên còn có ý nghĩa quan trọng khi là tiền đề cho Chứng khoán HD thực hiện niêm yết sau IPO.

Bài toán cân bằng cung - cầu

Nhìn lại các thương vụ IPO gần đây, diễn biến giao dịch sau khi lên sàn thường khá nhạy cảm với thị trường. Dù nhìn ở phạm vi rộng, nhiều cổ phiếu đã sớm hồi phục, áp lực bán chốt lời từ nhóm cổ đông tham gia giai đoạn IPO luôn là một rủi ro hiện hữu, đặc biệt khi mặt bằng định giá bị đẩy lên cao.

Với Điện Máy Xanh, câu chuyện định giá cũng nhận được nhiều sự chú ý khi vốn hóa dự kiến của doanh nghiệp lên tới khoảng 102.000 tỷ đồng, gần tương đương vốn hóa của MWG dù công ty mẹ vẫn còn sở hữu nhiều mảng kinh doanh khác như Bách Hóa Xanh.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng, mức P/E khoảng 10-12 lần hiện vẫn “rẻ” và thấp hơn nhiều mô hình bán lẻ điện máy trong khu vực. Đồng thời, theo đại diện Chứng khoán Vietcap - đơn vị tư vấn phát hành, việc IPO Điện Máy Xanh cũng giúp giải quyết “cơn khát” của nhà đầu tư nước ngoài muốn đầu tư trực tiếp vào mảng bán lẻ điện máy, nhất là trong bối cảnh họ không thể mua thêm cổ phiếu MWG do đã kín room ngoại.

Các thương vụ IPO từ phía doanh nghiệp là một kênh huy động vốn hiệu quả cho kế hoạch tăng trưởng lớn. Còn từ phía thị trường, sự xuất hiện của các “hàng hoá” mới thật sự chất lượng là bước chuẩn bị cho chu kỳ tăng trưởng của thị trường chứng khoán.

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư kiêm Phó giám đốc khối kinh doanh chứng khoán của Chứng khoán An Bình, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể đón nhận tổng giá trị IPO khoảng 50 tỷ USD trong giai đoạn 2026 - 2028. Đồng thời, làn sóng IPO doanh nghiệp nhà nước cũng được dự báo sôi động trở lại như giai đoạn 2016 - 2019.

Việc bổ sung thêm nhiều cổ phiếu mới sẽ giúp mở rộng quy mô vốn hóa, cải thiện chất lượng hàng hóa và hỗ trợ tiến trình nâng hạng thị trường.

Dòng tiền ngoại chưa quay trở lại thị trường Việt Nam với giá trị bán ròng nhiều tháng vẫn giữ ở mức cao. Tuy nhiên, nhìn rộng hơn diễn biến dòng vốn toàn cầu, ông Trần Thanh Tùng, chuyên gia Chứng khoán BIDV cho rằng, xu hướng bán ròng của khối ngoại hiện không chỉ diễn ra tại Việt Nam mà xuất hiện ở phần lớn thị trường châu Á. Dòng tiền toàn cầu đang ưu tiên các chủ đề như AI, bán dẫn và công nghệ cao.

Trong bối cảnh đó, việc xuất hiện thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, có câu chuyện tăng trưởng rõ ràng được kỳ vọng sẽ giúp thị trường chứng khoán Việt Nam hấp dẫn hơn với nhà đầu tư quốc tế.

Ngoài ra, theo ông Hoàng Việt Anh - Tổng Giám đốc LPBS, số tài khoản chứng khoán đã tăng nhanh trong các năm gần đây và có thể còn tiếp tục tăng trong tương lai, khi lượng nhà đầu tư cá nhân trên thị trường đạt 20 - 30% dân số.

Với sự kết hợp của kỳ vọng nâng hạng, làn sóng IPO và xu hướng mở rộng của nhà đầu tư cá nhân, các thương vụ IPO của các doanh nghiệp lớn không chỉ là câu chuyện doanh nghiệp lên sàn, mà còn là mảnh ghép để thị trường thực hiện tốt hơn vai trò huy động vốn cho nền kinh tế, mở rộng dư địa phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.