Khoảng cách lợi nhuận sau soát xét

Trong văn bản giải trình vừa gửi đến cổ đông, Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) cho biết, sự thay đổi trong con số lợi nhuận 6 tháng đầu năm chủ yếu đến từ việc cập nhật các ước tính liên quan đến chính sách thu mua lại sản phẩm.

Cụ thể, PNJ điều chỉnh dự phòng chi phí xử lý đối với lượng hàng đã mua lại còn tồn kho tại ngày 30/6; bổ sung dự phòng tổn thất đối với hàng được khách hàng bán lại trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến ngày 3/9; cập nhật ước tính tổn thất tương lai từ chính sách thu mua lại và một số chi phí hoạt động đã trích trước trong nửa đầu năm.

Lợi nhuận của Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) giảm sâu sau soát xét. Ảnh tư liệu

PNJ là một trong những doanh nghiệp ghi nhận mức lợi nhuận sau soát xét có khoảng cách lớn nhất trong mùa báo cáo tài chính bán niên năm 2026. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất nửa đầu năm của PNJ giảm từ 1.537,9 tỷ đồng trong báo cáo tự lập xuống 862,3 tỷ đồng sau soát xét, tương ứng giảm 675,6 tỷ đồng, tức giảm gần 44%. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất giảm 456 tỷ đồng, từ 1.184,5 tỷ đồng xuống 728,5 tỷ đồng.

Mức điều chỉnh tại báo cáo riêng còn lớn hơn. Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ giảm từ 1.152,3 tỷ đồng xuống gần 590 tỷ đồng, tương đương giảm 49%.

Báo cáo soát xét của PwC vẫn đưa ra kết luận chấp nhận toàn phần, nhưng nhấn mạnh sự kiện liên quan đến kim cương và các ước tính trình bày tại thuyết minh báo cáo tài chính của PNJ. Tại thời điểm cuối tháng 6/2026, theo báo cáo tài chính soát xét, PNJ ghi nhận dự phòng giảm giá hàng tồn kho gần 1.420 tỷ đồng và dự phòng tổn thất từ chính sách thu mua lại tới 2.267 tỷ đồng.

Biến động lợi nhuận của Tập đoàn Kido cũng rất đáng kể, nhưng theo hướng ngược lại. Theo báo cáo tài chính soát xét vừa công bố, lợi nhuận trước thuế hợp nhất của Kido tăng từ 90,6 tỷ đồng lên 148,7 tỷ đồng, tăng 64%. Đại diện Kido cho biết, nguyên nhân là bổ sung phần lợi nhuận được chia từ các công ty liên doanh, liên kết.

Vinaconex cũng ghi nhận kết quả tăng sau soát xét. Lợi nhuận trước thuế hợp nhất của doanh nghiệp này được điều chỉnh từ 705,5 tỷ đồng lên 793,1 tỷ đồng, chủ yếu do giảm mức trích lập dự phòng phải thu khó đòi.

Có thể thấy, khoảng cách sau soát xét không chỉ nằm ở con số, mà còn phản ánh sự khác biệt khá lớn tại những khoản mục phụ thuộc nhiều vào ước tính của doanh nghiệp cũng như những biến cố đột biến phát sinh.

Xuất hiện thêm các ngoại trừ từ kiểm toán viên

Bên cạnh những thay đổi về con số lợi nhuận, đáng chú ý hơn, mùa báo cáo tài chính giữa năm tiếp tục ghi nhận thêm các kết luận soát xét có ngoại trừ hoặc từ chối đưa ra kết luận.

Tại Gilimex, sau soát xét, tồn kho hợp nhất được điều chỉnh nhẹ từ 2.649 tỷ đồng xuống 2.645 tỷ đồng, còn lợi nhuận sau thuế tăng từ gần 21 tỷ đồng lên 21,3 tỷ đồng.

Dù con số không thay đổi nhiều, nhưng kiểm toán viên lưu ý về lượng hàng tồn kho liên quan đến vụ kiện Amazon nhiều năm nay tại doanh nghiệp dệt may này. Vụ kiện đang trong quá trình kháng cáo, trong khi doanh nghiệp chưa cung cấp được cơ sở đủ tin cậy để ước tính tổn thất và giá trị thuần có thể thực hiện của số hàng này. Vì vậy, theo công ty kiểm toán, Gilimex chưa trích lập dự phòng giảm giá đối với hàng tồn kho liên quan.

Tương tự, KienlongBank vẫn giữ nguyên mức lợi nhuận trước thuế 1.176 tỷ đồng, nhưng kiểm toán viên ngoại trừ đối với khoản phải thu 343 tỷ đồng đang đối chiếu và chưa đủ cơ sở đánh giá khả năng thu hồi.

Một ý kiến ngoại trừ khác nằm tại Công ty Đầu tư tổng hợp Hà Nội (SHN). Trong kỳ, SHN ghi nhận 8,4 tỷ đồng thu nhập khác từ việc xóa một khoản phải trả theo quyết định của Tổng Giám đốc. Kiểm toán viên chưa thu thập được đầy đủ bằng chứng về cơ sở ghi nhận khoản thu nhập này, nên không thể xác định điều chỉnh cần thiết nếu có. Đáng chú ý, quy mô của khoản thu nhập đó đang lớn hơn nhiều lần mức lợi nhuận trước thuế gần 2,1 tỷ đồng sau soát xét của SHN.

Ngoài ra, còn một số doanh nghiệp tiếp tục nhận kết luận từ chối như CENCON Việt Nam và Công ty Dược phẩm Trung ương 2. Với CENCON Việt Nam, kiểm toán viên chưa đủ cơ sở đánh giá dự án khách sạn, nhà hàng Lan Huy Hoàng trị giá 68,38 tỷ đồng do thủ tục chuyển quyền sở hữu chưa hoàn tất, cùng khoản đầu tư 50,4 tỷ đồng vào Công ty cổ phần Ô tô Trường Thành.

Trong khi đó, tại Công ty Dược phẩm Trung ương 2, kiểm toán viên tiếp tục không đủ cơ sở kết luận đối với 99,6 tỷ đồng thu nhập khác. Đây cũng là một khoản thu liên quan đến thỏa thuận chuyển nhượng vốn. Theo giải trình do Tổng Giám đốc Công ty Dược phẩm Trung ương 2, dự án liên quan không thể triển khai sau khi khu đất bị thu hồi. Dù các nội dung này đã xuất hiện từ các kỳ trước, song vẫn là vấn đề “đeo bám”, ảnh hưởng lớn đến báo cáo tài chính của doanh nghiệp.