Dư địa lớn cho dòng vốn chất lượng cao từ EU

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và khả năng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Trong tiến trình đó, với nền tảng sự tin cậy, chia sẻ, quan hệ hợp tác đầu tư giữa Việt Nam - EU đã không ngừng phát triển và có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, đến nay, EU đã có đầu tư tại 30/34 tỉnh thành phố, dẫn đầu là TP. Hồ Chí Minh (chiếm 44,2% tổng vốn đầu tư), tiếp đến là Hà Nội (chiếm 12% tổng vốn đầu tư), Đồng Nai (chiếm 7,2% tổng vốn đầu tư). Với 2836 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký đạt trên 33,3 tỷ USD, chiếm khoảng 6% tổng vốn FDI toàn quốc. Quy mô dự án bình quân của EU đạt khoảng hơn 11,8 triệu USD/dự án, trong đó tập trung nhiều nhất vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo với 692 dự án, vốn đăng ký hơn 16,2 tỷ USD (chiếm 49% tổng vốn đầu tư), tiếp theo là lĩnh vực sản xuất, phân phối điện với 31 dự án, vốn đăng ký đạt hơn 5,1 tỷ USD (chiếm 15% tổng vốn đầu tư),...

Sản xuất, lắp ráp thiết bị điện, tủ điện trung thế/cao thế và các giải pháp phân phối điện thông minh tại Nhà máy ABB (Bắc Ninh). Ảnh: Đức Thanh

Ở chiều ngược lại, đến nay, Việt Nam đã cấp mới 124 dự án đầu tư ra nước ngoài tại các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU), trong đó có 21 lượt điều chỉnh vốn với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 653,8 triệu USD.

Trong bối cảnh đó, hợp tác đầu tư Việt Nam - EU đang được kỳ vọng chuyển mạnh hơn từ quy mô sang chất lượng, hướng tới những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng cao.

Chia sẻ tại tọa đàm mới đây tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết, Việt Nam - EU cần một cam kết hai chiều: Chính phủ Việt Nam tiếp tục cải cách, hoàn thiện thể chế và tạo thuận lợi cho đầu tư; đồng thời các đối tác EU và cộng đồng doanh nghiệp cùng đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp nguồn lực cho quá trình thực hiện.

Đồng bộ thực thi, nâng sức hút đầu tư

Nghị quyết 10-NQ/TW với định hướng xác định khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốc dân, đang được cộng đồng doanh nghiệp FDI, trong đó có các doanh nghiệp châu Âu, đánh giá cao và đặt nhiều kỳ vọng. Các doanh nghiệp cho rằng, định hướng này có thể mở ra giai đoạn hợp tác sâu hơn, trong đó nhà đầu tư không chỉ mang vốn mà còn đóng góp công nghệ, năng lực quản trị, nguồn nhân lực và các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Ông David Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Bắc Âu tại Việt Nam (NordCham) cho biết, trong nhiều năm, hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam chủ yếu được đo lường thông qua quy mô vốn đăng ký và số việc làm tạo ra. Khi đọc Nghị quyết 10 - NQ/TW, điều khiến các doanh nghiệp Bắc Âu ấn tượng không phải là những mục tiêu định lượng. Quan trọng hơn là cách Việt Nam định nghĩa lại chính mối quan hệ này: các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hiện được xác định là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế quốc dân.

Bà Rita Mokbel - Phó Chủ tịch NordCham tại Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Ericsson Việt Nam chia sẻ: “Điều này hoàn toàn phù hợp với những thế mạnh của các nhà đầu tư Bắc Âu, vốn thường theo đuổi cách tiếp cận dài hạn và đầu tư không chỉ vào sản xuất, mà còn vào con người, kỹ năng và các hoạt động kinh doanh có trách nhiệm. Những khoản đầu tư gần đây của LEGO và Pandora cho thấy, Việt Nam ngày càng thu hút các dự án tập trung vào sản xuất tiên tiến và phát triển bền vững”.

Theo NordCham, để thu hút thế hệ FDI tiếp theo, yếu tố quan trọng nhất là tính dự báo của môi trường pháp lý và chính sách. Các nhà đầu tư đưa ra những cam kết dài hạn trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến, năng lượng tái tạo và công nghệ xanh cần có niềm tin rằng, chính sách minh bạch, nhất quán và được thực thi hiệu quả ở tất cả các cấp chính quyền. Các doanh nghiệp Bắc Âu sẵn sàng đầu tư vào quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam, nhưng quyết định đầu tư ngày càng phụ thuộc vào sự ổn định của môi trường kinh doanh cũng như các cơ hội thị trường.

Là một trong những nhà đầu tư lớn của EU tại Việt Nam, Italia hiện đứng thứ 33/154 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam, tính đến tháng 8/2026, với 173 dự án còn hiệu lực, có tổng số vốn 643,71 triệu USD. Ông Trần Thanh Quyết - Giám đốc Điều hành Hiệp hội doanh nghiệp Italia tại Việt Nam cho biết, ông cùng cộng đồng doanh nghiệp Italia đánh giá cao Nghị quyết 10-NQ/TW và rất kỳ vọng khi Nghị quyết đi vào thực hiện, đầu tư của Itialia vào Việt Nam sẽ mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Tuy nhiên, theo ông, đối với doanh nghiệp FDI, điều quan trọng không chỉ là thủ tục nhanh hơn, mà còn là khả năng dự đoán và tính nhất quán trong thực thi. Một quy định nếu được áp dụng khác nhau giữa các cơ quan hoặc địa phương vẫn có thể tạo ra chi phí và rủi ro đáng kể cho doanh nghiệp. Vì vậy, ông Quyết cho rằng, cải cách trong giai đoạn tới cần tiếp tục tập trung vào việc đơn giản hóa quy định, thống nhất cách hiểu và áp dụng, đồng thời tăng cường trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp trước khi triển khai những thay đổi lớn về chính sách.

Từ góc độ một doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, ông Leif D. Schneider - Giám đốc điều hành Luther Law Firm Việt Nam chia sẻ, Việt Nam đã chứng minh năng lực ấn tượng trong xây dựng chính sách và cải cách pháp luật nhanh chóng. Bước tiếp theo là bảo đảm các định hướng ở cấp trung ương được thực thi nhất quán khi doanh nghiệp làm việc với chính quyền địa phương và các cấp hành chính. Bởi, nhà đầu tư không chỉ đánh giá môi trường đầu tư qua luật pháp, mà còn qua cách chính sách được thực thi trên thực tế.

“Việt Nam không cần trở thành điểm đến đầu tư rẻ nhất châu Á, và đó cũng không nên là mục tiêu. Việt Nam cần hướng tới trở thành một trong những nơi thuận lợi nhất châu Á để triển khai và phát triển các dự án quan trọng. Nếu chương trình cải cách hiện nay đạt được mục tiêu đó, tác động sẽ vượt ra ngoài việc cải thiện môi trường kinh doanh, góp phần định hình vị thế kinh tế của Việt Nam trong dài hạn” - ông nhấn mạnh.