Để hiểu rõ bản chất, doanh nghiệp cần nhìn nhận cụ thể các tiêu chuẩn chung mang tính cốt lõi mà pháp luật thuế hiện hành quy định về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đối với dự án đầu tư. Về cơ bản, có hai điều kiện nền tảng áp dụng cho các dự án đầu tư vào kinh doanh.
Thứ nhất, điều kiện về “dự án đầu tư mới”. Cụ thể, quy định từ Thông tư số 96/2015/TT-BTC đến các văn bản hiện nay đều quy định rõ, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp chỉ dành riêng cho các dự án đầu tư mới độc lập. Điều này nhằm ngăn chặn các hành vi trục lợi thuế thông qua việc chia tách, sáp nhập, đổi tên hoặc tái cấu trúc tài sản từ một cơ sở kinh doanh sẵn có.
 |
| Lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái nhà. Ảnh: Đức Thanh |
Đối với các dự án đầu tư trong nước gắn với việc thành lập doanh nghiệp mới, nếu có vốn đầu tư dưới 15 tỷ đồng và không nằm trong Danh mục lĩnh vực đầu tư có điều kiện thì không cần có giấy chứng nhận đầu tư theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 36 và khoản 2 Điều 17 Luật Đầu tư. Theo đó, nhà đầu tư hoàn toàn được quyền tự xác định điều kiện ưu đãi dựa trên quy mô thực tế để kê khai trực tiếp với cơ quan thuế. Tuy vậy, trường hợp này cần có “Báo cáo thực hiện dự án đầu tư” (nếu thuộc trường hợp không phải cấp giấy chứng nhận đầu tư).
Thứ hai, điều kiện về hạch toán kế toán. Theo khoản 2 Điều 18 Thông tư số 78/2014/TT-BTC, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện hạch toán riêng biệt doanh thu và chi phí hợp lý của hoạt động sản xuất, kinh doanh được hưởng ưu đãi.
Trong trường hợp có những khoản doanh thu hoặc chi phí dùng chung (chi phí quản lý, văn phòng...) không thể bóc tách riêng rẽ, pháp luật cũng mở ra một lối đi linh hoạt. Theo đó, khoản chi phí/doanh thu đó sẽ được phân bổ theo tỷ lệ giữa doanh thu hoặc chi phí của hoạt động ưu đãi trên tổng doanh thu hoặc chi phí của toàn doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bên cạnh khung pháp lý chung, điện mặt trời mái nhà còn chịu sự điều chỉnh của các luật chuyên ngành.
Thứ nhất, về tính chất ngành nghề. Căn cứ điểm b khoản 1 Điều 16 Luật Đầu tư và Nghị định số 31/2021/NĐ-CP, sản xuất năng lượng sạch được ưu tiên áp dụng chính sách thuế tốt nhất.
Thứ hai, về tính thực tế của dự án. Dự án bắt buộc phải hoàn thành đầu tư, nghiệm thu kỹ thuật đấu nối với lưới điện quốc gia và được xác lập bằng Hợp đồng mua bán điện chính thức với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) hoặc đơn vị thành viên. Đây là căn cứ chứng minh dự án có hoạt động sản xuất thực tế.
Thứ ba, vấn đề “Giấy phép hoạt động điện lực”. Khoản 1 Điều 34 Luật Điện lực quy định, doanh nghiệp phát điện phải có giấy phép. Tuy nhiên, đối với dự án điện mặt trời mái nhà công suất dưới 1 MWp, pháp luật đã quy định rõ diện miễn trừ hoàn toàn.
Cụ thể, Điều 3 Thông tư số 36/2018/BCT của Bộ Công thương quy định rõ các trường hợp được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực gồm: phát điện để tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân khác; phát điện có công suất lắp đặt dưới 1 MW (hoặc 1 MWp đối với nhà máy lắp đặt tại một địa điểm và một điểm đấu nối) để bán điện cho tổ chức, cá nhân khác.
Khi doanh nghiệp đáp ứng các điều kiện chung và đặc thù nêu trên sẽ được áp dụng khung ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp như sau:
Thuế suất ưu đãi 10% trong thời hạn 15 năm. Thời gian này được tính liên tục kể từ năm đầu tiên doanh nghiệp phát sinh doanh thu từ dự án đầu tư mới.
Miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp không quá 4 năm, tính từ năm đầu tiên doanh nghiệp phát sinh thu nhập chịu thuế từ dự án.
Giảm 50% số thuế phải nộp không quá 9 năm tiếp theo, áp dụng ngay sau khi thời gian miễn thuế kết thúc.
Đây là ưu đãi lớn, giúp doanh nghiệp nhanh chóng thu hồi vốn đầu tư ban đầu, tái đầu tư vào công nghệ, phát triển thị trường điện phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Để được thụ hưởng đầy đủ quyền lợi và chính sách ưu đãi một cách an toàn và bền vững, các doanh nghiệp điện mặt trời mái nhà cần chủ động thiết lập, quản lý và lưu trữ hồ sơ một cách chặt chẽ, khoa học.
Thứ nhất, hồ sơ pháp lý doanh nghiệp cần có bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trong đó bắt buộc phải hiển thị rõ mã ngành nghề kinh doanh: Sản xuất điện (mã ngành 3511).
| Khi được hưởng chính sách ưu đãi trên, các doanh nghiệp năng lượng sạch sẽ có thêm điểm tựa vững chắc để đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng xanh của quốc gia. Việc còn lại là sự chủ động, nghiêm túc từ phía doanh nghiệp trong việc hoàn thiện hồ sơ để tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của chính mình. |
Thứ hai, hồ sơ của dự án, gồm: hồ sơ liên quan đến quyền sử dụng đất/mái nhà; Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) hoặc Đề xuất dự án đầu tư, các tài liệu theo quy định. Các tài liệu cần chứng minh được đây là một dự án đầu tư mới hoàn toàn, độc lập, không liên quan đến các hình thức chia tách hay sáp nhập tài sản từ cơ sở cũ.
Thứ ba, hồ sơ kỹ thuật, gồm: văn bản chấp thuận đấu nối của cơ quan điện lực địa phương; bản sao biên bản chốt chỉ số công tơ điện và nghiệm thu kỹ thuật đấu nối được ký kết giữa doanh nghiệp và ngành điện lực. Lưu ý, trong biên bản bắt buộc phải xác định rõ nội dung công suất hệ thống dưới 1 MW.
Thứ tư, hồ sơ thương mại, gồm: bản sao Hợp đồng mua bán điện hệ thống điện mặt trời mái nhà được ký kết chính thức với EVN hoặc đơn vị thành viên.
Thứ năm, hồ sơ quản lý tài sản, gồm: biên bản nghiệm thu hoàn thành công trình, nghiệm thu kỹ thuật và đưa vào sử dụng giữa doanh nghiệp và đơn vị thầu thi công lắp đặt.
Thứ sáu, hồ sơ kế toán, gồm: hệ thống sổ sách kế toán, chứng từ thu chi, hóa đơn được bóc tách riêng biệt hoàn toàn cho những khoản doanh thu và chi phí của dự án ưu đãi theo đúng chuẩn mực kế toán./.
