Nâng chuẩn quản trị, tạo nền tảng cho thị trường vốn phát triển bền vững

Trụ cột của thị trường vốn hiện đại

Ngày 3/2, tại Hà Nội, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) đã tổ chức Lễ công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (Vietnam Corporate Governance Code – VN CG Code) trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa hai bên, với sự hỗ trợ của Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO). Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực nâng cao chất lượng thực hành quản trị công ty tại Việt Nam, hướng tới các chuẩn mực và thông lệ quốc tế.

Phát biểu tại Lễ công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam, Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương nhấn mạnh, sau gần 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương phát biểu tại sự kiện

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, trong bối cảnh thị trường vốn Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với chất lượng thị trường, tính minh bạch và phát triển bền vững ngày càng cao. Việc khuyến khích doanh nghiệp nâng cao chất lượng thực hành quản trị công ty, tiệm cận các thông lệ và chuẩn mực quốc tế, được xác định là một trong những trụ cột nền tảng nhằm nâng cao chất lượng, tính bền vững và sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Ông Nguyễn Hoàng Dương cho rằng, quản trị công ty giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường vốn khu vực và quốc tế, góp phần củng cố các điều kiện nền tảng và hỗ trợ quá trình triển khai các yêu cầu mới của thị trường chứng khoán. Quản trị công ty tốt không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình, mà còn là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, giảm chi phí huy động vốn và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam được các tổ chức quốc tế nâng hạng, Phó Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh, việc nâng cao chất lượng thực hành quản trị công ty tại các doanh nghiệp niêm yết và công ty đại chúng là điều kiện nền tảng góp phần nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường, qua đó gia tăng sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam đối với dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế.

Ở góc độ đối tác phát triển, bà Sibylle Bachmann, Trưởng đại diện Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO) tại Việt Nam, đánh giá việc UBCKNN công bố và cập nhật Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam là kịp thời và mang tính chiến lược trong bối cảnh môi trường kinh doanh toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, trong khi kỳ vọng của nhà đầu tư đối với minh bạch, trách nhiệm giải trình và phát triển bền vững ngày càng gia tăng.

Theo bà Sibylle Bachmann, quy mô thị trường vốn Việt Nam đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, kéo theo sự gia tăng nhanh chóng về số lượng và chất lượng nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Trong bối cảnh đó, việc ra mắt Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam được xem là một dấu mốc quan trọng, thể hiện cam kết liên tục của Việt Nam trong việc xây dựng một thị trường vốn minh bạch, công bằng và bền vững.

Việc cập nhật Bộ Nguyên tắc lần này, với việc lồng ghép mạnh mẽ các yếu tố ESG, sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế, nâng cao chất lượng quản trị và khả năng tiếp cận nguồn vốn bền vững.

Theo đại diện SECO, quản trị công ty tốt giúp doanh nghiệp thu hút các nhà đầu tư chất lượng, cải thiện hiệu quả ra quyết định, tăng cường quản lý rủi ro và xây dựng niềm tin của cổ đông. Ở cấp độ quốc gia, quản trị công ty là nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao, đòi hỏi mô hình tăng trưởng cao hơn, xanh hơn và dựa trên các nguồn vốn thông minh, bền vững.

Hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm

Giới thiệu cụ thể về nội dung và các điểm mới của Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam, ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế – Đối ngoại, UBCKNN cho biết, Bộ Nguyên tắc được xây dựng theo cách tiếp cận quản trị công ty dựa trên nguyên tắc, gồm 9 nguyên tắc bao quát các lĩnh vực trọng yếu của quản trị công ty hiện đại.

Theo ông Vũ Chí Dũng, Bộ Nguyên tắc đặt Hội đồng quản trị ở vị trí trung tâm của hệ thống quản trị công ty, nhấn mạnh vai trò định hướng chiến lược, giám sát Ban điều hành, đồng thời phân định rõ chức năng quản lý và chức năng giám sát. Bộ Nguyên tắc khuyến nghị bảo đảm cơ cấu Hội đồng quản trị có tính độc lập, đa dạng về kỹ năng, kinh nghiệm và giới, qua đó nâng cao chất lượng ra quyết định và hiệu quả quản trị. Cùng với đó, hiệu quả hoạt động của các ủy ban chuyên trách, đặc biệt là Ủy ban Kiểm toán, được nhấn mạnh như một cấu phần quan trọng của hệ thống quản trị công ty hiện đại.

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước công bố Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam

Bên cạnh cấu trúc quản trị, Bộ Nguyên tắc tăng cường các khuyến nghị liên quan đến môi trường kiểm soát và quản trị rủi ro, coi đây là một bộ phận không thể tách rời của quản trị công ty. Theo đó, Hội đồng quản trị được nhấn mạnh trách nhiệm trong việc thiết lập và giám sát khung quản lý rủi ro, hệ thống kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ, nhằm bảo đảm khả năng nhận diện, đánh giá và ứng phó kịp thời với các rủi ro tài chính và phi tài chính.

Một trọng tâm khác của Bộ Nguyên tắc là công bố thông tin và minh bạch, không chỉ dừng ở yêu cầu tuân thủ nghĩa vụ công bố thông tin theo quy định pháp luật, mà hướng tới nâng cao chất lượng và tính hữu ích của thông tin đối với nhà đầu tư. CG Code 2026 khuyến nghị doanh nghiệp tăng cường công bố thông tin về cấu trúc và chính sách quản trị, các rủi ro trọng yếu, cũng như các yếu tố có ảnh hưởng dài hạn tới giá trị doanh nghiệp; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị tốt hơn cho các yêu cầu công bố thông tin mới, bao gồm cả các nội dung liên quan đến phát triển bền vững.

Cùng với đó, Bộ Nguyên tắc tiếp tục củng cố các nguyên tắc về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông, đặc biệt là cổ đông thiểu số. Các khuyến nghị tập trung vào việc bảo đảm đối xử công bằng giữa các nhóm cổ đông, tăng cường minh bạch trong các giao dịch với bên liên quan và các giao dịch có nguy cơ phát sinh xung đột lợi ích.

Đáng chú ý, việc lồng ghép các yếu tố phát triển bền vững và ESG được tăng cường đáng kể trong CG Code 2026. Bộ Nguyên tắc khuyến nghị Hội đồng quản trị xem xét đầy đủ các rủi ro và cơ hội liên quan đến môi trường và xã hội, đặc biệt là rủi ro biến đổi khí hậu, trong quá trình xây dựng chiến lược và giám sát hoạt động của doanh nghiệp. Đây được xem là bước tiệm cận quan trọng với các thông lệ quốc tế và các chuẩn mực công bố thông tin bền vững đang được triển khai trên thế giới.

Một điểm mới đáng chú ý khác là Bộ Nguyên tắc được triển khai theo phương thức “Tuân thủ hoặc Giải thích”. Theo đó, các công ty niêm yết được khuyến nghị áp dụng Bộ Nguyên tắc ngay sau khi ban hành, công bố việc áp dụng và báo cáo thực hiện quản trị công ty trên cơ sở định kỳ hằng năm. Phương thức này vừa góp phần nâng cao tính minh bạch, vừa tạo sự linh hoạt phù hợp với đặc thù và mức độ sẵn sàng của từng doanh nghiệp.