PV: Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045. Ông đánh giá như thế nào về những mục tiêu và tác động của đề án đối với thị trường chứng khoán?

Ông Trương Hiền Phương

Ông Trương Hiền Phương: Theo tôi, mục tiêu quan trọng của đề án là nâng tầm thị trường tài chính Việt Nam lên một giai đoạn phát triển mới. Trong thời gian qua, thị trường đã có nhiều thay đổi tích cực, nhưng đề án lần này sẽ tạo động lực thúc đẩy quá trình cải cách mạnh mẽ, đồng bộ và rõ ràng hơn.

Thông qua việc hoàn thiện thể chế, phát triển các cấu phần của thị trường và nâng cao hiệu quả vận hành, đề án được kỳ vọng giúp thị trường tài chính Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế. Đây cũng là nền tảng để gia tăng sức hấp dẫn đối với những nhà đầu tư và tổ chức tài chính lớn trên thế giới.

Một mục tiêu quan trọng khác là tạo dựng cơ chế thuận lợi hơn cho sự luân chuyển vốn trong nền kinh tế. Nguồn vốn cần được lưu thông thông suốt và phân bổ hiệu quả giữa các chủ thể tham gia thị trường. Khi các kênh dẫn vốn hoạt động đồng bộ, nền kinh tế sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, trong khi thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu có điều kiện phát huy tốt hơn vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn.

PV: Đề án đặt mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế. Theo ông, những cải cách nào cần được ưu tiên để nâng cao chất lượng thị trường và thu hút dòng vốn trong và ngoài nước?

Ông Trương Hiền Phương: Trước hết, thị trường cần có thêm nhiều sản phẩm và doanh nghiệp chất lượng để gia tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Nếu muốn thu hút những nguồn vốn lớn, chuyên nghiệp và có thời hạn đầu tư dài, chúng ta phải cung cấp được những sản phẩm đủ sức đáp ứng yêu cầu của họ.

Việt Nam cần tiếp tục thúc đẩy cổ phần hóa, gắn cổ phần hóa với niêm yết các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu ngành và doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt. Bên cạnh đó, có thể nghiên cứu cơ chế phù hợp để các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đủ điều kiện được cổ phần hóa và niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp FDI có quy mô lớn, thương hiệu mạnh và thời gian hoạt động lâu năm. Nếu thu hút được nhóm doanh nghiệp này tham gia thị trường, nguồn hàng sẽ trở nên đa dạng và hấp dẫn hơn, nhất là đối với các quỹ đầu tư quốc tế.

Thứ hai, cơ chế, quy trình và quy chế vận hành thị trường cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng tương thích với thông lệ tại các thị trường chứng khoán phát triển. Các tổ chức đầu tư quốc tế thường đã quen với những tiêu chuẩn và phương thức giao dịch nhất định. Nếu cơ chế tại Việt Nam có sự khác biệt quá lớn, điều đó có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ, khiến họ thận trọng hơn khi phân bổ vốn.

Thứ ba là tiếp tục đầu tư cho hạ tầng và công nghệ. Một hệ thống giao dịch ổn định, thông suốt, có khả năng xử lý khối lượng lệnh lớn và hỗ trợ triển khai các sản phẩm mới sẽ góp phần cải thiện trải nghiệm của nhà đầu tư, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường.

Ngoài ra, tính minh bạch và sự công bằng trong tiếp cận thông tin là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Nhà đầu tư quốc tế thường chưa có nhiều thông tin và hiểu biết sâu về doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, thông tin công bố cần đầy đủ, kịp thời và có phiên bản tiếng Anh để nhà đầu tư nước ngoài dễ dàng tiếp cận, đối chiếu và đánh giá.

Trong 5 - 10 năm tới, tôi kỳ vọng quy mô vốn hóa và thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tăng mạnh. Ảnh: Đức Thanh

PV: Triển vọng thị trường được đánh giá tích cực nhưng khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng. Theo ông, đâu là nguyên nhân và Việt Nam cần làm gì để thu hút dòng vốn này một cách bền vững?

Ông Trương Hiền Phương: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hoạt động bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài. Trước hết, khi Việt Nam chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi, một số quỹ chuyên đầu tư theo bộ chỉ số cận biên sẽ phải cơ cấu lại danh mục vì thị trường Việt Nam không còn phù hợp với tiêu chí đầu tư của họ. Đây là quá trình chuyển đổi mang tính kỹ thuật và cần được nhìn nhận bình thường.

Thứ hai, trong những giai đoạn rủi ro quốc tế gia tăng, một số nhà đầu tư có xu hướng rút vốn khỏi các thị trường có mức độ rủi ro cao hơn để chuyển sang hàng hóa hoặc các tài sản phòng thủ.

Thứ ba, một số quỹ bán cổ phiếu nhưng không nhất thiết rút hoàn toàn vốn khỏi Việt Nam. Họ có thể đang tái cơ cấu danh mục, sắp xếp lại các khoản đầu tư hoặc chờ cơ hội phân bổ vào những cổ phiếu phù hợp hơn.

Điểm tích cực là các quỹ đầu tư chuyên biệt cho thị trường mới nổi thường có quy mô lớn hơn nhiều so với nhóm quỹ cận biên. Vì vậy, khi Việt Nam chính thức được đưa vào các bộ chỉ số mới nổi, dòng vốn mới có thể bù đắp lượng vốn đã rút ra trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, để dòng vốn ở lại bền vững, Việt Nam vẫn phải tiếp tục cải thiện chất lượng hàng hóa, tính minh bạch, khả năng tiếp cận thị trường và mức độ bảo vệ nhà đầu tư.

PV: Ông kỳ vọng như thế nào về diện mạo thị trường chứng khoán trong những năm tới, khi các mục tiêu của đề án được triển khai hiệu quả?

Ông Trương Hiền Phương: Sau khi được FTSE Russell công nhận là thị trường mới nổi, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để hướng tới đáp ứng tiêu chí nâng hạng của MSCI. Nếu đạt được sự công nhận của cả hai tổ chức xếp hạng lớn, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ hoàn tất một bước chuyển quan trọng về vị thế trên bản đồ tài chính quốc tế.

Trong 5 - 10 năm tới, tôi kỳ vọng quy mô vốn hóa và thanh khoản của thị trường sẽ tăng mạnh. Giá trị giao dịch hằng ngày có thể đạt mức cao hơn nhiều so với hiện nay, đi cùng sự gia tăng về số lượng nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư quốc tế.

Quy mô thị trường cũng có thể được mở rộng với sự tham gia của nhiều tập đoàn kinh tế lớn thuộc khu vực tư nhân, doanh nghiệp nhà nước và có thể cả các doanh nghiệp FDI nếu cơ chế pháp lý phù hợp được xây dựng. Việc có thêm nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết sẽ giúp thị trường gia tăng chiều sâu và đa dạng hóa cơ hội đầu tư.

Khi thể chế, hạ tầng, chất lượng hàng hóa và tính minh bạch cùng được nâng lên, thị trường chứng khoán sẽ phát huy rõ hơn vai trò huy động vốn trung và dài hạn, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Qua đó, vị thế của thị trường vốn Việt Nam và uy tín của Việt Nam đối với cộng đồng đầu tư quốc tế cũng sẽ được củng cố.

PV: Xin cảm ơn ông!