Nhu cầu tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đẩy CPI tháng 1/2026 tăng 0,05%

Giá thịt lợn và dịch vụ tăng

Cục Thống kê nhận định, nguyên nhân chính làm chỉ số giá tiêu dùng tháng 1 tăng nhẹ là giá thịt lợn tăng do nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ tăng cao; giá ăn uống ngoài gia đình, giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng.

Xét theo khu vực, mức tăng tại nông thôn (0,09%) cao hơn đáng kể so với khu vực thành thị (0,02%), cho thấy tác động của nhu cầu tiêu dùng hàng thực phẩm và đồ dùng gia đình vào dịp Tết tại các địa phương có sự lan tỏa mạnh mẽ.

So với tháng trước, trong 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có 9 nhóm hàng tăng giá, 2 nhóm hàng giảm giá. Trong đó, mức giảm sâu của nhóm giao thông đã đóng vai trò “van điều tiết," giúp CPI tổng thể không xảy ra tình trạng biến động mạnh dù nhu cầu mua sắm đang ở giai đoạn đỉnh điểm.

Cụ thể, bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê, cho biết nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 0,2% so với tháng trước, tác động làm CPI chung tăng 0,07 điểm phần trăm. Bên cạnh đó, chỉ số giá nhóm lương thực tháng 1/2026 cũng ghi nhận mức tăng 0,29% so với tháng trước do nhu cầu tiêu dùng gạo và các mặt hàng lương thực chế biến tăng trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Nguyên nhân chính làm chỉ số giá tiêu dùng tháng 1 tăng nhẹ là giá thịt lợn tăng. Ảnh TL

Đáng chú ý, chỉ số giá nhóm ăn uống ngoài gia đình tháng 1/2026 tăng 0,44%, chủ yếu do giá nguyên liệu chế biến ở mức cao và chi phí nhân công tăng, trong đó giá ăn ngoài gia đình tăng 0,47%; uống ngoài gia đình tăng 0,26%; đồ ăn nhanh mang đi tăng 0,41%.

Chỉ số giá nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,58% so với tháng trước do nhu cầu tiêu dùng và sử dụng làm quà biếu tặng tăng vào dịp Tết Nguyên đán khiến giá rượu bia tăng 0,45%; thuốc hút tăng 0,6%; đồ uống không cồn tăng 0,89%.

Một áp lực đáng kể khác đến từ nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng với mức tăng 0,7%, tác động làm tăng CPI chung 0,16 điểm phần trăm. Theo bà Oanh, nhu cầu sửa chữa, tân trang nhà cửa đón năm mới của người dân đã đẩy giá vật liệu bảo dưỡng tăng 0,6% và dịch vụ sửa chữa nhà ở tăng 0,57%. Tiền công thợ sơn, thợ xây và lao động phổ thông đều có sự điều chỉnh theo hướng tăng...

Chỉ số giá nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,19% so với tháng trước làm CPI chung tăng 0,01 điểm phần trăm. Trong đó, chỉ số giá nhóm dịch vụ y tế tăng 0,23%, chủ yếu do Cần Thơ triển khai áp dụng giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh theo quyết định số 277 ngày 10/12/2025 của Hội đồng nhân dân thành phố. Bên cạnh đó, các bệnh cảm cúm, đường hô hấp gia tăng, nhu cầu tiêu dùng các loại thuốc về giảm đau, hạ sốt, đường hô hấp, vitamin...

Chỉ số CPI tháng 1 tăng 0,05% so với tháng trước. (Nguồn: Cục Thống kê)

Lạm phát cơ bản tháng 1 tăng 0,35%

Trong khi phần lớn các nhóm hàng hóa thiết yếu đều có xu hướng đi lên, ở chiều ngược lại, có 2 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá giảm gồm: nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,15%. Nhóm giao thông giảm 2,32%, làm CPI chung giảm 0,23 điểm phần trăm.

Phân tích sâu hơn, Cục Thống kê cho biết, đây là kết quả của các đợt điều chỉnh giảm giá xăng dầu trong nước theo xu hướng giá năng lượng thế giới, cụ thể giá xăng giảm 5,34% và dầu diesel giảm 3,23%. Tuy nhiên, dù giá nhiên liệu giảm, nhưng nhu cầu di chuyển về quê ăn Tết và du lịch lại đẩy giá dịch vụ vận tải hành khách lên cao. Giá vé máy bay trong tháng 1 tăng vọt 15,18%, vận tải đường sắt tăng gần 5% và các dịch vụ rửa xe, bảo dưỡng phương tiện cũng tăng từ 0,4% đến 0,6% do tính chất mùa vụ. Điều này cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa giá hàng hóa nguyên liệu và giá dịch vụ trực tiếp.

Một điểm cần đặc biệt lưu ý trong báo cáo tháng 1/2026 là chỉ số giá vàng. Với mức tăng 5,02% so với tháng trước và tăng tới 77,1% so với cùng kỳ năm trước, vàng tiếp tục là kênh đầu tư gây sốt.

Giá vàng thế giới tăng mạnh do kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ từ Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) và những bất ổn địa chính trị toàn cầu đã thúc đẩy dòng vốn tìm đến tài sản trú ẩn an toàn.

Trong khi đó, chỉ số giá USD lại giảm nhẹ 0,29% so với tháng trước, phản ánh sự suy yếu của đồng bạc xanh trên thị trường quốc tế khi lợi suất trái phiếu Mỹ hạ nhiệt.

Về mặt kinh tế vĩ mô, lạm phát cơ bản tháng 1 tăng 0,35% so với tháng trước và tăng 3,19% so với cùng kỳ năm trước. Có thể thấy, mức tăng lạm phát cơ bản (3,19%) hiện đang cao hơn mức tăng CPI chung (2,53%).

Lý giải về điều này, bà Oanh cho biết do giá lương thực và năng lượng (vốn là những yếu tố giảm giá hoặc tăng thấp trong tháng này) đã được loại trừ khỏi danh mục tính lạm phát cơ bản, khiến chỉ số này phản ánh rõ nét hơn áp lực từ các nhóm hàng dịch vụ, giáo dục và y tế vốn đang có xu hướng tăng bền vững.