Ảnh minh họa

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa đưa ra lấy ý kiến về dự thảo Thông tư hướng dẫn xử lý việc sở hữu cổ phần vượt giới hạn quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD).

Nhiều cổ đông lớn thao túng và chi phối ngân hàng

NHNN cho biết, mặc dù Luật các TCTD có hiệu lực từ ngày 1/1/2011, tuy nhiên, đến nay, một số TCTD chưa chủ động điều chỉnh tỷ lệ sở hữu cổ phần để phù hợp với quy định này. Do vậy, vẫn còn hiện tượng một cá nhân, tổ chức sở hữu cổ phần với số lượng lớn, vượt tỷ lệ theo quy định, có khả năng chi phối hoạt động của TCTD. Theo số liệu thống kê NHNN đưa ra, trong số 33 NH TMCP thì có 5 ngân hàng có cá nhân sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ 5% vốn điều lệ, có 5 ngân hàng có tổ chức sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ 15% vốn điều lệ, có 8 ngân hàng có nhóm cổ đông và người có liên quan sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ 20% vốn điều lệ.

Đồng thời, kết quả thanh tra cho thấy ở không ít NH TMCP cổ đông lớn và người có liên quan vi phạm quy định về sở hữu cổ phần dẫn đến thao túng, chi phối ngân hàng, phục vụ cho lợi ích của cổ đông lớn, đẩy ngân hàng đến tình trạng hoạt động thiếu minh bạch hoặc quản trị, điều hành không tuân thủ nguyên tắc thận trọng và các quy định của pháp luật.

Để khắc phục tình trạng này, NHNN đã soạn thảo và đưa ra lấy ý kiến Thông tư hướng dẫn xử lý việc sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ theo quy định.

Xử lý dứt điểm trước ngày 31/3/2015

Để xử lý các TCTD có tình trạng sở hữu cổ phần vượt tỷ lệ trước ngày 1/1/2011, dự thảo Thông tư quy định phải xử lý dứt điểm chậm nhất trước ngày 31/3/2015, trừ trường hợp thực hiện theo phương án tái cơ cấu đã được NHNN hoặc Thủ tướng phê duyệt.

TCTD, cổ đông, người liên quan phải báo cáo NHNN kế hoạch xử lý việc sở hữu cổ phần vượt giới hạn. Quá thời hạn 31/12/2014 hoặc thời hạn được nêu trong phương án tái cơ cấu đã được phê duyệt, nếu chưa đảm bảo việc sở hữu cổ phần trong giới hạn theo quy định, các tổ chức, cá nhân liên quan bên cạnh việc bị xử lý theo quy định của pháp luật, còn bị buộc phải chuyển nhượng cổ phần cho NHNN hoặc TCTD do NHNN chỉ định, đồng thời không được quyền biểu quyết đối với số cổ phần sở hữu vượt tỷ lệ quy định, không được đề cử, ứng cử làm thành viên HĐQT, BKS. Đặc biệt, các cổ đông và người liên quan sẽ không được cấp tín dụng mới tại TCTD vượt giới hạn quy định của pháp luật. Trường hợp đang có dư nợ tín dụng tại đây, TCTD đó phải có biện pháp để sớm thu hồi toàn bộ dư nợ các đối tượng này chưa thanh toán.

Đối với trường hợp vi phạm phát sinh sau ngày 1/1/2011, tổ chức, cá nhân có liên quan bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định, đồng thời phải xử lý số cổ phần vượt giới hạn trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ban hành Quyết định xử lý vi phạm hành chính.

5 biện pháp xử lý cổ phần vượt trần

Dự thảo Thông tư cũng quy định về biện pháp xử lý cổ phần vượt giới hạn theo các cách: Tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu riêng lẻ hoặc phát hành thêm cổ phiếu mới ra công chúng; Chuyển nhượng cổ phần cho các nhà đầu tư khác hoặc phải chuyển nhượng cổ phần theo chỉ đạo của NHNN; TCTD mua lại số cổ phần này để làm cổ phiếu Quỹ; Sáp nhập, hợp nhất với TCTD khác hoặc thực hiện tái cơ cấu theo yêu cầu của NHNN. Trong đó, việc chuyển nhượng cổ phần liên quan đến cổ đông lớn phải được NHNN chấp thuận.

Đối với việc cho, tặng, thừa kế cổ phần của TCTD, dự thảo Thông tư nêu rõ phải đảm bảo quy định của pháp luật về giới hạn sở hữu cổ phần. Trường hợp vượt quá giới hạn quy định, cổ đông có trách nhiệm xử lý số cổ phần vượt giới hạn trong vòng 90 ngày.

Bên cạnh đó, để tháo gỡ vướng mắc về xử lý cổ phần vượt quy định đối với cá nhân là thành viên HĐQT, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc của TCTD (theo luật không được chuyển nhượng cổ phần của mình khi đang giữ chức vụ), dự thảo Thông tư đã cho phép những đối tượng này chuyển nhượng số cổ phần sở hữu vượt giới hạn./.

Hoàng Yến