Theo phân tích của SSI Research, thị trường chứng khoán Việt Nam duy trì xu hướng tích cực trong những tháng đầu năm 2026 khi nhanh chóng tiệm cận mục tiêu cơ sở 1.920 điểm chỉ sau 2 tháng, trước khi chịu áp lực điều chỉnh trong tháng 3 do hoạt động chốt lời gia tăng, trong bối cảnh lo ngại về xu hướng tăng lãi suất trong nước và những bất ổn địa chính trị toàn cầu. Dù vậy, triển vọng trung hạn vẫn được hỗ trợ bởi sự kết hợp của các yếu tố mang tính cấu trúc và chu kỳ.

Động lực quan trọng trước hết đến từ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới, với định hướng duy trì mức tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/năm trong 5 năm, trong đó đầu tư hạ tầng được xác định là trụ cột then chốt. Các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực giao thông, năng lượng và đô thị không chỉ tạo lực đẩy ngắn hạn cho tổng cầu mà còn góp phần nâng cao năng suất dài hạn của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá được kỳ vọng hạ nhiệt khi chênh lệch giữa VND và USD có xu hướng thu hẹp, qua đó giảm bớt rủi ro đối với dòng vốn ngoại. Trong khi đó, sự chững lại của thị trường bất động sản và vàng sau giai đoạn tăng mạnh, cùng với việc siết chặt quản lý đối với tài sản số, có thể thúc đẩy dòng vốn nội quay trở lại thị trường chứng khoán. Nguồn cung hàng hóa cũng được kỳ vọng cải thiện thông qua các thương vụ IPO của những doanh nghiệp lớn, qua đó gia tăng chiều sâu và đa dạng hóa cơ hội đầu tư.

Song song với các yếu tố nội tại, câu chuyện nâng hạng thị trường tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt kỳ vọng. Việt Nam được đánh giá đang đi đúng lộ trình để được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi vào năm 2026, với kỳ đánh giá giữa kỳ công bố ngày 8/4/2026 được xem là bước kiểm chứng tiến độ.

Nếu thuận lợi, dòng vốn từ các quỹ thụ động có thể bắt đầu giải ngân từ tháng 9/2026, nhiều khả năng được phân bổ theo từng giai đoạn theo chu kỳ hàng quý nhằm hạn chế biến động, tương tự kinh nghiệm của Saudi Arabia khi được nâng hạng năm 2019. Các nghiên cứu so sánh từ SSI Research khác cũng cho thấy những thị trường từng chuyển từ cận biên lên mới nổi thường ghi nhận mức sinh lời vượt trội trong trung hạn, qua đó củng cố thêm kỳ vọng đối với Việt Nam.

Ở góc độ dài hạn, mục tiêu nâng hạng theo chuẩn của MSCI vẫn được theo đuổi, trong bối cảnh tiến trình cải cách thị trường đang được đẩy nhanh. Cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước đã đi vào vận hành ổn định, trong khi hệ thống đối tác bù trừ trung tâm dự kiến triển khai vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027, góp phần cải thiện các tiêu chí về thanh toán, bù trừ, cho vay chứng khoán và hỗ trợ hoạt động bán khống.

Dù chưa cho phép bán khống cổ phiếu đơn lẻ, nhà đầu tư đã có thể thực hiện vị thế bán thông qua các hợp đồng tương lai chỉ số, qua đó từng bước hoàn thiện cấu trúc thị trường. Cùng với đó, chuẩn mực công bố thông tin tiếp tục được nâng cao, đặc biệt là việc tăng cường sử dụng tiếng Anh, giúp cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Cũng theo SSI Research, một trong những điểm nghẽn quan trọng là giới hạn sở hữu nước ngoài cũng ghi nhận tiến triển tích cực. Chính phủ đang xem xét nới room ngoại tại một số ngành, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp minh bạch hóa và rà soát ngành nghề để áp dụng mức trần phù hợp. Nhờ đó, tỷ lệ sở hữu nước ngoài hiệu dụng trên sàn HOSE đã được cải thiện đáng kể trong năm 2025.

Nếu các cải cách này được triển khai đồng bộ, Việt Nam có thể đáp ứng phần lớn các tiêu chí nâng hạng của MSCI. Tuy nhiên, tự do hóa thị trường ngoại hối vẫn là rào cản lớn nhất khi yêu cầu về tính linh hoạt tỷ giá và công cụ phòng ngừa rủi ro còn cần thêm thời gian để hoàn thiện, dù thực tế cho thấy một số thị trường mới nổi hiện nay cũng chưa hoàn toàn đáp ứng tiêu chí này.

Nhìn tổng thể, tiến trình cải cách pháp lý từ năm 2024 đến nay đã tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu nâng hạng, với các quy định mới giúp đơn giản hóa thủ tục cho nhà đầu tư nước ngoài, tăng tính minh bạch về sở hữu và rút ngắn thời gian niêm yết sau IPO. Đồng thời, việc mở rộng cơ chế giao dịch xuyên biên giới và hoàn thiện cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước tiếp tục góp phần giảm rào cản gia nhập thị trường. Những thay đổi này không chỉ cải thiện chất lượng vận hành mà còn nâng cao mức độ hấp dẫn của thị trường trong mắt dòng vốn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, kỳ vọng nâng hạng được đánh giá sẽ là chất xúc tác quan trọng, không chỉ thu hút dòng vốn tổ chức quy mô lớn, mà còn củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong nước, qua đó cải thiện thanh khoản và thúc đẩy định giá thị trường trong trung và dài hạn./.