Đa dạng hóa chính sách an sinh, mở rộng kênh tích lũy dài hạn
Ngày 22/5, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo phổ biến một số nội dung chính sách của Nghị định số 85/2026/NĐ-CP ngày 25/3/2026 về bảo hiểm hưu trí bổ sung (Nghị định 85).
 |
| Hội thảo phổ biến một số nội dung chính sách của Nghị định số 85/2026/NĐ-CP ngày 25/3/2026 về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Ảnh: Lê Toàn |
Trên cơ sở tổng kết tình hình triển khai thí điểm chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện được ban hành tại Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ, để cụ thể hóa Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/8/2018 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội và triển khai Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, ngày 25/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 85/2026/NĐ-CP.
Sau hơn 10 năm triển khai Nghị định số 88/2016/NĐ-CP, bảo hiểm hưu trí bổ sung được thí điểm triển khai hoạt động theo mô hình hình thành quỹ từ sự đóng góp tự nguyện của người tham gia quỹ và người sử dụng lao động dưới hình thức tài khoản hưu trí cá nhân. Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện do các doanh nghiệp bảo hiểm, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán được cấp phép quản lý.
Hiện nay, trên thị trường đã có 04 doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện gồm: (i) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Dragon Capital Việt Nam (DC); (ii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư MB (MBC); (iii) Công ty Quản lý quỹ đầu tư Vietcombank (VCBF); (iv) Công ty Quản lý quỹ đầu tư SSI (SSIAM).
Thông tin từ Bộ Tài chính cho thấy, các doanh nghiệp đang triển khai 07 quỹ, với tổng trị giá tài sản ròng tính đến hết năm 2025 là gần 2.210 tỷ đồng, tăng 53% so với cuối năm 2024, gấp 26 lần so với năm 2021.
Việc ra đời, vận hành hệ thống quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện đã góp phần đa dạng hóa các chính sách an sinh, đáp ứng nhu cầu tích lũy dài hạn cho một bộ phận người lao động có thu nhập trung bình và cao như thông lệ quốc tế.
Mở rộng quyền nhận chi trả trước tuổi hưu, tăng giám sát đa tầng
Trên cơ sở kế thừa những quy định tại Nghị định số 88/2016/NĐ-CP, nhằm tạo khuôn khổ pháp lý triển khai hiệu quả, bền vững chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, Nghị định 85 bổ sung, hoàn thiện các chính sách về đối tượng tham gia và phương thức tham gia; nguyên tắc đóng góp, chi trả; hoạt động quản lý đầu tư quỹ; doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí; cơ chế quản lý giám sát.
 |
| Bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính thông tin về những điểm mới tại Nghị định số 85/2026/NĐ-CP. Ảnh: Lê Toàn |
| Hoàn thiện cơ chế đầu tư theo hướng an toàn, bền vững Về hoạt động quản lý đầu tư quỹ, quy định hoạt động đầu tư của các quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung tương tự như quỹ đầu tư quỹ đầu tư chứng khoán, nhưng được hoàn thiện để vừa đáp ứng tính chất an sinh theo hướng an toàn, bền vững; vừa tạo thuận lợi để quỹ tích lũy đầu tư hiệu quả. Nghị định số 85 cho phép đầu tư vào chứng khoán niêm yết; cân đối yêu cầu về tỷ trọng tối thiểu đầu tư vào trái phiếu Chính phủ. Đồng thời, bổ sung các biện pháp tăng cường quản lý rủi ro, đảm bảo quyền lợi của người tham gia quỹ. |
Theo đó, về đối tượng tham gia và phương thức tham gia, căn cứ quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động.
Việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung không ảnh hưởng đến các chính sách quản lý lao động, chính sách khen thưởng, phúc lợi khác của doanh nghiệp sử dụng lao động.
Về nguyên tắc đóng góp, chi trả khi tham gia, kế thừa từ quy định hiện hành, việc đóng góp hoàn toàn trên cơ sở tự nguyện theo thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Theo nguyên tắc thị trường, số tiền chi trả bảo hiểm hưu trí bổ sung dựa trên số dư tài khoản hưu trí cá nhân tại thời điểm chi trả. Nhà nước không đảm bảo về số tiền chi trả.
Đồng thời, để vừa đáp ứng nhu cầu của người tham gia, vừa khuyến khích duy trì tài khoản hưu trí đến tuổi nghỉ hưu, Nghị định 85 đã quy định các trường hợp được nhận chi trả trước tuổi nghỉ hưu, do yếu tố khách quan, bất khả kháng, tương tự các trường hợp chi trả bảo hiểm xã hội một lần theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.
Ngoài các trường hợp này, quỹ hưu trí được thu phí chi trả đột xuất, tối đa bằng 5% giá trị nhận chi trả để gia tăng giá trị tài sản của quỹ và chi trả cho những người tham gia còn lại. Người tham gia được đảm bảo quyền tiếp cận đầy đủ, công khai các chính sách về đóng góp, chi trả để lựa chọn trước khi tham gia.
Nghị định 85 cũng quy định rõ các điều kiện đối với doanh nghiệp quản lý quỹ hưu trí.
 |
| Các đại biểu thảo luận tại hội thảo. Ảnh: Lê Toàn |
Ngoài ra, các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan như: ngân hàng giám sát, tổ chức lưu ký, tổ chức quản trị tài khoản hưu trí cá nhân và các tổ chức cung cấp dịch vụ khác, các tổ chức này phải đáp ứng điều kiện cung cấp dịch vụ, có trách nhiệm thực hiện chế độ báo cáo, công bố thông tin định kỳ theo quy định của pháp luật.
Cơ chế quản lý giám sát được thiết kế bao gồm cơ chế tiền kiểm thông qua hoạt động cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh và cơ chế hậu kiểm thông qua chế độ báo cáo, công bố thông tin và kiểm tra trực tiếp.
Bên cạnh cơ chế quản lý giám sát của cơ quan quản lý nhà nước thông qua kiểm tra, giám sát định kỳ, cơ chế giám sát hoạt động cũng được triển khai đa tầng, ba bên thông qua ngân hàng giám sát, tổ chức lưu ký và người tham gia quỹ trên cơ sở kế thừa cơ chế hiện hành và thông lệ quốc tế để thúc đẩy hệ thống quỹ hoạt động minh bạch, bền vững./.
| Tại hội thảo, chuyên gia của Ngân hàng Thế giới (WB) trình bày về kinh nghiệm của các nước về triển khai quỹ hưu trí tư nhân để đáp ứng nhu cầu cấp thiết về an sinh sau tuổi nghỉ hưu trong bối cảnh dân số già hóa và tỷ lệ sinh giảm. Theo đó, nhiều quốc gia đang triển khai đa dạng chương trình hưu trí thông qua các thiết kế sản phẩm hưu trí tự nguyện, các chính sách ưu đãi về thuế để mở rộng phạm vi người hưởng. Trên cơ sở triển khai các chính sách bảo hiểm hưu trí bổ sung theo các quy định tại Nghị định số 85, Bộ Tài chính kỳ vọng sẽ sớm hiện thực hóa mục tiêu đa dạng các chương trình an sinh xã hội, góp phần giảm gánh nặng của ngân sách nhà nước cho công tác an sinh xã hội, chủ động có giải pháp chính sách chuẩn bị cho giai đoạn già hóa dân số tại Việt Nam. Đồng thời, việc phát triển hệ thống quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung cũng đóng góp nhiều hơn nguồn vốn dài hạn vào thị trường vốn, phát triển cơ sở nhà đầu tư dài hạn trên thị trường vốn, thị trường trái phiếu./. |
