Không thiếu lợi thế nhưng tăng trưởng chưa tương xứng

TP. Hồ Chí Minh từ lâu được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước. Quy mô kinh tế lớn, mạng lưới doanh nghiệp đông đảo và nguồn nhân lực chất lượng cao giúp thành phố giữ vai trò trung tâm sản xuất, thương mại và dịch vụ của Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, những lợi thế này không còn tự động chuyển hóa thành tăng trưởng cao nếu mô hình phát triển không được đổi mới.

Các chuyên gia cho rằng, TP. Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế nổi bật để phát triển thành một siêu đô thị mang tầm khu vực và quốc tế như không gian phát triển rộng mở và quy mô lớn; có vai trò trung tâm kinh tế và đầu tư lớn nhất cả nước; chất lượng nguồn nhân lực và trình độ dân trí tương đối cao, tạo nền tảng thuận lợi cho việc phát triển các ngành kinh tế tri thức, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những lợi thế này giúp Thành phố có nền tảng quan trọng để trở thành trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tốc độ tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh vẫn chưa tương xứng với vị thế và tiềm năng vốn có.

TP.Hồ Chí Minh có nhiều tiềm năng để phát triển thành một siêu đô thị mang tầm khu vực và quốc tế . Ảnh minh hoạ.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ cho rằng, một trong những nguyên nhân nằm ở những thách thức ngày càng rõ rệt trong quản trị và phát triển đô thị. Thành phố đang phải đối mặt với yêu cầu mới về quy hoạch phát triển, trong khi cơ chế chính sách đặc thù chưa phát huy hiệu quả rõ rệt. Hạ tầng đô thị và hạ tầng số còn nhiều hạn chế, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều và năng lực thực thi chính sách ở một số nơi còn yếu.

Song song đó là các vấn đề xã hội và môi trường ngày càng gia tăng áp lực lên một siêu đô thị đông dân. Tình trạng ùn tắc giao thông, ngập nước, sụt lún đất, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian xanh và thiếu nhà ở cho người thu nhập trung bình vẫn là những thách thức lớn.

Theo TS. Cấn Văn Lực, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển, TP. Hồ Chí Minh cần nhanh chóng kiện toàn và vận hành hiệu quả bộ máy chính quyền mới, đặc biệt là mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong một siêu đô thị. Đồng thời, Thành phố cần đẩy mạnh cải cách thể chế, nhất là trong khâu thực thi các chính sách chiến lược và các nghị quyết quan trọng của Quốc hội liên quan đến cơ chế đặc thù.

Trong dài hạn, TP. Hồ Chí Minh cần tiên phong phát triển kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong quản trị đô thị thông minh, đồng thời đảm bảo các yếu tố an ninh quan trọng như an ninh năng lượng, an ninh chuỗi cung ứng và an ninh dữ liệu.

Muốn bứt phá phải mở động lực tăng trưởng mới

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, một trong những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến tăng trưởng của TP. Hồ Chí Minh là vấn đề năng lượng. Giá năng lượng biến động không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất mà còn tác động tới chi phí logistics và sinh hoạt của người dân.

Ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP. Hồ Chí Minh cho biết, chi phí năng lượng tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến động địa chính trị toàn cầu.

“TP. Hồ Chí Minh là vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tập trung 50% đến 55% sản lượng công nghiệp và hơn 60% tổng xuất khẩu của cả Việt Nam. Chính vì vậy, vấn đề năng lượng nói chung cũng như năng lượng điện sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới kinh tế TP. Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước” - ông Kỳ nói.

Theo ông Đinh Hồng Kỳ, trong bối cảnh hiện nay thành phố cần xem phát triển năng lượng là một trong những trụ cột quan trọng, song song với việc phát triển giao thông, logistics và công nghệ cao. Đồng thời, TP. Hồ Chí Minh cần quy hoạch một hệ sinh thái năng lượng tự chủ, khép kín và hướng tới chuyển đổi năng lượng xanh.

Về tiến độ xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP. Hồ Chí Minh, đề cương dự kiến hoàn thành tháng 3/2026, dự thảo tháng 4, lấy ý kiến tháng 5 - 6 trước khi trình Quốc hội khóa XVI vào cuối năm 2026. Ảnh minh hoạ.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân - Đại biểu Quốc hội khóa XV cho rằng, Thành phố cần triển khai các giải pháp ngắn hạn để ổn định thị trường và hỗ trợ người dân trước nguy cơ tăng giá năng lượng.

Ông Ngân đề xuất, Thành phố sử dụng chính sách tài khóa, đa dạng hóa nguồn cung và chống buôn lậu qua biên giới nhằm ổn định giá xăng dầu; đồng thời kiểm soát đầu cơ và hỗ trợ an sinh xã hội thông qua các biện pháp như trợ giá vận tải công cộng, bình ổn lương thực thực phẩm, điều chỉnh tăng mức lương cơ sở, lương hưu và trợ cấp xã hội.

Bên cạnh đó, việc tiết kiệm năng lượng thông qua cắt giảm từ 10% đến 15% chi phí năng lượng công cộng, khuyến khích người dân sử dụng metro, xe buýt, xe đạp hoặc làm việc từ xa.

Về dài hạn, PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng, TP. Hồ Chí Minh cần thúc đẩy mạnh mẽ quá trình tự lực, tự chủ và chuyển đổi, bao gồm phát triển hạ tầng giao thông xanh, năng lượng mặt trời và năng lượng gió, cũng như đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Thành phố nên thành lập một nhóm “ứng phó với khủng hoảng” nhằm phản ứng chủ động và đồng bộ trước những biến động lớn của thị trường năng lượng.

Ngoài ra, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, Thành phố cũng cần khai thông các điểm nghẽn về hạ tầng và đầu tư công với mục tiêu giải ngân gần 100% để tạo hiệu ứng “mồi” cho đầu tư tư nhân, đồng thời kích hoạt các động lực mới như kinh tế số với mục tiêu chiếm 30% GRDP, phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế, khu thương mại tự do và các ngành công nghệ cao./.