Vườn thanh long ở Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận. Ảnh: Phúc Nguyên

Xuất khẩu rau quả khởi sắc bất chấp đại dịch Covid-19

Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), 3 tháng đầu năm 2021, xuất khẩu (XK) rau quả ước đạt 944 triệu USD, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2020. Bất chấp dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp, hoạt động XK hàng rau quả của Việt Nam diễn ra khá sôi động.

Đáng chú ý, XK sang thị trường Trung Quốc tăng mạnh là do nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh trong dịp tết Nguyên đán. Tiếp theo là các thị trường: Mỹ, Úc, Malaysia, Nga. Riêng các thị trường Thái Lan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hà Lan đồng loạt giảm.

Cục Chế biến và phát triển thị trường nông sản (Bộ NN&PTNT) cho biết, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn còn diễn biến phức tạp, nhóm hàng rau quả đã qua chế biến giúp toàn ngành gia tăng giá trị XK. "XK hàng rau quả chế biến lại có mức tăng trưởng khá khả quan do sự thay đổi về nhu cầu và thị hiếu của người tiêu dùng. Đặc biệt, đây là chủng loại chiếm ưu thế bởi sự tiện lợi và thời gian bảo quản lâu và chiếm ưu thế trong bối cảnh dịch bệnh hiện nay" - Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản đánh giá.

Bên cạnh các thị trường truyền thống, thời gian qua, ngành hàng rau quả của Việt Nam đã đẩy mạnh XK sang nhiều thị trường tiềm năng lớn khác như: Ai Cập, Kuwait, Ukraina, Senegal… Đây kỳ vọng sẽ là những thị trường giúp ngành hàng rau quả Việt Nam nâng cao giá trị XK trong năm 2021 và những năm tiếp theo.

Đối với thị trường XK hàng đầu là Trung Quốc, Cục Chế biến và Phát triển thị trường cho hay, việc Trung Quốc tăng cường nhập khẩu trái cây từ Việt Nam nhằm phục vụ cho lễ hội mùa Xuân là tín hiệu khả quan đối với ngành hàng rau quả của nước ta. Tại cửa khẩu Bằng Tường - cảng thương mại trái cây trên đất liền lớn nhất của Trung Quốc, hoạt động XK các mặt hàng trái cây như thanh long, mít, dưa hấu, xoài và nhiều loại trái cây khác của Việt Nam diễn ra khá sôi động.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án phát triển ngành chế biến rau quả giai đoạn 2021 - 2030 với mục tiêu đến năm 2030. Theo đó, đề án đề ra mục tiêu đến năm 2030, giá trị kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 8 - 10 tỷ USD. Trong đó, tỷ trọng giá trị kim ngạch xuất khẩu sản phẩm rau quả chế biến đạt 30% trở lên; công suất chế biến rau quả đạt 2 triệu tấn sản phẩm/năm, gấp gần 2 lần so với năm 2020; thu hút đầu tư mới 50 - 60 cơ sở chế biến rau quả có quy mô lớn và vừa; xây dựng, phát triển thành công một số tập đoàn, doanh nghiệp chế biến rau quả hiện đại ngang tầm khu vực, thế giới với khả năng cạnh tranh quốc tế cao.

Nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu thị trường

Ông Đặng Phúc Nguyên - Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam đánh giá, việc tận dụng tính hiệu lực của các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như Hiệp định Liên minh châu Âu - Việt Nam (EVFTA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), hiệp định với Vương quốc Anh (UKVFTA)… đang giúp mở đường ra cho các doanh nghiệp tăng kim ngạch XK rau quả trong năm nay.

Đáng chú ý, UKVFTA hứa hẹn tạo ra động lực mới cho hợp tác kinh tế - thương mại trong thời gian tới. Khi hiệp định có hiệu lực, hơn 94% trong tổng số 547 dòng thuế rau quả và các chế phẩm từ rau quả có mức thuế suất 0%. Nhiều sản phẩm là thế mạnh của Việt Nam như vải, nhãn, chôm chôm, thanh long, dứa, dưa… sẽ có thêm lợi thế tiếp cận thị trường với hoa quả nhiệt đới từ các quốc gia cạnh tranh như: Brazil, Thái Lan, Malaysia. Đó là bởi các quốc gia này đều chưa có FTA với Vương quốc Anh.

Ông Nguyễn Quốc Toản - Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản nhấn mạnh, với tín hiệu khả quan từ đầu năm 2021, dự báo XK rau quả của Việt Nam sẽ có một năm khởi sắc, bất chấp đại dịch Covid-19 vẫn diễn biến phức tạp. Đặc biệt, kỳ vọng sẽ khả quan hơn nhờ các FTA đã có hiệu lực. Việc khai trương Cổng thông tin về FTA sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận và nắm bắt nhanh nhất, hiệu quả nhất những lợi ích từ các FTA Việt Nam đang tham gia.

Để đẩy mạnh XK hàng rau quả trong năm 2021, theo ông Nguyễn Quốc Toản, các doanh nghiệp XK nên tăng cường đầu tư vào sản phẩm chế biến, bảo quản hàng rau quả đáp ứng các yêu cầu về XK trong bối cảnh dịch bệnh vẫn chưa được kiểm soát, thiên tai dự báo vẫn diễn biến phức tạp trong năm 2021.

Để tận dụng cơ hội thị trường, đẩy mạnh xuất khẩu, nhiều ý kiến cũng cho rằng, các doanh nghiệp cần phải nâng cao chất lượng sản phẩm hàng rau quả và đáp ứng đúng các tiêu chuẩn mà phía thị trường nhập khẩu yêu cầu.

Phúc Nguyên