PV: Ông có thể cho biết vai trò của chuyển đổi số trong tiến trình hiện đại hóa hải quan?

Ông Lê Đức Thành: Chuyển đổi số có vai trò hết sức quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa hải quan trong giai đoạn tới.

Ông Lê Đức Thành

Về xu hướng quốc tế, từ năm 2018 các nước tiên tiến, đặc biệt là Tổ chức Hải quan thế giới (WCO) đã phân loại sự phát triển của cơ quan Hải quan thành 6 cấp độ, trong đó cấp độ cao nhất là hải quan số.

Quá trình thực hiện các chu kỳ hiện đại hóa đều phải trải qua các bước và hiện nay hệ thống công nghệ thông tin (CNTT) không còn đáp ứng xu hướng của thời đại, cũng như yêu cầu quản lý nên phải đặt ra vấn đề chuyển đổi số.

PV: Nhìn vào những mục tiêu được đặt ra trong Kế hoạch có thể thấy khối lượng công việc phải làm trong thời gian tới là rất lớn,… Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về các giải pháp này?

Ông Lê Đức Thành: Để hoàn thành mục tiêu kế hoạch, Tổng cục Hải quan sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp.

Trước tiên là xây dựng mô hình hải quan thông minh, đáp ứng yêu cầu quản trị thông minh, quản lý doanh nghiệp, hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh, phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh toàn diện từ khâu đầu đến khâu cuối; có khả năng tích hợp, kết nối, chia sẻ thông tin với các bộ, ngành, doanh nghiệp thông qua Cơ chế một cửa quốc gia và sẵn sàng trao đổi dữ liệu hải quan với các nước trong khu vực và trên thế giới; phải có mức độ tự động hóa cao, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ mới và hiện đại trên nền tảng số, phi giấy tờ, đảm bảo minh bạch, công bằng, hiệu lực, hiệu quả...

Hoạt động kiểm tra giám sát hệ thống công nghệ thông tin tại Phòng máy chủ Cục Hải quan Cần Thơ. Ảnh: Hồng Mến

Căn cứ mô hình hải quan thông minh, Tổng cục Hải quan tập trung nguồn lực để thực hiện tái thiết kế tổng thể quy trình nghiệp vụ hải quan. Trên cơ sở kết quả tái thiết đó, trong giai đoạn 2021 - 2025, Tổng cục Hải quan thực hiện ứng dụng CNTT, số hóa quy trình nghiệp vụ, triển khai hệ thống CNTT mới, chủ động nghiên cứu và từng bước ứng dụng các công nghệ then chốt của Cách mạng công nghiệp 4.0 trong quản lý nhà nước về hải quan.

Tổng cục Hải quan cũng sẽ thực hiện sắp xếp, huy động nguồn lực trong toàn ngành để tổ chức, triển khai Kế hoạch chuyển đổi số. Đồng thời, đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực về công nghệ thông tin hải quan phục vụ đắc lực trong công tác triển khai chuyển đổi số.

Cuối cùng, để đảm bảo triển khai chuyển đổi số một cách đồng bộ, trong thời gian tới, Tổng cục Hải quan sẽ đẩy mạnh xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản pháp lý, hoàn thiện môi trường pháp lý và quy trình, thủ tục đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngành Hải quan.

PV: Có thể nói, ngành Hải quan chuyển đổi số thì cả 3 bên gồm doanh nghiệp, cơ quan hải quan nói riêng và các cơ quan quản lý nói chung đều có lợi. Khi một hệ thống tập trung được sử dụng hiệu quả thì tất cả các bên liên quan tới một giao dịch xuất khẩu/nhập khẩu hàng hóa sẽ rất thông suốt và tiết kiệm thời gian, chi phí. Thế nhưng, để làm được cần sự đồng bộ, ngoài nỗ lực tự thân của ngành, Tổng cục Hải quan mong muốn điều gì từ các bên liên quan để Kế hoạch này được triển khai thành công, thưa ông?

Ông Lê Đức Thành: Quá trình thực hiện công tác quản lý nhà nước về hải quan liên quan đến rất nhiều bên như: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu; doanh nghiệp kinh doanh kho bãi cảng, doanh nghiệp vận tải, logistics, đại lý hải quan; các ngân hàng, bộ, ngành. Vì vậy, chúng tôi cần nhận được sự đồng thuận, ủng hộ nhiệt tình của tất cả các bên liên quan.

Cụ thể, về phía các doanh nghiệp, chúng tôi mong muốn tiếp tục đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, quy trình, thủ tục hải quan, biểu mẫu chứng từ, văn bản điện tử và chỉ tiêu thông tin phục vụ yêu cầu số hóa và chuyển đổi số; đồng thời phối hợp chặt chẽ với Tổng cục Hải quan trong quá trình triển khai các chương trình chuyển đổi số, triển khai các hệ thống CNTT…

Về phía các ngân hàng thương mại, chúng tôi mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Tổng cục Hải quan hơn nữa trong triển khai kết nối với hệ thống CNTT Hải quan mới với nhiều sản phẩm, tiện ích giúp doanh nghiệp, người dân thuận lợi trong việc thực hiện nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách nhà nước.

Về phía các bộ, ngành, chúng tôi mong muốn nhận được sự phối hợp trong việc chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ về triển khai cơ chế một cửa quốc gia, cơ chế một cửa ASEAN và ngoài ASEAN đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước; xây dựng và phát triển hệ thống công nghệ thông tin theo định hướng tập trung,…

Ngoài ra, Tổng cục Hải quan cũng rất mong nhận được sự ủng hộ, hợp tác và tham vấn từ các tổ chức quốc tế, cơ quan hải quan các nước phát triển… để quy trình nghiệp vụ trong giai đoạn tới được tiếp cận các chuẩn mực, thông lệ quốc tế về quản lý hải quan hiện đại…

PV: Xin cảm ơn ông!