Bảo hiểm tiền gửi bắt buộc là phù hợp với thực tiễn nền kinh tế Việt Nam

Chí Tín
(TBTCO) - Theo TS. Nguyễn Hữu Huân - Trưởng bộ môn Tài chính thuộc Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, hiện nay trên thế giới có 2 hình thức bảo hiểm tiền gửi là tự nguyện và bắt buộc. Tuy nhiên, mô hình bảo hiểm tiền gửi bắt buộc như Việt Nam đang áp dụng là phù hợp với tính chất nền kinh tế hiện tại.
aa

PV: Được biết, Việt Nam hiện nay có Bảo hiểm Tiền gửi Việt Nam hoạt động theo Luật Bảo hiểm tiền gửi, vậy quyền của người gửi tiền được đảm bảo như thế nào theo quy định của luật này?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, người được bảo hiểm tiền gửi được bảo hiểm số tiền gửi của mình tại tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi (các ngân hàng, tổ chức tín dụng).

Bảo hiểm tiền gửi bắt buộc là phù hợp với thực tiễn nền kinh tế Việt Nam
TS. Nguyễn Hữu Huân

Cụ thể, số tiền bảo hiểm được trả cho các khoản tiền gửi được bảo hiểm của 1 người tại 1 tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi bao gồm tiền gốc và tiền lãi, tối đa bằng hạn mức trả tiền bảo hiểm được Chính phủ quy định.

Khi phát sinh tình huống bảo hiểm, trong thời hạn 10 ngày làm việc, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phải gửi hồ sơ đề nghị trả tiền bảo hiểm cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi. Hồ sơ đề nghị trả tiền bảo hiểm bao gồm văn bản đề nghị trả tiền bảo hiểm, danh sách người được bảo hiểm tiền gửi, số tiền gửi của từng người được bảo hiểm tiền gửi và số tiền bảo hiểm đề nghị tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả.

PV: Quy định bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam có gì khác so với các nước trên thế giới không, thưa ông?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Luật Bảo hiểm tiền gửi của Việt Nam thực hiện theo hình thức bắt buộc. Theo đó, các tổ chức tín dụng đều phải trích một phần chi phí hoạt động để mua bảo hiểm cho các khoản tiền gửi của các khách hàng cá nhân gửi bằng đồng Việt Nam tại tổ chức tín dụng đó; bao gồm các loại tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức tiền gửi khác theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.

Trên thế giới, một số quốc gia cũng áp dụng mô hình bảo hiểm tiền gửi bắt buộc giống như Việt Nam, nhưng cũng có một số nước sử dụng mô hình bảo hiểm tiền gửi tự nguyện.

PV: Với các nước có mô hình bảo hiểm tiền gửi tự nguyện, hình thức tổ chức thực hiện sẽ như thế nào, thưa ông?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Với mô hình tự nguyện, các tổ chức tín dụng không bị bắt buộc mua bảo hiểm tiền gửi cho tất cả các khách hàng mà luật trao quyền tự quyết định cho khách hàng về việc họ có cần mua bảo hiểm cho khoản tiền gửi của mình hay không.

Các tổ chức tín dụng phải trích một phần chi phí để mua bảo hiểm cho các khoản tiền gửi của khách hàng gửi bằng đồng Việt Nam.
Các tổ chức tín dụng phải trích một phần chi phí để mua bảo hiểm cho các khoản tiền gửi của khách hàng gửi bằng đồng Việt Nam.

Theo đó, những người có nhu cầu được bảo hiểm tiền gửi họ sẽ đóng phí bảo hiểm cho các công ty bảo hiểm để bảo hiểm khoản tiền gửi của họ tại một tổ chức tín dụng nào đó. Tiền phí bảo hiểm sẽ khác nhau tùy thuộc vào mức độ tín nhiệm của tổ chức mà họ gửi tiền, cụ thể với những tổ chức tín dụng có xếp hạng tín nhiệm cao thì phí bảo hiểm sẽ thấp và ngược lại.

Ở một số nước có nền kinh tế thị trường phát triển, độ mở lớn, bảo hiểm không chỉ áp dụng cho tiền gửi ngân hàng mà thị trường còn có cả những sản phẩm bảo hiểm cho các công cụ tài chính khác như bảo hiểm trái phiếu, bảo hiểm cổ phiếu... Theo đó, nhà đầu tư khi mua cổ phiếu, trái phiếu của các doanh nghiệp nếu lo ngại rủi ro có thể mua thêm sản phẩm bảo hiểm cho các công cụ tài chính đó.

PV: Theo ông, Việt Nam có nên thực hiện mô hình bảo hiểm tiền gửi theo hình thức tự nguyện như ở một số nước khác hay không?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Để tạo niềm tin cho người gửi tiền thì việc áp dụng hình thức bảo hiểm tiền gửi bắt buộc như Việt Nam đang thực hiện là phù hợp với thực tế nền kinh tế và trình độ nhận thức của người dân. Bởi lẽ, bảo hiểm tiền gửi nếu thực hiện theo hình thức tự nguyện nếu áp dụng vào lúc này thì có thể sẽ rất ít người dân tham gia mua bảo hiểm và như vậy thì tổ chức bảo hiểm tiền gửi sẽ không có nguồn kinh phí đủ lớn để duy trì hoạt động hiệu quả. Lưu ý là hiện tại ở Mỹ vẫn có tổ chức bảo hiểm tiền gửi liên bang được thành lập bởi Quốc hội Mỹ và đóng vai trò tương tự như tổ chức bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam, số tiền bảo hiểm tối đa cho 1 cá nhân tại 1 tổ chức tín dụng cũng có quy định cụ thể như tại Việt Nam.

Quy trình chi trả bảo hiểm tiền gửi

Trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định, tổ chức bảo hiểm tiền gửi tiến hành kiểm tra các chứng từ, sổ sách để xác định số tiền chi trả.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc kiểm tra theo quy định, tổ chức bảo hiểm tiền gửi phải có phương án trả tiền bảo hiểm cho người được bảo hiểm tiền gửi; thông báo công khai về địa điểm, thời gian, phương thức trả tiền bảo hiểm trên 3 số liên tiếp của một tờ báo trung ương, một tờ báo địa phương nơi đặt trụ sở chính, các chi nhánh của tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi và trên một báo điện tử của Việt Nam; niêm yết danh sách người được trả tiền bảo hiểm tại địa điểm đã thông báo.

PV: Nếu so sánh 2 loại mô hình bảo hiểm tiền gửi bắt buộc như ở Việt Nam hay hình thức bảo hiểm tiền gửi tự nguyện như một số nước thì theo ông, hình thức nào ưu việt hơn?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Theo tôi không có mô hình nào là hoàn hảo trong mọi tình huống. Mô hình bảo hiểm tự nguyện có thể rất phù hợp với một số nền kinh tế có tính thị trường cao, độ mở lớn và thường có tác dụng tốt trong việc kích thích các hoạt động kinh tế tự vận hành theo quy luật thị trường. Tuy nhiên, mô hình này đôi khi lại kém hiệu quả hơn trong những điều kiện có rủi ro và khủng hoảng.

Trong khi đó, đã có một số công trình nghiên cứu cho thấy, mô hình có sự kiểm soát mạnh trong điều kiện bình thường, mặc dù phần nào có tính hành chính, nhưng lại thường có hiệu quả tốt hơn khi phải đối phó với những tình huống khủng hoảng.

PV: Xin cảm ơn ông!

Bảo vệ quyền lợi cho người gửi tiền

Luật Bảo hiểm tiền gửi được Quốc hội ban hành năm 2012, trong đó, mục đích của bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các tổ chức tín dụng, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng.

Theo đó, Luật Bảo hiểm tiền gửi đã có những quy định cụ thể về cơ chế hoạt động của tổ chức bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, thể hiện vai trò quan trọng đối với sự ổn định phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ người gửi tiền, đảm bảo sự an toàn, lành mạnh cho hoạt động ngân hàng và xử lý khủng hoảng tài chính.

Trước đây chưa có Luật Bảo hiểm tiền gửi, chính sách bảo hiểm tiền gửi chủ yếu được thể hiện tại các văn bản quy phạm pháp luật của Chính phủ và bộ, ngành. Sau khi Luật Bảo hiểm tiền gửi ra đời và có hiệu lực từ năm 2013, vai trò của bảo hiểm tiền gửi đã được nâng lên một bước. Bên cạnh việc kế thừa các quy định phù hợp trước đây, chính sách bảo hiểm tiền gửi đã thể chế hóa quan điểm, chủ trương, chính sách của Ðảng và Nhà nước, thể hiện tính đặc thù của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Các nội dung của Luật cũng được xây dựng trên cơ sở bảo đảm phù hợp điều kiện kinh tế - xã hội ở nước ta, đặc biệt là các điều kiện về sự phát triển của thị trường tiền tệ, thị trường vốn, sự phát triển của hệ thống ngân hàng, mức độ hiểu biết, thói quen tiết kiệm của người dân.

Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng ban hành từ năm 2017 cũng đã trao thêm cho tổ chức bảo hiểm tiền gửi vai trò tham gia sâu hơn vào quá trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng. Cụ thể, tổ chức này còn có thể cho vay đặc biệt, mua trái phiếu dài hạn của tổ chức tín dụng hỗ trợ, đánh giá tính khả thi của phương án phục hồi tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt…

Chí Tín

Đọc thêm

Thuế Đắk Lắk chuyển từ quản lý hồ sơ sang giám sát có trọng tâm

Thuế Đắk Lắk chuyển từ quản lý hồ sơ sang giám sát có trọng tâm

(TBTCO) - Từ làm sạch dữ liệu người nộp thuế đến phân tích hóa đơn, đối chiếu dòng tiền và sản lượng hàng hóa, Thuế tỉnh Đắk Lắk đang thay đổi phương thức quản lý theo hướng nhận diện rủi ro từ dữ liệu và hoạt động kinh tế thực tế. Ông Nguyễn Anh Tuấn, Trưởng Thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, cách tiếp cận này giúp cơ quan Thuế chuyển từ kiểm tra dàn trải sang giám sát có trọng tâm, chủ động phát hiện và nhận diện sớm nguy cơ thất thu ngân sách.
Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

Khánh Hòa mở rộng cơ sở thu, khai thác dư địa từ các lĩnh vực kinh tế

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Ngọc Tú, Trưởng Thuế tỉnh Khánh Hòa cho biết, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 10 tháng năm 2026 đạt 37.543 tỷ đồng, tăng 26% so với cùng kỳ. Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng và tạo nguồn thu lâu dài, ngành Thuế tỉnh tập trung khai thác dư địa từ du lịch, dịch vụ, thương mại, bất động sản và kinh doanh trên nền tảng số, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thuế, mở rộng cơ sở thu ngân sách.
Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) do Bộ Tài chính xây dựng đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua, với định hướng chuyển từ hỗ trợ sang tạo động lực phát triển. Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đây là bước chuyển quan trọng, mở đường để doanh nghiệp nhỏ vươn lên quy mô lớn.
Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

Phát triển trái phiếu địa phương cần cung ổn định và cầu dài hạn

(TBTCO) - Quy mô trái phiếu chính quyền địa phương còn nhỏ so với toàn thị trường, trong khi nhu cầu vốn cho hạ tầng lớn. Theo ông Đỗ Lê Thành Đạt - Phó Giám đốc Khối Xếp hạng tín nhiệm và Nghiên cứu, VIS Rating, mở rộng kênh này cần nguồn cung có lộ trình, thanh khoản thứ cấp và sự tham gia của nhà đầu tư dài hạn.
Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

Vietcombank hạ lãi vay cuối năm, gần 25.000 khách hàng hưởng lợi

(TBTCO) - Từ ngày 19/10 đến hết năm 2026, Vietcombank triển khai chương trình giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh với mức giảm 1,5 - 2%/năm, đặc biệt khoản vay ngắn hạn ở một số lĩnh vực thiết yếu với mức giảm tới 3%/năm. Trao đổi với báo chí, ông Bạch Thành Long, Phó Tổng Giám đốc Vietcombank cho biết, song song với các giải pháp hỗ trợ về lãi suất, Vietcombank đang từng bước đẩy mạnh phương thức cho vay dựa trên dòng tiền, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

Đa dạng hàng hóa, mở rộng lựa chọn cho nhà đầu tư

(TBTCO) - Sau khi được FTSE Russell nâng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, thị trường chứng khoán Việt Nam có thêm cơ hội thu hút dòng vốn trong và ngoài nước. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc phân tích Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS) cho rằng, để tận dụng cơ hội này, thị trường cần đưa thêm doanh nghiệp có chất lượng lên sàn, tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn và phát triển các sản phẩm đáp ứng nhu cầu đầu tư, phòng ngừa rủi ro.
Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

Chính phủ đồng hành, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp

(TBTCO) - Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, TS. Nguyễn Đình Chiến - Phó Trưởng khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) nhấn mạnh, Nghị định 398/2026/NĐ-CP quy định việc giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 cho các đối tượng có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng. Đây là một quyết sách kịp thời, thể hiện sự đồng hành sát sao của Chính phủ đối với khu vực kinh tế cơ sở.
Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực cho thị trường vốn

(TBTCO) - Việc cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện huy động vốn và hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các sản phẩm, dịch vụ mới được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển thị trường chứng khoán. Trao đổi với Báo Tài chính - Đầu tư, ông Nguyễn Kim Long, Giám đốc bộ phận Luật và Kiểm soát Tuân thủ, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI cho rằng, cải cách thủ tục cần gắn với nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của các chủ thể và hiệu quả giám sát thị trường.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều