Gỡ nút thắt thủ tục cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều thách thức, việc cơ quan Hải quan chủ động kiến tạo hành lang pháp lý minh bạch chính là làn gió mới khơi thông các nguồn lực thương mại.

Theo Cục Hải quan, dấu ấn đậm nét nhất trong công tác xây dựng thể chế phải kể đến sự kiện tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI vừa qua đã chính thức bấm nút thông qua dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan năm 2014, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Việc bổ sung các quy định quản lý hiện đại đối với hàng hóa trên nền tảng thương mại điện tử, thúc đẩy Hải quan số và cắt giảm tối đa yêu cầu về hồ sơ, thủ tục được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu trong giai đoạn mới.

Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ chỉ đạo 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến cuối năm 2026. Ảnh: Văn Tá

Đồng thời, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2026/NĐ-CP ngày 22/8/2026 quy định thực hiện thủ tục hành chính theo Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN (thay thế Nghị định 85/2019/NĐ-CP). Tiếp đến là 3 Thông tư quan trọng (Thông tư số 124, 127 và 128/2026/TT-BTC) cũng liên tiếp được ban hành, tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ cho việc xác định xuất xứ hàng hóa, chuẩn hóa chứng từ phương tiện vận tải và kiểm tra, giám sát tại các khu vực cửa khẩu thông minh.

Trên thực tế, tinh thần cắt giảm thủ tục được chứng minh bằng những kết quả rất cụ thể. Ngành đã đơn giản hóa 35 trên tổng số 39 thủ tục hành chính trong kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục ngoài kế hoạch, đạt 123,1% chỉ tiêu được giao. Về điều kiện kinh doanh, đơn vị đã hoàn thành 100% chỉ tiêu cắt giảm 16 điều kiện. Đối với phương án theo Quyết định 2421/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, ngành đã hoàn thành 27 trên 39 thủ tục, đồng thời bãi bỏ 8 thủ tục và sửa đổi 12 thủ tục khác, tạo sự thoáng đãng chưa từng có cho môi trường đầu tư, kinh doanh.

Nhấn mạnh về quyết tâm đẩy mạnh cải cách hành chính, Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ chỉ rõ, cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa hải quan không phải là giải pháp tình thế, mà là chiến lược xuyên suốt. Mỗi thủ tục được cắt giảm, mỗi giờ thông quan được rút ngắn đều trực tiếp biến thành chi phí giảm thiểu cho doanh nghiệp, từ đó gia tăng sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Cục trưởng yêu cầu toàn ngành phải tiếp tục rà soát, kiên quyết bãi bỏ những rào cản không cần thiết, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro.

Chuyển động cải cách ấy còn gắn liền với làn sóng chuyển đổi số mạnh mẽ theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Hệ thống VNACCS/VCIS và các hệ thống vệ tinh tiếp tục được vận hành ổn định, an toàn 24/7, bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt.

Điểm đáng ghi nhận là tính từ ngày 1/1 đến 20/8/2026, trong tổng số hơn 85,73 triệu hồ sơ thủ tục hành chính mà cơ quan Hải quan tiếp nhận, có tới 85,71 triệu hồ sơ được thực hiện qua hình thức trực tuyến, đạt tỷ lệ gần như tuyệt đối 99,97%. Đặc biệt, ngành đang tích cực chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật để thí điểm xác thực người khai hải quan đối với hàng hóa trị giá nhỏ thông qua kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID, đánh dấu bước tiến mới trong mô hình Hải quan số, thông minh. Nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và giảm thời gian giải phóng hàng, Cục Hải quan đang đẩy nhanh kế hoạch mở rộng thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực VI và khu vực VIII.

Thông quan hàng hoá đạt mốc hơn 770 tỷ USD

Có thể thấy, chính sự chủ động gỡ khó cho doanh nghiệp, giúp cơ quan hải quan góp phần đưa kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá của cả nước đạt mốc 770,14 tỷ USD, tăng trưởng tới 28,7% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4% và nhập khẩu đạt 395,3 tỷ USD, tăng 35,3%.

Nhờ dòng chảy thương mại nhộn nhịp cùng các giải pháp chống thất thu hiệu quả, tổng số thu ngân sách nhà nước từ hoạt động xuất nhập khẩu của hải quan tính đến 31/8/2026 đạt 352.766 tỷ đồng, đạt 78,2% dự toán được giao (451.000 tỷ đồng), đạt 68,3% chỉ tiêu phấn đấu và tăng tới 17,4%, tương ứng tăng thêm 52.308 tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025.

Tại Hội nghị giao ban đánh giá kết quả thực hiện công tác tháng 8 và triển khai chương trình công tác tháng 9 của ngành Hải quan diễn ra ngày 7/9/2026, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cho hay, để hoàn thành xuất sắc các mục tiêu được Quốc hội, Chính phủ và Bộ Tài chính giao, toàn ngành sẽ tập trung triển khai 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến cuối năm.

Theo đó, ngành Hải quan sẽ bám sát và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để hoàn thiện các dự thảo Nghị định, Thông tư hướng dẫn, đưa Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan năm 2014 sớm đi vào cuộc sống. Ngành tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa các giải pháp tạo thuận lợi thương mại, cắt giảm thủ tục hành chính và tái cấu trúc quy trình dựa trên dữ liệu theo Nghị quyết 66.7/NQ-CP. Bên cạnh đó, ngành tập trung nguồn lực thực hiện thành công Hệ thống Hải quan số, dự án Mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3, đồng thời thí điểm xác thực người khai hải quan qua VNeID.

Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cũng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện Đề án thống nhất giao cơ quan Hải quan thực hiện kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu. Đối với công tác thu ngân sách, phải quyết liệt thực hiện theo Chỉ thị số 3366/CT-CHQ, bám sát nguồn thu, vừa tạo thuận lợi vừa tăng cường chống thất thu qua giá, mã số, xuất xứ, trốn thuế và gian lận thương mại. Song song đó, ngành đổi mới công tác quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan và kiên quyết đấu tranh phòng chống buôn lậu theo Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Nhấn mạnh về quyết tâm trong chặng đường nước rút, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ khẳng định, nhiệm vụ những tháng còn lại của năm 2026 là rất nặng nề, đòi hỏi sự vào cuộc với quyết tâm cao nhất của toàn hệ thống. Kết quả thu ngân sách ấn tượng và sự ghi nhận của cộng đồng doanh nghiệp trong 8 tháng qua chính là đòn bẩy tinh thần để ngành Hải quan sẽ vượt qua mọi khó khăn, hoàn thành toàn diện và vượt mức các chỉ tiêu công tác năm 2026, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.