Phối cảnh ga đầu mối hàng hóa Trảng Bom.

Cục Đường sắt Việt Nam vừa có Tờ trình số 2412/TTr-CĐSVN đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, phê duyệt Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP. Hồ Chí Minh.

Dự thảo Quy hoạch nói trên đã được Cục Đường sắt Việt Nam tiếp thu, hoàn thiện trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan.

Trong quá trình lập quy hoạch, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến Hội Kinh tế và Vận tải đường sắt Việt Nam; các cục, vụ, viện thuộc Bộ; Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; Ban Quản lý dự án Đường sắt; Ban Quản lý đường sắt đô thị TP.HCM cùng các địa phương liên quan. Đến nay, hồ sơ đã nhận được ý kiến của 7/7 tỉnh, thành phố và 11/11 bộ, ngành liên quan.

Theo hồ sơ quy hoạch, công tác dự báo nhu cầu vận tải được thực hiện trên cơ sở nhu cầu vận tải tổng thể của vùng, phân theo từng hành lang và thị phần của các phương thức vận tải.

Kết quả dự báo là căn cứ xác định quy mô, tiến trình đầu tư các tuyến đường sắt cũng như lưu lượng hành khách, hàng hóa qua các tuyến và ga đầu mối.

Theo đó, đến năm 2030, nhu cầu vận tải đường sắt khu vực TP. Hồ Chí Minh dự kiến đạt khoảng 4,61 triệu tấn hàng hóa và 10,43 triệu hành khách; đến năm 2040 tăng lên 17,1 - 17,75 triệu tấn hàng hóa và 34,93 - 42,95 triệu hành khách; đến năm 2050 đạt khoảng 41,28 - 45,34 triệu tấn hàng hóa và 85,03 - 102,17 triệu hành khách.

Trên cơ sở đó, Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất quy hoạch 8 tuyến đường sắt, gồm 1 tuyến hiện hữu và 7 tuyến, đoạn tuyến xây dựng mới, với tổng chiều dài trong phạm vi nghiên cứu khoảng 508 km.

Trong đó, tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh hiện hữu, khổ 1.000 mm, có điểm cuối tại ga An Bình, chiều dài khoảng 34 km trong phạm vi nghiên cứu, từ ga Trảng Bom đến ga An Bình.

Tuyến An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên dài khoảng 33 km, được xây dựng mới theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435 mm, có chức năng chạy tàu lưỡng dụng, phục vụ đường sắt quốc gia và kết nối đường sắt đô thị.

Tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm, tổng chiều dài 132 km; gồm tuyến chính từ An Bình đến Vũng Tàu dài 103,19 km, đoạn Trảng Bom - Phước Tân dài 8,4 km và các nhánh kết nối cụm cảng Thị Vải, Cái Mép, Trung tâm Logistics Cái Mép Hạ dài 20,41 km.

Tuyến TP. Hồ Chí Minh - Lộc Ninh có chiều dài khoảng 52 km trong phạm vi nghiên cứu, từ ga An Bình đến ga Bàu Bàng; tuyến TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau dài khoảng 82 km, từ ga An Bình đến ga Tam Hiệp. Cả hai đều được quy hoạch đường đôi, khổ 1.435 mm.

Đối với đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, phạm vi nghiên cứu dài khoảng 60 km, gồm tuyến chính từ ga Thủ Thiêm đến ga Cảng hàng không quốc tế Long Thành dài 35 km và đoạn Cẩm Mỹ - Trảng Bom dài 25 km. Cả hai đoạn đều được quy hoạch đường đôi, điện khí hóa, khổ 1.435 mm; riêng đoạn Cẩm Mỹ - Trảng Bom được bổ sung nhằm hoàn thiện kết nối mạng đường sắt khu vực đầu mối TP. Hồ Chí Minh.

Tuyến TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài (Tây Ninh) dài 61 km, đường đôi, khổ 1.435 mm; đồng thời có đoạn kết nối dài khoảng 3,8 km giữa tuyến này với tuyến TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau.

Tuyến còn lại là đường sắt kết nối cảng Hiệp Phước, cảng Long An, dài 54 km, đường đôi, điện khí hóa, khổ 1.435 mm, từ ga Thạnh Đức đến các ga trong khu vực cảng Hiệp Phước và cảng Long An.

Bên cạnh hệ thống 8 tuyến đường sắt, Cục Đường sắt Việt Nam đề xuất quy hoạch 4 ga đầu mối gồm Trảng Bom, An Bình, Tân Kiên và Thủ Thiêm, với tổng diện tích khoảng 359,2 ha.

Ga Trảng Bom có diện tích khoảng 63,9 ha, được xác định là đầu mối hàng hóa, đồng thời trung chuyển với tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh hiện hữu và kết nối với đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua tuyến Cẩm Mỹ - Trảng Bom. Ga cũng được dự trữ khả năng tổ chức vận tải hành khách trong tương lai và thực hiện các chức năng bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện đường sắt.

Ga An Bình có quy mô lớn nhất, khoảng 173 ha, vừa là đầu mối hàng hóa, vừa là đầu mối hành khách và trung chuyển giữa đường sắt quốc gia với các phương tiện giao thông công cộng. Đây cũng là ga đầu, cuối của tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh hiện hữu.

Ga Tân Kiên rộng khoảng 105,1 ha, được quy hoạch với chức năng đầu mối cả hàng hóa và hành khách.

Tại đây sẽ dự trữ quỹ đất để tổ chức đón, gửi, đỗ các đoàn tàu đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam kết nối vào mạng đường sắt đầu mối TP. Hồ Chí Minh qua tuyến Cẩm Mỹ - Trảng Bom, sau đó đi qua trung tâm theo hướng An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên.

Trong khi đó, ga Thủ Thiêm có diện tích khoảng 17,2 ha, được xác định là đầu mối hành khách, ga đầu/cuối của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; đồng thời phục vụ tuyến đường sắt đô thị số 2 TP. Hồ Chí Minh và tuyến Thủ Thiêm - Long Thành.

Về nguồn lực thực hiện, dự thảo Quy hoạch xác định tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 2.911,5 ha, trong đó giai đoạn đến năm 2030 khoảng 2.171,6 ha và phần nhu cầu đến năm 2050 khoảng 739,9 ha.

Đáng chú ý, tổng nhu cầu vốn đầu tư dự kiến lên tới 544.231 tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn đến năm 2030 cần khoảng 92.673 tỷ đồng, còn giai đoạn 2031 - 2050 cần khoảng 451.558 tỷ đồng, chiếm phần lớn tổng nhu cầu vốn của toàn Quy hoạch.

Về lộ trình thực hiện, dự thảo xác định đến năm 2030 sẽ ưu tiên khởi công 3 tuyến gồm đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1, đầu tư từ An Bình/Trảng Bom đến Thị Vải và các nhánh ra cảng; tuyến TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau giai đoạn 1, xây dựng đường đơn đoạn TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ.

Giai đoạn sau năm 2030, tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh hiện hữu sẽ được cải tạo, nâng cấp; đồng thời hoàn thành xây dựng, đưa vào khai thác các tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, An Bình - Sài Gòn (Hòa Hưng) - Tân Kiên, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh - Lộc Ninh và TP. Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau./.