Chống lãng phí giúp mở rộng không gian tài chính, tăng nguồn lực cho phát triển

Vân Hà
(TBTCO) - Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, việc tận dụng hiệu quả mọi nguồn lực là điều kiện tiên quyết để duy trì tốc độ tăng trưởng và đảm bảo sự bền vững của nền kinh tế. Tuy nhiên, hiện nay việc chống lãng phí trên tất cả các lĩnh vực vẫn chưa đạt như mục tiêu kỳ vọng. Bài toán đặt ra là cần loại bỏ nhanh “căn bệnh” này để tăng thêm nguồn lực cho đất nước.
aa
Chống lãng phí giúp mở rộng không gian tài chính, tăng nguồn lực cho phát triển
Trụ sở liên cơ quan số 3 tỉnh Quảng Ninh nơi làm việc của 17 sở, ngành cấp tỉnh, giúp tiết kiệm nguồn lực nhà nước. Ảnh: TTXVN

Lãng phí - vấn đề cũ nhưng chưa bao giờ cũ

Lãng phí không còn là vấn đề mới và đã được đề cập trong nhiều nghị quyết, văn kiện, báo cáo của Chính phủ. Cùng với đó, nhiều giải pháp để tránh tình trạng này cũng đã được các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện. Tuy nhiên, theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, lãng phí vẫn chưa có dấu hiệu giảm sút một cách rõ rệt. Từ những dự án đầu tư công kéo dài, đội vốn, đến hàng loạt công trình xây dựng dở dang hoặc sử dụng kém hiệu quả; lãng phí trong quản lý điều hành tại nhiều cơ quan, đơn vị… Tất cả đều khiến nền kinh tế phải gánh chịu những thiệt hại không nhỏ.

Năm 2024 đã tiết kiệm 64.014 tỷ đồng kinh phí, vốn nhà nước

Thông tin về kết quả thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2024 trên một số lĩnh vực, báo cáo của Bộ Tài chính cho biết, năm 2024, thu ngân sách nhà nước thực hiện đạt 2,043 triệu tỷ đồng, tăng 342,7 nghìn tỷ đồng, tương đương vượt trên 20% so dự toán và báo cáo Quốc hội. Chi ngân sách nhà nước năm 2024 ước đạt 1,83 triệu tỷ đồng, bằng 86,4% dự toán.

Công tác điều hành chi ngân sách nhà nước năm 2024 được thực hiện chủ động, chặt chẽ theo dự toán, đảm bảo triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, cắt giảm những nhiệm vụ chi chưa thực sự cần thiết, chậm triển khai. Tổng số tiết kiệm kinh phí, vốn nhà nước năm 2024 theo báo cáo của bộ, ngành, địa phương là 64.014 tỷ đồng.

Tháng 10/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có bài viết “Chống lãng phí”. Ngoài việc chỉ ra thực trạng lãng phí, Tổng Bí thư đã đưa ra 4 giải pháp trọng tâm để phòng, chống lãng phí. Bài viết đã trở thành lời “hiệu triệu” để toàn Đảng, toàn dân cùng tham gia vào công cuộc chống lãng phí.

TS. Lê Văn Hạnh - Phó Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu tổng hợp, Ban Nội chính Trung ương có nhận định, bài viết “Chống lãng phí” của Tổng Bí thư đã “sốc” lại nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về tác hại của lãng phí cũng như sự cần thiết phải chống lãng phí, nhất là trong giai đoạn đất nước đang dốc sức, dồn lực thực hiện các mục tiêu lớn.

Minh chứng rõ nét nhất là việc các bộ, ngành, địa phương đang khẩn trương rà soát lại tài sản công, đặc biệt là các trụ sở, nhà, đất không sử dụng hoặc sử dụng kém hiệu quả, sai mục đích; các công trình đầu tư công đang xây dựng dở dang nằm “đắp chiếu”… và đề xuất phương án xử lý đối với từng trường hợp cụ thể. Mục tiêu là tận dụng tối đa các tài sản này, tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế bền vững.

Bộ Tài chính - cơ quan quản lý tài sản công của cả nước đã kịp thời đề xuất với Chính phủ để có những hướng dẫn trong sắp xếp lại, xử lý tài sản này trong suốt thời gian qua. Theo đó, hàng nghìn cơ sở nhà, đất công đã được phê duyệt phương án xử lý bằng cách tái sử dụng lại cho các cơ quan, đơn vị có nhu cầu hoặc bán đấu giá theo quy định… đã mang về cho ngân sách nhà nước hàng chục nghìn tỷ đồng.

Sáp nhập, tinh gọn bộ máy - Giải pháp cần thiết cho chống lãng phí

Chống lãng phí giúp mở rộng không gian tài chính, tăng nguồn lực cho phát triển
Chống lãng phí giúp mở rộng không gian tài chính, tăng nguồn lực cho phát triển

Trong bức tranh tổng thể về phòng, chống lãng phí, việc tinh gọn bộ máy hành chính được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm, mang tính nền tảng. Bởi lẽ, một bộ máy cồng kềnh không chỉ kéo theo tình trạng chồng chéo chức năng, kém hiệu quả trong quản lý, mà còn tiêu tốn một lượng ngân sách đáng kể để duy trì biên chế, cơ sở vật chất và chi phí vận hành, trong khi, các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, hạ tầng cần ưu tiên đầu tư lại bị hạn chế.

Thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tinh gọn bộ máy, nhiều địa phương đã tiến hành sáp nhập các đơn vị sự nghiệp công lập, giảm đầu mối cơ quan chuyên môn, hợp nhất văn phòng cấp ủy với văn phòng HĐND - UBND cấp huyện… Những bước đi này đã giúp tiết kiệm chi phí vận hành, cắt giảm biên chế hành chính, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, viên chức thông qua việc bố trí, sắp xếp lại một cách hợp lý.

Trong bối cảnh đất nước đang hướng đến mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, một bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả không chỉ góp phần chống lãng phí, mà còn là nền tảng để xây dựng nền hành chính phục vụ, kiến tạo, hướng tới sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Do đó, việc tinh gọn bộ máy, sáp nhập các đơn vị hành chính tiếp tục là yêu cầu được Đảng và Nhà nước đặt ra.

Thực hiện yêu cầu này, các bộ, ngành, địa phương đã và đang khẩn trương rà soát tổ chức bộ máy, mạnh dạn sắp xếp lại các cơ quan, đơn vị hành chính. Điển hình như TP. Hồ Chí Minh đã hợp nhất nhiều sở, ngành có chức năng tương đồng; Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng… cũng đang tích cực triển khai mô hình chính quyền đô thị và cơ cấu lại các phòng, ban, đơn vị hành chính theo hướng tinh gọn, hiệu quả.

Có thể thấy, các giải pháp chống lãng phí mà Đảng, Nhà nước đang triển khai, từ tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại tổ chức, xử lý dứt điểm các tài sản công kém hiệu quả, đến siết chặt kỷ cương trong quản lý ngân sách đều đang phát huy tác dụng rõ rệt. Những kết quả đạt được sẽ không chỉ góp phần giảm gánh nặng ngân sách, mà quan trọng hơn, đang từng bước giải phóng và tái phân bổ các nguồn lực cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Chống lãng phí, tinh gọn bộ máy không phải là những giải pháp tình thế, mà là bước đi chiến lược trong công cuộc xây dựng Nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Khi bộ máy được vận hành gọn nhẹ, khoa học, tài sản công được quản lý minh bạch, tiết kiệm, thì mỗi đồng ngân sách sẽ được sử dụng đúng chỗ, đúng lúc và đem lại giá trị cao nhất cho người dân, cho đất nước.

“Chìa khóa” nào mở ra cánh cửa đột phá trong chống lãng phí?

Tình trạng lãng phí năm nào cũng được Quốc hội đưa ra bàn thảo và tìm giải pháp để khắc phục, nhưng kết quả vẫn chưa được như kỳ vọng, nguyên nhân được chỉ ra là do chúng ta đang còn yếu ở khâu thực hiện.

Do đó, theo PGS. TS. Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, giải pháp chống lãng phí đã được Tổng Bí thư Tô Lâm đưa ra, việc cần làm bây giờ là phải làm sao thực hiện cho tốt.

Ông Cường đã đưa ra dẫn chứng, cuộc đấu tranh chống tham nhũng đã đạt được kết quả cao là vì nhận được 93% người dân đồng tình và ủng hộ, bên cạnh đó là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Vì thế, để cuộc đấu tranh chống lãng phí đạt hiệu quả cao nhất cũng cần phải làm tốt như cuộc đấu tranh chống tham nhũng và còn hơn thế nữa. “Để làm tốt khâu thực hiện thì không có biện pháp nào tốt hơn là biến việc chống lãng phí thành nhận thức và ý thức, trách nhiệm của từng cán bộ, đảng viên và người dân” - PGS.TS. Lê Văn Cường nhấn mạnh.

Đồng thời, theo ông Cường, lãng phí không chỉ xuất hiện tại các cơ quan, đơn vị mà nó còn xuất hiện xung quanh cuộc sống hàng ngày. Do đó, rất cần phát huy vai trò của nhân dân trong việc giám sát các hoạt động về chống lãng phí hàng ngày, hàng giờ. Đặc biệt là rất cần sự quyết tâm chính trị và nêu gương của người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị - đây chính là “chìa khóa” mở ra cánh cửa đột phá trong chống lãng phí hiện nay.

Vân Hà

Đọc thêm

Bộ Tài chính thúc đẩy chuyển đổi kép, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

Bộ Tài chính thúc đẩy chuyển đổi kép, nâng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp

(TBTCO) - Khung đánh giá mức độ trưởng thành chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh do Bộ Tài chính ban hành sẽ giúp doanh nghiệp nhận diện năng lực, xác định khoảng trống và xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp, hướng tới nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.
Cả nước còn 7.245 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý, khai thác

Cả nước còn 7.245 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành xử lý, khai thác

Tính đến ngày 16/11/2026, cả nước đã hoàn thành xử lý, khai thác 25.491 cơ sở nhà, đất dôi dư tại các bộ, cơ quan trung ương và địa phương. Hiện còn 7.245 cơ sở tiếp tục được đôn đốc giải quyết, tập trung chủ yếu ở khối địa phương.
Nghị định hướng dẫn Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Hướng tới cải cách toàn diện, nâng hiệu quả sử dụng vốn

Nghị định hướng dẫn Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất): Hướng tới cải cách toàn diện, nâng hiệu quả sử dụng vốn

(TBTCO) - Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) hướng tới quản lý thống nhất nguồn lực ngân sách và đầu tư công, đồng thời phân cấp rõ, đơn giản thủ tục và nâng trách nhiệm. Cải cách này được kỳ vọng nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng nguồn lực công, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

Giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia

(TBTCO) - Chính phủ giao bổ sung dự toán chi ngân sách trung ương, kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách trung ương năm 2026 (đợt 5) cho các bộ, cơ quan trung ương và UBND các tỉnh, thành phố thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, tại Quyết định số 2185/QĐ-TTg, có hiệu lực ngày 11/11/2026.
Infographics: Bộ Tài chính công bố 255 thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính

Infographics: Bộ Tài chính công bố 255 thủ tục hành chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính

(TBTCO) - Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 3318/QĐ-BTC công bố Danh mục thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc. Danh mục bao gồm 255 thủ tục hành chính thuộc các lĩnh vực như hải quan, thuế, kho bạc nhà nước, đấu thầu, doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể, bảo hiểm xã hội.
Xử lý nhà, đất dôi dư: Nơi xử lý gần xong, nơi vẫn còn nhiều

Xử lý nhà, đất dôi dư: Nơi xử lý gần xong, nơi vẫn còn nhiều

(TBTCO) - Cùng phải giải quyết khối lượng lớn nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, nhưng tiến độ giữa các địa phương đang có sự chênh lệch đáng kể. Có nơi phải xử lý hàng nghìn cơ sở nhưng đã hoàn thành gần hết, trong khi một số địa phương vẫn còn lượng lớn cơ sở chưa được xử lý. Thực tế này cho thấy, bên cạnh những vướng mắc về hồ sơ, pháp lý và phương án sử dụng, sự chủ động, quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là trách nhiệm của người đứng đầu có ý nghĩa quan trọng đối với kết quả thực hiện.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng: Không giữ ổn định vĩ mô sẽ xói mòn lòng tin, khó huy động nguồn lực

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng: Không giữ ổn định vĩ mô sẽ xói mòn lòng tin, khó huy động nguồn lực

(TBTCO) - Theo Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, nếu môi trường pháp lý thiếu minh bạch, không giữ được các cân đối vĩ mô sẽ làm xói mòn lòng tin, khó huy động nguồn lực. Chính phủ xác định tập trung hoàn thiện thể chế, bảo đảm quyền và lợi ích của doanh nghiệp, để họ yên tâm đầu tư.
Dẫn dắt tài chính, kiến tạo tăng trưởng trong kỷ nguyên mới

Dẫn dắt tài chính, kiến tạo tăng trưởng trong kỷ nguyên mới

(TBTCO) - Trao đổi tại Hội nghị Kế toán trưởng và Giám đốc Tài chính thường niên 2026, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực quản trị dữ liệu, dự báo dòng tiền và vai trò của giám đốc tài chính trong quyết định đầu tư của doanh nghiệp.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều