Chống rửa tiền của các dịch vụ ngân hàng, cuộc chiến với “kẻ vô hình”

Chí Tín
(TBTCO) - Các sản phẩm dịch vụ ngân hàng nở rộ thời gian qua tạo ra sự đa dạng các dịch vụ tài chính phục vụ cộng đồng. Nhưng đi kèm theo đó là yêu cầu tuân thủ các quy định kiểm soát rủi ro. Đặc biệt, việc kiểm soát khả năng tội phạm rửa tiền có thể xé lẻ tiền bần để rửa, thông qua các giao dịch có giá trị nhỏ thậm chí còn gây khó khăn phức tạp hơn rất nhiều so với các giao dịch quy mô lớn.
aa

Chống rửa tiền của các dịch vụ ngân hàng, cuộc chiến với “kẻ vô hình”
Ảnh tư liệu minh họa

Rủi ro rửa tiền ngay ở các khâu ít ngờ nhất

Trong khi mạng lưới thanh toán, giao dịch và sử dụng dịch vụ của người dân và nền kinh tế ngày càng phức tạp thì “cuộc chiến” với tội phạm rửa tiền và tài trợ khủng bố càng trở nên phức tạp hơn.

PGS.TS. Nhữ Trọng Bách - Phó Giám đốc Trường Bồi dưỡng cán bộ tài chính, thuộc Bộ Tài chính cho biết, diễn biến thực tế thời gian qua cho thấy, hoạt động rửa tiền tại Việt Nam hiện phức tạp, gia tăng theo thời gian cả về quy mô, số lượng, đặc biệt hình thức rửa tiền mới đã xuất hiện như: tài sản ảo, tiền ảo, sàn giao dịch ảo... Hoạt động rửa tiền tại Việt Nam đã có tác động tiêu cực đến vĩ mô nền kinh tế, giảm an ninh tiền tệ, an ninh tài chính và an ninh xã hội.

Ý thức tuân thủ pháp luật có ý nghĩa quan trọng

Trong bối cảnh nền kinh tế nước ta đang hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, các giao dịch xuyên biên giới ngày càng phát triển, hoạt động này ngày càng trở lên quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Đứng trước thách thức này, việc thực thi pháp luật liên quan đến hoạt động phòng chống rửa tiền càng phải hiệu quả và chặt chẽ.

Đặc biệt, hành vi rửa tiền có thể núp bóng dưới mọi giao dịch tưởng chừng như bình thường nhất. Bởi lẽ theo suy nghĩ thông thường thì chỉ những giao dịch giá trị lớn mới có tính chất “đáng ngờ”, nhưng thực tế cho thấy, ngay cả những giao dịch giá trị nhỏ lẻ cũng có thể vẫn bị đối tượng rửa tiền lợi dụng. Đặc biệt, việc rửa tiền qua các giao dịch nhỏ lẻ rất khó phát hiện bởi số lượng người sử dụng lớn, rất khó phân biệt dòng tiền bẩn lẫn lộn trong dòng tiền sạch.

Đưa ra ví dụ về vấn đề này, Ths. Nguyễn Thanh Sơn - thuộc Viện Chiến lược ngân hàng cho biết, việc sử dụng sản phẩm ví điện tử hiện cũng chưa được thực hiện nghiêm túc. Chẳng hạn như, một số tổ chức trung gian chưa thực hiện đầy đủ các khâu về nhận biết, xác minh, phân loại, giám sát các đơn vị chấp nhận thanh toán. Ngay cả những khâu cơ bản trong thực hiện mở và sử dụng ví điện tử, các quy trình nhận biết khách hàng cũng chưa được hiện đầy đủ.

Bên cạnh đó, một sản phẩm khác như thẻ trả trước vô danh có hạn mức khá thấp với số tiền có thể sử dụng nhỏ (không quá 5 triệu đồng tại mọi thời điểm) nhưng “kẽ hở” nằm ở chỗ tội phạm có thể nạp quay vòng nhiều lần để sử dụng, hoặc một người có thể dùng nhiều thẻ nên đối tượng vẫn có thể sử dụng loại thẻ này với số tiền lớn.

Yêu cầu về gia tăng thanh toán điện tử

Thực tế cho thấy, các hoạt động ứng dụng chuyển đổi số qua ngân hàng đang là một trong giải pháp để cơ quan quản lý nhà nước có thể nắm được dòng chảy của tiền trong mọi mặt đời sống.

Theo Ngân hàng Nhà nước, cơ quan này đã chỉ đạo, phát triển các mô hình ngân hàng số, gia tăng tiện ích, trải nghiệm khách hàng theo hướng tự động hóa quy trình, tối ưu hóa hoạt động nghiệp vụ, ứng dụng các công nghệ như AI, học máy (ML), Big Data... Các sản phẩm thanh toán cũng phát triển đa dạng, phong phú, tích hợp nhiều tính năng, tiện ích mới không tiếp xúc, qua mobile; số hóa thông

tin/tokenization; xác thực sinh trắc học, qua Internet, điện thoại di động với nhiều công nghệ hiện đại, an toàn, tiện lợi.

Về quy mô thanh toán qua ngân hàng, nếu như thời điểm năm 2018 thì hệ thống thanh toán của Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia (NAPAS) chỉ phải xử lý khoảng 50 nghìn giao dịch ngày. Tuy nhiên theo số liệu cập nhật mới đây của NAPAS, trong năm 2023, hệ thống NAPAS xử lý bình quân hơn 20 triệu giao dịch/ngày, tăng tương ứng 52% số lượng và 12% về giá trị giao dịch so với năm 2022. Riêng số lượng giao dịch chuyển tiền nhanh NAPAS 247 tăng tương ứng 62% về số lượng và 13% về giá trị.

Đáng chú ý, số lượng giao dịch qua phương thức quét VietQR tăng 8 lần về số lượng và 4 lần về giá trị giao dịch so với năm 2022. Qua đó cho thấy, người dùng đang ngày càng ưa chuộng và sử dụng thường xuyên hơn dịch vụ chuyển nhanh NAPAS 247 trong chi tiêu, thanh toán hàng ngày, tập trung vào các giao dịch có giá trị nhỏ lẻ, từ thành thị đến nông thôn, từ nhà hàng đến các siêu thị, chợ dân sinh.

Mặc dù vậy, các chuyên gia cho rằng, việc thực hiện các quy định cần phải nghiêm túc vì nếu không cũng vẫn có thể dẫn đến việc tội phạm lợi dụng. Ths. Nguyễn Thanh Sơn đưa ra ví dụ về việc quản lý dịch vụ Mobile Money, doanh nghiệp thí điểm dịch vụ hoặc các điểm kinh doanh không thực hiện đúng các quy trình tác nghiệp, hoặc thiếu năng lực, kinh nghiệm trong xác thực khách hàng thì vẫn có rủi ro có các giao dịch giả mạo, giao dịch bất hợp pháp trà trộn lẫn trong các giao dịch thông thường của người dân.

PGS. TS NGUYỄN THỊ MÙI, THÀNH VIÊN HỘI ĐỒNG TƯ VẤN CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ QUỐC GIA:

Các khoản giao dịch nhỏ dễ bị lơ là thiếu cảnh giác

Chống rửa tiền của các dịch vụ ngân hàng, cuộc chiến với “kẻ vô hình”
PSG. TS. Nguyễn Thị Mùi

Việc phòng chống rủi ro rửa tiền và tài trợ khủng bố gắn với các sản phẩm tài chính toàn diện là yêu cầu thực tiễn hiện nay, vì các sản phẩm tài chính khi ứng dụng thực tế đời sống đều có thể ẩn chứa rủi ro. Ranh giới giữa hoạt động hợp pháp và tội phạm là rất mong manh.

Tính chất của các loại sản phẩm này là đơn giản, dễ sử dụng. Đối tượng sử dụng các sản phẩm này là rất đông đảo, phạm vi rộng, nhưng sự am hiểu kiến thức tài chính ngân hàng của họ lại rất hạn chế. Nhiều trường hợp người dân vô tình tiếp tay cho tội phạm mà không biết. Do đó, việc quản lý rủi ro trong mảng này thậm chí khó khăn hơn rất nhiều so với quản lý rủi ro với các giao dịch tài chính lớn.

Một trong những khó khăn trong việc phòng chống tội phạm nữa chính là ở nhận thức. Chúng ta nhận thức nó là sản phẩm giá trị nhỏ, rủi ro thấp nên chúng ta chưa thực sự coi trọng và đó chính là yếu tố tạo điều kiện cho các đối tượng lợi dụng để rửa tiền. Chẳng hạn như tình trạng rửa tiền qua các khâu khâu thanh toán, không ít trường hợp việc đi truy xuất nguồn gốc dòng tiền rất vòng vo, rất khó phát hiện vì giá trị nhỏ.

PGS.TS NHỮ TRỌNG BÁCH - PHÓ GIÁM ĐỐC TRƯỜNG BỒI DƯỠNG CÁN BỘ TÀI CHÍNH (BỘ TÀI CHÍNH).

“Chu trình” rửa tiền thường trải qua 3 giai đoạn

Chống rửa tiền của các dịch vụ ngân hàng, cuộc chiến với “kẻ vô hình”
PGS. TS. Nhữ Trọng Bách

Tiền “bẩn” thường có nguồn gốc từ buôn lậu, buôn bán ma tuý, tham nhũng và hối lộ, buôn người, trộm cắp, tham ô, lừa đảo, tống tiền, trốn thuế, tội phạm tài chính, tài trợ khủng bố... Kẻ rửa tiền thường thực hiện qua các giai đoạn: sắp xếp, phân lớp và hòa nhập trong một quy trình nhằm biến những đồng tiền có nguồn gốc phi pháp thành những đồng tiền có vẻ ngoài hợp pháp.

Giai đoạn sắp xếp (sắp đặt) là giai đoạn đầu tiên trong quy trình rửa tiền liên quan đến việc bố trí các khoản tiền phi pháp vào trong hệ thống tài chính ngân hàng hoặc các hệ thống khác.

Giai đoạn thứ hai là phân lớp (phân tán), mục đích của giai đoạn này là tách các khoản tiền có được từ hoạt động tội phạm khỏi nguồn gốc phạm tội của chúng. Mục đích là chuyển những khoản tiền, tài sản đó càng xa nơi xảy ra tội phạm càng tốt, nhằm tránh bị lực lượng thực thi pháp luật phát hiện và tịch thu bằng cách tạo ra các lớp giao dịch tài chính phức tạp.

Giai đoạn thứ ba là hòa nhập (quy tụ), đây là giai đoạn cuối cùng khi kẻ rửa tiền tiến hành hoà nhập những khoản tiền có được từ hoạt động bất hợp pháp vào nền kinh tế./.

Chí Tín

Đọc thêm

BIDV đồng hành cùng nền kinh tế, tiếp sức nguồn vốn hướng tới tăng trưởng hai con số

BIDV đồng hành cùng nền kinh tế, tiếp sức nguồn vốn hướng tới tăng trưởng hai con số

(TBTCO) - BIDV chủ động giảm lãi suất cho vay, triển khai 14 chương trình tín dụng ưu đãi với quy mô giải ngân dự kiến 500.000 tỷ đồng, góp phần giảm chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phát triển sản xuất kinh doanh.
BIC 3 năm liên tiếp được vinh danh trong Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam

BIC 3 năm liên tiếp được vinh danh trong Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam

(TBTCO) - Ngày 18/11, tại TP. Hồ Chí Minh, Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) được Anphabe vinh danh trong Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam năm 2026 dành cho khối doanh nghiệp lớn.
86% người lao động thiếu hụt tài chính, thẻ tín dụng nội địa mở thêm lựa chọn đẩy lùi tín dụng đen

86% người lao động thiếu hụt tài chính, thẻ tín dụng nội địa mở thêm lựa chọn đẩy lùi tín dụng đen

(TBTCO) - Khảo sát cho thấy, 86% người lao động thường xuyên thiếu hụt tài chính, gần 30% phải co kéo chi tiêu sau 10 - 15 ngày nhận lương... Để đẩy lùi nguy cơ tín dụng đen len lỏi, việc mở rộng tín dụng chính thức, trong đó có phát triển thẻ tín dụng nội địa phù hợp khả năng chi trả, được kỳ vọng mở thêm kênh tài chính an toàn.
Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

Dự án VietinBank Tower được chuyển giao cho đơn vị thuộc Sun Group

(TBTCO) - Dự án VietinBank Tower tại Khu đô thị Nam Thăng Long, Hà Nội đã được chuyển nhượng thành công trong tháng 9/2026.
Các ngân hàng tạo gần 630 nghìn tỷ đồng thu nhập hoạt động, nguồn thu phí tăng đột biến nhiều nơi

Các ngân hàng tạo gần 630 nghìn tỷ đồng thu nhập hoạt động, nguồn thu phí tăng đột biến nhiều nơi

(TBTCO) - Theo S&I Ratings, tổng thu nhập hoạt động 9 tháng năm 2026 của nhóm ngân hàng niêm yết đạt 629,4 nghìn tỷ đồng, tăng 19,1% so với cùng kỳ, với đà tăng vững chắc qua từng quý. Đáng chú ý, thu nhập ngoài lãi tăng mạnh, chủ yếu nhờ nguồn thu phí tăng đột biến tại một số ngân hàng.
Vì sao giáo dục tài chính cần bắt đầu từ sớm?

Vì sao giáo dục tài chính cần bắt đầu từ sớm?

(TBTCO) - Trẻ em ngày nay có thể thành thạo việc quẹt thẻ, chuyển khoản mua sắm trước khi thực sự hiểu giá trị của một tờ tiền giấy. Giữa xã hội không tiền mặt phát triển với tốc độ chóng mặt, nếu phụ huynh vẫn chỉ dạy con tiết kiệm theo cách “bỏ ống heo” truyền thống, trẻ có thể thiếu đi những kỹ năng cần thiết để tự tin bước vào môi trường tài chính số.
Nợ xấu hình thành ròng tăng gấp 2,6 lần, lợi nhuận ngân hàng trước "phép thử'' chi phí dự phòng

Nợ xấu hình thành ròng tăng gấp 2,6 lần, lợi nhuận ngân hàng trước "phép thử'' chi phí dự phòng

(TBTCO) - Lợi nhuận quý III/2026 của 26 ngân hàng niêm yết tăng 20,8% so với cùng kỳ nhưng giảm 4,8% so với quý trước, khi chi phí dự phòng tăng tới 42,4%. Đáng chú ý, nợ xấu mới phát sinh gấp 2,6 lần cùng kỳ, tỷ lệ bao phủ giảm còn 75%, khiến chi phí dự phòng trở thành biến số lớn nhất đối với lợi nhuận ngân hàng.
Tỷ giá USD hôm nay 19/11: USD ngân hàng tăng, DXY áp sát 104 điểm trước tín hiệu cứng rắn từ Fed

Tỷ giá USD hôm nay 19/11: USD ngân hàng tăng, DXY áp sát 104 điểm trước tín hiệu cứng rắn từ Fed

(TBTCO) - Sáng 19/11, tỷ giá trung tâm giảm 10 đồng xuống 25.646 đồng, trong khi USD ngân hàng tăng đáng kể. Chỉ số DXY giảm nhẹ 0,08% xuống 103,79 điểm, nhưng vẫn được hỗ trợ bởi lập trường cứng rắn của Fed sau biên bản họp tháng 10, thị trường dự báo gần 90% khả năng Fed tăng 25 điểm cơ bản trong tháng 12.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều

PNJ Giá mua Giá bán
TPHCM - PNJ 129,200 133,400
Hà Nội - PNJ 129,200 133,400
Đà Nẵng - PNJ 129,200 133,400
Miền Tây - PNJ 129,200 133,400
Tây Nguyên - PNJ 129,200 133,400
Đông Nam Bộ - PNJ 129,200 133,400
AJC Giá mua Giá bán
Miếng SJC Hà Nội 13,320 13,620
Miếng SJC Nghệ An 13,320 13,620
Miếng SJC Thái Bình 13,320 13,620
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng H.Nội 13,200 13,600
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng N.An 13,200 13,600
N.Tròn, 3A, Đ.Vàng T.Bình 13,200 13,600
Trang sức 99.9 12,880 13,480
Trang sức 99.99 12,890 13,490
Vàng 99.9 12,250
Vàng 99.99 12,400
SJC Giá mua Giá bán
Hồ Chí Minh - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Hồ Chí Minh - Vàng SJC 5 chỉ 1,332 13,622
Hồ Chí Minh - Vàng SJC 0.5 chỉ, 1 chỉ, 2 chỉ 1,332 13,623
Hồ Chí Minh - Vàng nhẫn SJC 99,99% 1 chỉ, 2 chỉ, 5 chỉ 132 136
Hồ Chí Minh - Vàng nhẫn SJC 99,99% 0.5 chỉ, 0.3 chỉ 132 1,361
Hồ Chí Minh - Nữ trang 99,99% 131 135
Hồ Chí Minh - Nữ trang 99% 126,663 133,663
Hồ Chí Minh - Nữ trang 75% 9,161 10,141
Hồ Chí Minh - Nữ trang 68% 82,159 91,959
Hồ Chí Minh - Nữ trang 61% 72,708 82,508
Hồ Chí Minh - Nữ trang 58,3% 69,063 78,863
Hồ Chí Minh - Nữ trang 41,7% 46,651 56,451
Miền Bắc - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Hạ Long - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Hải Phòng - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Miền Trung - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Huế - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Quảng Ngãi - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Nha Trang - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Biên Hòa - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Miền Tây - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Bạc Liêu - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Cà Mau - Vàng SJC 1L, 10L, 1KG 1,332 1,362
Cập nhật: 20/11/2026 00:30
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng TCB
AUD 16758 17028 17606
CAD 17474 17747 18364
CHF 29941 30314 30955
CNY 0 3820 3916
EUR 27718 27932 29012
GBP 33116 33502 34434
HKD 0 3152 3354
JPY 154 157 165
KRW 0 18 20
NZD 0 13924 14511
SGD 19440 19720 20291
THB 676 739 792
USD (1,2) 25492 0 0
USD (5,10,20) 25529 0 0
USD (50,100) 25556 25570 25940
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng BIDV
USD 25,555 25,555 25,935
USD(1-2-5) 24,533 - -
USD(10-20) 24,533 - -
EUR 27,747 27,769 29,134
JPY 156.64 156.92 166.45
GBP 33,230 33,320 34,478
AUD 16,947 17,008 17,656
CAD 17,645 17,702 18,357
CHF 30,178 30,272 31,168
SGD 19,552 19,613 20,384
CNY - 3,787 3,933
HKD 3,214 3,224 3,360
KRW 17.84 18.6 20.24
THB 724.43 733.38 785.11
NZD 13,907 14,036 14,455
SEK - 2,492 2,582
DKK - 3,722 3,854
NOK - 2,612 2,705
LAK - 0.87 1.21
MYR 5,848.75 - 6,604.1
TWD 705.21 - 854.49
SAR - 6,744.68 7,106.02
KWD - 81,054 86,261
AED - 6,755 7,279
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng Agribank
USD 25,510 25,540 25,920
EUR 27,661 27,800 29,031
GBP 33,102 33,369 34,401
HKD 3,193 3,225 3,344
CHF 29,845 30,146 31,094
JPY 156.67 158.25 166.23
AUD 16,806 16,976 17,572
SGD 19,497 19,694 20,290
THB 727 742 779
CAD 17,525 17,702 18,300
NZD 13,909 14,465
KRW 18.66 20.64
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng Sacombank
USD 25570 25570 25930
AUD 16912 17012 17937
CAD 17641 17741 18752
CHF 30152 30182 31755
CNY 3802.3 3827.3 3962.3
CZK 0 1100 0
DKK 0 3765 0
EUR 27853 27883 29608
GBP 33347 33397 35150
HKD 0 3280 0
JPY 157.53 158.03 168.56
KHR 0 6.097 0
KRW 0 18.75 0
LAK 0 1.0945 0
MYR 0 6390 0
NOK 0 2650 0
NZD 0 14019 0
PHP 0 370 0
SEK 0 2540 0
SGD 19584 19714 20438
THB 0 704.3 0
TWD 0 770 0
SJC 9999 13450000 13450000 13750000
SBJ 12000000 12000000 13750000
Ngoại tệ Mua Bán
Tiền mặt Chuyển khoản
Ngân hàng OCB
USD100 25,533 25,573 25,880
USD20 25,503 25,573 25,880
USD1 25,463 25,573 25,880
AUD 16,807 16,957 18,126
EUR 27,572 27,672 29,334
CAD 17,549 17,649 18,957
SGD 19,647 19,797 20,364
JPY 158.35 159.85 165.43
GBP 33,208 33,358 34,437
XAU 13,318,000 0 13,622,000
CNY 0 3,781 0
THB 0 737 0
CHF 0 0 0
KRW 0 0 0
Cập nhật: 20/11/2026 00:30
Ngân hàng KKH 1 tuần 2 tuần 3 tuần 1 tháng 2 tháng 3 tháng 6 tháng 9 tháng 12 tháng 24 tháng
Vietcombank 0,10 0,20 0,20 - 2,10 2,10 2,40 3,50 3,50 5,90 6,00
BIDV 0,10 - - - 2,10 2,10 2,40 3,50 3,50 5,90 6,00
VietinBank 0,10 - - - 2,10 2,10 2,40 3,50 3,50 5,90 6,00
Agribank 0,20 - - - 2,60 2,60 2,90 4,00 4,00 5,90 6,00
ACB 0,50 - - - 4,00 4,20 4,40 4,50 4,70 5,30 5,40
Sacombank 0,50 - - - 4,75 4,75 4,75 6,30 6,30 6,10 6,80
Techcombank 0,05 - - - 4,20 4,20 4,50 6,20 6,20 6,40 5,50
LPBank 0,20 - - - 2,10 2,10 2,40 3,50 3,50 4,60 4,60
Vikki Bank 0,49 0,49 - - 4,64 4,64 4,64 5,75 5,52 5,76 5,43
Eximbank 0,20 0,20 0,20 0,20 2,80 3,00 3,10 4,20 4.00 4,70 5,30