Văn phòng Chính phủ vừa có Công văn số 7919/VPCP-KTTH gửi Bộ Tài chính, thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng về Điều lệ tổ chức và hoạt động của Công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam.
Theo đó, Phó Thủ tướng chấp thuận nội dung dự thảo Điều lệ và nguyên tắc sửa đổi, bổ sung Điều lệ sau khi được ban hành như đề xuất của Bộ Tài chính; giao Bộ Tài chính chỉ đạo Hội đồng Thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam ban hành Điều lệ bảo đảm đồng bộ, thống nhất, phù hợp với thẩm quyền và quy định pháp luật hiện hành.
Đồng thời, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, theo đúng chức năng, nhiệm vụ được giao, xây dựng và trình Chính phủ trong tháng 9/2026 để xem xét, ban hành Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.
 |
| Một đoàn tàu chở hàng hóa liên vận quốc tế của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam. |
Vào cuối tháng 7/2026, Bộ Tài chính đã có Công văn số 11261/BTC-DNNN đề nghị Thủ tướng Chính phủ chấp thuận dự thảo Điều lệ tổ chức và hoạt động của Công ty TNHH MTV - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở đề xuất của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.
Một nội dung đáng chú ý tại Công văn số 11261/BTC-DNNN là đề xuất nguyên tắc sửa đổi, bổ sung Điều lệ sau khi được ban hành.
Cụ thể, đối với các nội dung liên quan đến tên doanh nghiệp và loại hình doanh nghiệp, việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ phải được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận trước khi Hội đồng Thành viên Công ty TNHH MTV - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam quyết định ban hành.
Đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung khác, Hội đồng Thành viên được quyết định theo thẩm quyền, chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật, đồng thời báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu để thực hiện công tác giám sát, kiểm tra theo quy định.
Trước đó, cuối tháng 3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 498/QĐ-TTg phê duyệt Đề án cơ cấu lại Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035 theo định hướng mô hình tập đoàn.
Theo quyết định này, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam sẽ được chuyển đổi thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, trong đó công ty mẹ là công ty TNHH MTV do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Quyết định số 498/QĐ-TTg xác định, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam giữ vai trò nòng cốt trong phát triển ngành đường sắt, từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển công nghiệp đường sắt và tham gia thực hiện các dự án đường sắt quốc gia.
Theo định hướng, Tập đoàn sẽ giữ vai trò trung tâm trong quản lý, khai thác và vận hành hệ thống đường sắt quốc gia khi được Nhà nước giao, trong đó có tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; đồng thời từng bước phát triển thành tổ hợp công nghiệp đường sắt có năng lực chế tạo, sửa chữa các sản phẩm, phương tiện và thiết bị chuyên ngành.
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Điều lệ nhằm thể chế hóa mô hình tổ chức và quản trị của công ty mẹ theo Quyết định số 498/QĐ-TTg, bảo đảm thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành, hoàn thiện cơ chế phân định quyền, trách nhiệm giữa các chủ thể trong doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý, điều hành, đầu tư, quản trị vốn và tài sản trong giai đoạn mới.
Để cụ thể hóa Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15), dự thảo quy định rõ thẩm quyền của Hội đồng Thành viên trong việc quyết định chiến lược, kế hoạch sản xuất, kinh doanh, đầu tư, huy động vốn và thực hiện quyền của chủ sở hữu đối với phần vốn đầu tư của Tập đoàn tại doanh nghiệp khác theo phân cấp, phân quyền.
Dự thảo cũng xác định những nội dung thuộc thẩm quyền của Hội đồng Thành viên, nhưng phải báo cáo và được cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước chấp thuận trước khi quyết định theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó là các quy định về giám sát, đánh giá Tổng giám đốc, kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ và trách nhiệm giải trình của người quản lý doanh nghiệp, qua đó hoàn thiện cơ chế quản trị, quản lý, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Đáng chú ý, dự thảo Điều lệ cụ thể hóa mục tiêu phát triển của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam theo Quyết định số 498/QĐ-TTg, đồng thời hoàn thiện quy định về chức năng, ngành nghề kinh doanh trên cơ sở Luật Đường sắt năm 2025, các nghị quyết của Quốc hội và Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035.
Một trong những nội dung quan trọng là bổ sung quy định về quyền của Tập đoàn trong quản lý, sử dụng và khai thác kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia. Tập đoàn được trực tiếp tổ chức khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia; lập Đề án cho thuê hoặc chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức thực hiện sau khi được chấp thuận.
Đồng thời, Tập đoàn được làm chủ đầu tư các dự án xây dựng mới, cải tạo, nâng cấp hệ thống kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia sử dụng vốn ngân sách khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao.
“Những quy định này tạo cơ sở pháp lý để Tập đoàn tham gia sâu hơn vào quá trình quản lý, khai thác và phát triển kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, nhất là trong bối cảnh nhiều dự án đường sắt quy mô lớn đang và sẽ được triển khai” - lãnh đạo Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết./.
