Đảm bảo dòng chảy ngân sách, giữ “mạch máu” của nền kinh tế

Cuộc “cách mạng” tinh gọn bộ máy

Ông Nguyễn Mạnh Hà - Trưởng ban Chính sách pháp chế, Kho bạc Nhà nước (KBNN) chia sẻ: “Năm 2025, KBNN rất vất vả khi nhân lực giảm, nhưng công việc vẫn phải thành công”. Thực tế, hệ thống KBNN đã trải qua 2 đợt sắp xếp tổ chức lớn chỉ trong vòng vài tháng, với hàng loạt thay đổi về cơ cấu, chức năng và địa bàn quản lý.

Đợt đầu, vào tháng 3/2025, từ 63 KBNN cấp tỉnh được sắp xếp thành 20 KBNN khu vực, 629 KBNN cấp huyện bị xóa bỏ, các phòng nghiệp vụ được tổ chức lại. Với 465 đầu mối bị cắt giảm, tương đương tỷ lệ hơn 44%, toàn hệ thống KBNN đã thể hiện quyết tâm thực hiện tinh gọn bộ máy theo chỉ đạo của Đảng và Nhà nước.

Nguồn: Kho bạc Nhà nước. Đồ họa: Phương Anh

Chưa đầy 4 tháng sau, ngày 1/7/2025, toàn hệ thống tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp đơn vị hành chính còn 34 tỉnh, thành phố. Nhiều KBNN khu vực phải thay đổi địa bàn quản lý, thậm chí di chuyển trụ sở. Điều này cũng đồng nghĩa với việc “xếp lại từ đầu”, vừa tổ chức bộ máy, vừa đảm bảo hoạt động nghiệp vụ không gián đoạn.

Mỗi lần sắp xếp đều đi kèm hàng loạt công việc phức tạp: ban hành quy định chức năng, nhiệm vụ; điều động nhân sự; chuyển đổi dữ liệu ngân sách trên TABMIS (Hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc); cấp đổi mã kho bạc, mã ngân hàng, chứng thư số; đăng ký con dấu, tài khoản; hướng dẫn quy trình thu - chi theo mô hình mới. Tất cả phải hoàn thành trong thời gian ngắn với yêu cầu “không để trống địa bàn, không ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế - xã hội”.

Tuy nhiên, khối lượng công việc “khổng lồ” này chỉ là phần nổi của thử thách. Ngay khi các phòng, ban, đầu mối được sắp xếp lại, KBNN tiếp tục đối mặt với những khó khăn thực tế và cụ thể hơn, xuất phát từ cơ sở vật chất, điều kiện làm việc và lưu trữ hồ sơ.

Nhiều trụ sở hiện tại không còn đủ diện tích làm việc khi số lượng công chức tăng đột biến sau khi hợp nhất từ 2 đến 4 đơn vị thành một KBNN khu vực hoặc phòng giao dịch. Lượng hồ sơ và tài liệu chuyển giao từ KBNN cấp tỉnh về KBNN khu vực, từ KBNN cấp huyện về phòng giao dịch rất lớn, trong khi các kho lưu trữ tập trung chưa được bố trí đầy đủ. Do đó, tạm thời hồ sơ vẫn phải lưu tại các trụ sở cũ, nơi chỉ còn nhân viên bảo vệ trực, tiềm ẩn rủi ro về an toàn dữ liệu, cháy nổ và ẩm mốc.

Không chỉ cơ sở vật chất, việc di chuyển và bố trí nhân sự cũng tiếp tục là thách thức lớn đối với KBNN khi hầu hết trụ sở KBNN khu vực hiện không có nhà công vụ, gây khó khăn cho những cán bộ phải di chuyển sau sắp xếp. Thống kê từ các KBNN khu vực cho thấy, có hơn 3.000 công chức phải thay đổi nơi làm việc, trong đó 2.865 người phải đi làm hơn 30 km mỗi ngày. Với đặc thù hơn 60% cán bộ là nữ, việc công tác xa nhà không chỉ ảnh hưởng tới sinh hoạt thường nhật, mà còn tác động đến thiên chức làm vợ, làm mẹ.

Ngoài ra, việc thiếu nhân sự kế toán ngân sách xã cũng là một thách thức. Ông Hà cho biết: “Thanh toán ngân sách mà không có thủ trưởng (chủ tài khoản) và kế toán trưởng là điều KBNN không thể thực hiện”. Vì vậy, để tháo gỡ khó khăn này, KBNN đã chủ động tham mưu, báo cáo và phối hợp với các chính quyền địa phương để bổ sung đầy đủ chức danh, bảo đảm chi trả lương và phụ cấp cho cán bộ, công chức ở cơ sở.

Tinh thần “làm hết việc, không hết giờ”

Dù gặp vô vàn khó khăn, nhưng nhiệm vụ hàng đầu của KBNN vẫn là phải đảm bảo thanh toán, chi trả ngân sách liên tục, an toàn, đúng quy định. Với tinh thần “làm hết việc, không hết giờ”, các cán bộ kho bạc đã nỗ lực hết sức để hoàn thành nhiệm vụ. Đặc biệt, để mỗi đồng ngân sách chi ra đến được đúng đối tượng thụ hưởng, cán bộ kho bạc đã không quản ngại mưa nắng, đường xa hay áp lực công việc. Họ làm việc xuyên ngày, xuyên đêm, thậm chí cả trong các dịp nghỉ lễ, để đảm bảo mạch ngân sách không bị gián đoạn.

Sự kiên trì và tinh thần cống hiến ấy đã góp phần quan trọng giúp dòng vốn ngân sách luôn thông suốt, phục vụ kịp thời phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, KBNN đã ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan thu, ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước để đảm bảo dòng thu - chi ngân sách nhà nước thông suốt.

Với những nỗ lực của cả hệ thống KBNN, công tác thanh toán vốn đầu tư công tiếp tục ổn định, các dự án khi có khối lượng đều được giải ngân nhanh chóng, kịp thời. Đối với chi thường xuyên, toàn hệ thống đã kiểm soát và thanh toán hơn 1,46 triệu tỷ đồng, đạt gần 92% dự toán, tăng mạnh so với năm 2024. Đặc biệt, toàn hệ thống đã khẩn trương thanh toán các chính sách cấp bách, trong đó chi trả theo Nghị định số 178/2024/NĐ-CP với tổng kinh phí 163.482 tỷ đồng cho 117.073 người và chi quà tặng người dân dịp Quốc khánh 2/9/2025 với số kinh phí 10.460,8 tỷ đồng, đạt 96,89% dự toán.

Ngoài ra, với sự hỗ trợ của KBNN, 100% đơn vị cấp xã đã mở tài khoản và thực hiện chi lương qua KBNN, bảo đảm quyền lợi cán bộ, công chức ngay trong giai đoạn chuyển đổi mô hình.

Bước tiến hướng tới kho bạc số và khẳng định tinh thần vượt khó

Công chức Kho bạc Nhà nước khu vực XIV đang đối soát số liệu với đơn vị sử dụng ngân sách. Ảnh: Hạnh Thảo

Những kết quả đạt được trong năm 2025 không chỉ phản ánh năng lực thích ứng linh hoạt của KBNN, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Với định hướng xây dựng kho bạc số, hiện đại hóa toàn diện quy trình nghiệp vụ và hạ tầng công nghệ thông tin, KBNN đang từng bước khẳng định vai trò trụ cột trong quản lý tài chính công quốc gia.

Năm 2025 - năm tinh gọn bộ máy và chuyển đổi mô hình thực sự là một phép thử lớn. Giữa muôn vàn khó khăn về cơ sở vật chất, lưu trữ hồ sơ và di chuyển nhân sự, đội ngũ cán bộ KBNN đã chứng minh bản lĩnh kiên định, ý chí bền bỉ và tinh thần “làm hết việc, không hết giờ”. Họ là những “người lính thầm lặng” đứng phía sau dòng ngân sách luôn thông suốt, từ miền biển đến miền núi, từ phố thị đến vùng sâu, không để một ngày nào bị gián đoạn.

Những đêm trắng bên bàn giấy, những buổi sáng sớm dời nhà để kịp đến nơi làm việc đúng giờ, những ngày nghỉ lễ vẫn lặng lẽ kiểm soát, thanh toán và hướng dẫn nghiệp vụ… Tất cả đều góp phần giữ cho "mạch máu" ngân sách của quốc gia luôn ổn định, chảy đúng mục tiêu, phục vụ kịp thời các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.