Dấu ấn của Bộ Tài chính trong chuyển đổi chính quyền địa phương 2 cấp

Trong suốt nhiều tháng qua, Bộ Tài chính đã nỗ lực phối hợp với các cơ quan trung ương và địa phương để thực hiện nghiêm các kết luận, nghị quyết của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Tinh thần chung là đảm bảo các nhiệm vụ được giao không chỉ hoàn thành đúng hạn, mà còn phải đi vào thực chất, phù hợp với thực tiễn hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp. Việc tổ chức báo cáo định kỳ, báo cáo đột xuất được triển khai nghiêm túc, tạo điều kiện để trung ương nắm bắt kịp thời tiến độ, khó khăn và đề xuất biện pháp xử lý theo đúng tinh thần chỉ đạo.

Bảo đảm nguồn lực, cơ sở vật chất và tài sản công

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong năm là công tác bố trí, sắp xếp và xử lý tài sản công liên quan đến việc sắp xếp bộ máy mới. Để đảm bảo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành trơn tru, Bộ Tài chính đã bám sát Kết luận số 202-KL/TW ngày 31/10/2025 của Bộ Chính trị nhằm cập nhật và điều chỉnh quy hoạch, phù hợp với thực tế phân cấp và phân quyền mới. Theo đó, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và các quy hoạch chuyên ngành đã được rà soát, điều chỉnh kịp thời, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc bố trí trụ sở làm việc, cơ sở vật chất và trang thiết bị cho đội ngũ cán bộ, công chức ở cả cấp tỉnh và cấp xã.

Bộ Tài chính đã hoàn thành số lượng lớn văn bản liên quan trực tiếp đến tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Ảnh tư liệu

Với mục tiêu đảm bảo ngân sách, cơ sở vật chất và quản lý tài sản công được thực hiện đồng bộ, hiệu quả trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Bộ Tài chính đã trình và được Chính phủ phê duyệt hỗ trợ hơn 2.600 tỷ đồng cho 27 địa phương để sửa chữa, nâng cấp trụ sở, mua sắm trang thiết bị cho các đơn vị hành chính cấp xã; đồng thời bố trí hơn 22 tỷ đồng cho 8 địa phương thực hiện số hóa tài liệu lưu trữ. Cùng với đó, việc sắp xếp, xử lý trụ sở và tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy được đẩy nhanh theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Thủ tướng Chính phủ, đến ngày 26/12/2025, cả nước đã hoàn thành xử lý 19.658 cơ sở nhà, đất. Phần lớn trong số này được bố trí cho trụ sở làm việc, y tế, giáo dục và các mục đích công cộng.

Đặc biệt đến nay, gần 98% đơn vị hành chính cấp xã đã được trang bị xe ô tô phục vụ công tác và 100% được bảo đảm đầy đủ máy móc, thiết bị, tạo điều kiện cho bộ máy chính quyền cơ sở hoạt động ổn định sau sắp xếp…

Những hành động cụ thể này cho thấy Bộ Tài chính không chỉ là “bộ máy chuyên môn”, mà còn là đối tác tin cậy của các địa phương trong việc hiện thực hóa mục tiêu chính quyền địa phương 2 cấp, đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở mọi khâu.

Hoàn thiện thể chế gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số

Cùng với việc bảo đảm nguồn lực, Bộ Tài chính còn giữ vai trò nòng cốt trong hoàn thiện thể chế phục vụ mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc Quốc hội thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi với sự đồng thuận cao đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng để chấm dứt tổ chức hành chính cấp huyện, đồng thời tái cấu trúc rõ nét vai trò, thẩm quyền của cấp tỉnh và cấp xã. Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đã phối hợp xây dựng, hoàn thiện các nghị định liên quan đến phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực tài chính - ngân sách, giúp phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền và nguồn lực giữa các cấp chính quyền.

Song song với hoàn thiện pháp luật, Bộ Tài chính còn tích cực đẩy mạnh cải cách hành chính, đặc biệt là giảm thủ tục, đơn giản hóa quy trình và kết nối dữ liệu giữa các hệ thống thông tin. Theo chỉ đạo của Văn phòng Chính phủ, trước ngày 30/6/2025, các địa phương đã hoàn thành việc cập nhật dữ liệu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia để phục vụ chính quyền địa phương 2 cấp, đảm bảo người dân và doanh nghiệp có thể tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng và thuận tiện.

Việc triển khai Nghị định số 118/2025/NĐ-CP ngày 9/6/2025 về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế “một cửa, một cửa liên thông” tại bộ phận một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia là bước cải cách đột phá. Quy định này hướng tới tối ưu hóa thời gian thực hiện thủ tục, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ công dễ dàng hơn trước, tương tự các cơ chế phục vụ hiện đại mà nhiều nước đã áp dụng thành công.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính còn chủ động tổ chức các hội nghị, tập huấn trực tuyến để hướng dẫn cán bộ, công chức cấp tỉnh và cấp xã về nghiệp vụ quản lý tài sản công, tài chính - ngân sách và các quy định mới của pháp luật. Những nỗ lực này giúp đội ngũ cán bộ nhanh chóng thích ứng với môi trường làm việc mới, nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách và phục vụ người dân, giảm bỡ ngỡ trong giai đoạn chuyển đổi.

Đồng hành cùng địa phương, hướng tới ổn định và phát triển

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là việc Bộ Tài chính phối hợp với địa phương để giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện mô hình 2 cấp. Chẳng hạn, tại Hội nghị trực tuyến giữa Bộ Tài chính và các địa phương hồi tháng 7/2025, lãnh đạo Bộ đã lắng nghe ý kiến, chia sẻ những khó khăn về phân chia nguồn thu - chi ngân sách theo cấp, đồng thời đề xuất giải pháp cụ thể nhằm bảo đảm hoạt động liên tục, tránh “đứt gãy” ngân sách trong giai đoạn chuyển đổi.

Bộ Tài chính cũng đã chủ động hướng dẫn phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách giữa cấp tỉnh và cấp xã, bảo đảm nguyên tắc minh bạch, phù hợp với thực tế địa phương, đồng thời tuân thủ pháp luật và đáp ứng yêu cầu thực thi trong thực tế.

Những nỗ lực này góp phần tạo sự tin tưởng cho cả đội ngũ cán bộ, công chức mới và cộng đồng doanh nghiệp khi tiếp cận thủ tục hành chính, thông tin ngân sách và dịch vụ công. Sự chuyển biến này không chỉ đáp ứng kỳ vọng của người dân mà còn tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Kể từ khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành từ ngày 1/7/2025, nhiều địa phương đã ghi nhận sự chuyển biến tích cực trong hoạt động hành chính, quản lý ngân sách và phục vụ người dân. Các trụ sở mới đi vào hoạt động ổn định, tài sản công được sử dụng hiệu quả hơn, và hệ thống kết nối dữ liệu đã giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục hành chính trên diện rộng.

Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, Bộ Tài chính khẳng định tiếp tục theo dõi, rà soát và xử lý các vấn đề phát sinh, nhằm đảm bảo mọi chính sách được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả. Đây không chỉ là cam kết đối với người dân, mà còn là tiền đề hướng đến nền hành chính minh bạch, hiệu quả và phục vụ tốt hơn toàn xã hội.