Dự thảo tập trung vào một nội dung rất quan trọng nhưng lâu nay vẫn còn nhiều lúng túng trong triển khai thực hiện đó là: cách xác định giá trị của tài sản vi phạm để làm căn cứ tính mức phạt, xác định thẩm quyền xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Làm rõ cách xác định giá trị tài sản vi phạm

Theo dự thảo, nguyên tắc chung là giá trị tài sản được xác định theo giá trị còn lại trên sổ kế toán. Đây là căn cứ đầu tiên để xác định khung tiền phạt và thẩm quyền xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm trong quản lý tài sản công.

Đáng chú ý, với những tài sản đã khấu hao hết, tức giá trị còn lại bằng 0, dự thảo đề xuất tính bằng 20% nguyên giá của tài sản để làm căn cứ xử phạt. Quy định này được xem là giải pháp xử lý khoảng trống pháp lý trong thực tế, khi nhiều tài sản tuy đã khấu hao hết về mặt kế toán nhưng vẫn còn giá trị sử dụng đáng kể.

Bộ Tài chính đề xuất cách tính giá trị tài sản vi phạm để làm căn cứ xử phạt trong quản lý tài sản công. Ảnh minh họa

Trường hợp tài sản chưa được theo dõi, ghi sổ kế toán, giá trị sẽ được xác định căn cứ vào nguồn gốc tài sản và hồ sơ, chứng từ có liên quan theo quy định về quản lý, tính hao mòn, khấu hao.

Một điểm mới quan trọng khác của dự thảo Thông tư là cơ chế xử lý trong trường hợp không thể xác định được giá trị tài sản theo các cách nêu trên.

Theo dự thảo, người có thẩm quyền xử phạt đang giải quyết vụ việc có thể quyết định: Thành lập Hội đồng xác định giá trị tài sản; hoặc thuê doanh nghiệp thẩm định giá theo quy định của pháp luật về giá.

Trong trường hợp thành lập Hội đồng, dự thảo quy định khá chi tiết về thành phần và nguyên tắc hoạt động. Chủ tịch Hội đồng là người có thẩm quyền xử phạt hoặc người được ủy quyền. Thành viên có thể bao gồm đại diện bộ phận tài chính của cơ quan, đại diện cơ quan tài chính cấp xã nơi xảy ra vụ việc và đại diện cơ quan chuyên môn liên quan (nếu cần).

Hội đồng làm việc theo nguyên tắc tập thể, quyết định theo đa số. Phiên họp chỉ được tiến hành khi có ít nhất 2/3 thành viên tham dự; nếu Hội đồng có 3 người thì phải đủ cả 3. Trường hợp ý kiến ngang nhau, ý kiến của Chủ tịch Hội đồng là quyết định cuối cùng. Thành viên có quyền bảo lưu ý kiến và nội dung này phải được ghi rõ trong biên bản.

Toàn bộ quá trình xác định giá trị tài sản phải được lập biên bản, lưu trong hồ sơ vụ việc. Quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch, tránh khiếu nại, tranh chấp về sau.

Đặc biệt, dự thảo nêu rõ: tổ chức, cá nhân vi phạm có trách nhiệm phối hợp và chịu chi phí phát sinh liên quan đến việc xác định giá trị tài sản trong trường hợp phải thành lập Hội đồng hoặc thuê thẩm định giá.

Điều chỉnh thuật ngữ và bãi bỏ những quy định không còn phù hợp

Ngoài nội dung về giá trị tài sản, dự thảo cũng thực hiện nhiều điều chỉnh kỹ thuật nhằm bảo đảm thống nhất với các văn bản quy phạm pháp luật mới được sửa đổi, bổ sung.

Một thay đổi đáng chú ý là việc thay thế cụm từ “lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công” bằng “lĩnh vực quản lý tài sản công”. Theo Bộ Tài chính, việc điều chỉnh này nhằm đồng bộ với Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định sửa đổi gần đây.

Ngoài ra, dự thảo cũng cập nhật đối tượng áp dụng theo mô hình tổ chức mới. Cụ thể, thay vì chỉ nêu “tổ chức chính trị - xã hội”, dự thảo sử dụng cụm từ “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (bao gồm cả tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức hội được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam)”. Việc điều chỉnh này nhằm bảo đảm phù hợp với cơ cấu tổ chức hiện hành.

Bên cạnh việc bổ sung nội dung mới, dự thảo cũng bãi bỏ một số khoản, điều không còn phù hợp do đã được các nghị định sửa đổi, thay thế.

Đơn cử, một số quy định liên quan đến hành vi đầu tư, mua sắm tài sản công được điều chỉnh lại để bảo đảm thống nhất với Luật Quản lý, sử dụng tài sản công và Nghị định sửa đổi mới ban hành. Cụm từ “đầu tư” tại một số điều được đề xuất bãi bỏ để tránh chồng chéo, vì pháp luật hiện hành không còn quy định nội dung này theo cách cũ.

Một số khoản liên quan đến thuê tài sản, mua sắm tập trung, trao đổi tài sản của dự án sử dụng vốn nhà nước cũng được bãi bỏ do các quy định gốc trong nghị định đã được sửa đổi.

Ngoài ra, dự thảo thay thế căn cứ pháp lý về xác lập quyền sở hữu toàn dân từ Nghị định năm 2018 sang Nghị định mới ban hành năm 2025 và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan. Điều này giúp hệ thống dẫn chiếu trong Thông tư đồng bộ với khung pháp lý hiện hành.

Theo Bộ Tài chính, trong thực tế, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý tài sản công thường gặp khó khăn khi xác định giá trị tài sản, nhất là với tài sản đã khấu hao hết, tài sản chưa được ghi sổ hoặc tài sản có nguồn gốc phức tạp. Do đó, việc bổ sung quy định chi tiết về cách xác định giá trị tài sản làm căn cứ xác định khung tiền phạt, thẩm quyền xử phạt sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho người có thẩm quyền xử phạt. Đồng thời, quy định cụ thể về Hội đồng xác định giá trị tài sản và trách nhiệm của các bên liên quan cũng góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tranh cãi./

Xem dự thảo Thông tư tại đây:Dự thảo Thông tư đang được lấy ý kiến.