Đề xuất gỡ bỏ điều kiện kinh doanh, giảm thủ tục hành chính

Sáng 3/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) tổ chức hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập.

Trình bày dự thảo Luật, bà Phạm Thị Loan - Trưởng phòng Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán (Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán) cho biết, đối với lĩnh vực kế toán, dự thảo tập trung bãi bỏ toàn bộ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán và các thủ tục hành chính liên quan. Theo đó, doanh nghiệp sẽ không còn phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ kế toán. Các quy định về giấy chứng nhận đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán và nhiều loại giấy tờ liên quan cũng được bãi bỏ.

Dự thảo cũng mở rộng đối tượng được cung cấp dịch vụ kế toán. Cá nhân có thể trực tiếp ký hợp đồng cung cấp dịch vụ với khách hàng mà không bắt buộc phải hành nghề thông qua doanh nghiệp như trước đây. Đồng thời, người hành nghề không còn bắt buộc phải có chứng chỉ kế toán viên, việc cập nhật kiến thức hằng năm cũng chuyển sang cơ chế tự chủ của cá nhân và doanh nghiệp.

Một nội dung đáng chú ý khác là Bộ Tài chính dự kiến chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Thay vì kiểm tra trực tiếp doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ kế toán, cơ quan quản lý sẽ kiểm tra công tác kế toán tại các đơn vị sử dụng dịch vụ để đánh giá việc tuân thủ pháp luật và chất lượng cung cấp dịch vụ.

Hội thảo lấy ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán và Luật Kiểm toán độc lập. Ảnh: Lạc Nguyên

Đối với lĩnh vực kiểm toán độc lập, ông Nghiêm Mạnh Hùng - Trưởng phòng Quản lý, giám sát kiểm toán (Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán) cho biết, dịch vụ kiểm toán vẫn là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Vì vậy, dự thảo chỉ tập trung đơn giản hóa hồ sơ, thủ tục hành chính. Một số giấy tờ doanh nghiệp từng phải nộp khi xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh sẽ được bãi bỏ do cơ quan quản lý đã có thể khai thác trực tiếp từ cơ sở dữ liệu điện tử.

Nhiều góp ý để chính sách đi vào thực tiễn

Đánh giá về dự thảo, đa số đại biểu tham dự hội thảo bày tỏ sự đồng tình với định hướng cải cách của Bộ Tài chính, đặc biệt là việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ kế toán.

Ông Hồ Sĩ Liên - Chủ tịch Hội Kế toán tỉnh Đồng Nai cho rằng, đây là nội dung mà cộng đồng hành nghề kế toán và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ kế toán đã mong đợi nhiều năm. Theo ông, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh thể hiện quyết tâm chuyển mạnh sang cơ chế thị trường, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ.

“Tôi là chủ doanh nghiệp, tôi sử dụng lao động, tôi chịu trách nhiệm trước pháp luật thì tôi phải có quyền lựa chọn. Nếu lựa chọn người không đủ năng lực thì chính doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm. Thị trường sẽ tự sàng lọc và quyết định chất lượng dịch vụ” - ông Liên nêu quan điểm.

Ông Liên nhấn mạnh, bãi bỏ điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Nếu người làm kế toán hoặc doanh nghiệp vi phạm, thì đã có các quy định của pháp luật hành chính và pháp luật hình sự để xử lý, không nhất thiết phải duy trì các rào cản gia nhập thị trường như trước.

Nhiều đại biểu cho rằng, dự thảo Luật thể hiện rõ định hướng cải cách, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Ảnh: Lạc Nguyên

Bên cạnh sự đồng thuận, nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng, việc mở rộng quyền tự do kinh doanh cần đi kèm cơ chế quản lý phù hợp để bảo đảm chất lượng dịch vụ.

Ông Mai Thanh Hiếu - đại diện Công ty TNHH Kiểm toán Độc lập nhấn mạnh, khi điều kiện kinh doanh được bãi bỏ, vấn đề quan trọng là làm thế nào để kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán, bởi thông tin kế toán có ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp và các bên sử dụng thông tin.

Theo ông Hiếu, các nghị định, thông tư hướng dẫn cần sớm được ban hành để hướng dẫn cụ thể về công tác hậu kiểm, đồng thời nghiên cứu, phát huy vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong giám sát chất lượng dịch vụ kế toán, kiểm toán. Ông cũng kiến nghị đẩy mạnh liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành để việc cắt giảm thủ tục hành chính được thực hiện đồng bộ.

Đồng quan điểm, ông Lê Đình Sang - đại diện Công ty TNHH Tư vấn SCS Global Việt Nam khẳng định, việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh là tín hiệu tích cực đối với cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông lưu ý, cần phân biệt rõ giữa điều kiện kinh doanh và chất lượng dịch vụ.

Theo ông Sang, chất lượng dịch vụ không phụ thuộc vào việc có hay không điều kiện kinh doanh, mà được quyết định bởi năng lực của đơn vị cung cấp và sự lựa chọn của khách hàng. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế hậu kiểm, Bộ Tài chính cần làm rõ tiêu chí kiểm tra, đối tượng kiểm tra cũng như mục tiêu quản lý để bảo đảm tính minh bạch và công bằng giữa doanh nghiệp sử dụng dịch vụ kế toán với doanh nghiệp tự tổ chức bộ máy kế toán.

Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, bà Nguyễn Huỳnh Phương Thảo - Giám đốc Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, Nexia STT đánh giá, chủ trương cắt giảm điều kiện kinh doanh là cần thiết, song chất lượng nguồn nhân lực kế toán vẫn là vấn đề cần được quan tâm.

Bà Thảo chia sẻ, trên thực tế, nhiều kế toán viên trong nước vẫn còn khoảng cách về trình độ so với yêu cầu của các tập đoàn lớn và chuẩn mực quốc tế. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp nhỏ vẫn chưa bảo đảm chất lượng công tác lập báo cáo tài chính. Vì vậy, khi chuyển sang cơ chế hậu kiểm, cơ quan quản lý cần tập trung nhiều hơn vào việc kiểm tra chất lượng công tác kế toán và việc tuân thủ chuẩn mực chuyên môn, thay vì chỉ chú trọng nghĩa vụ thuế.

Bà Thảo cũng đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu quy định chuyển tiếp đối với những người đã được cấp chứng chỉ kế toán viên và chứng chỉ kiểm toán viên, bảo đảm vừa giữ được chất lượng nghề nghiệp, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người hành nghề khi chính sách mới được triển khai.