Trong hơn một thập kỷ qua, nền kinh tế Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 6 - 7% mỗi năm, thuộc nhóm quốc gia có mức tăng trưởng ổn định trong khu vực. Cùng với đó, sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu và lợi thế cơ cấu dân số vàng với hơn 60% dân số trong độ tuổi lao động đã tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thị trường tài chính nói chung và thị trường vốn nói riêng.
Từ góc nhìn của các quỹ đầu tư tổ chức, ông Trần Hiếu - Trưởng phòng Phát triển kinh doanh, Quỹ đầu tư Mirae Asset (Việt Nam) cho rằng thị trường vốn Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn phát triển với nhiều yếu tố thuận lợi hiếm có.
Trước hết, xét về quy mô, thị trường vốn Việt Nam vẫn còn dư địa lớn để mở rộng. Hiện vốn hóa thị trường chứng khoán tương đương khoảng 85% GDP. So với các thị trường phát triển hơn trong khu vực như Thái Lan hay Malaysia, nơi tỷ lệ này đã vượt 100% GDP quy mô thị trường của Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể. Điều này cho thấy tiềm năng tăng trưởng vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục mở rộng và ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia niêm yết.
 |
| Thị trường vốn Việt Nam đang tiến gần tới một “điểm uốn” quan trọng trong chu kỳ phát triển. Ảnh: Đức Thanh |
| Một chỉ báo quan trọng khác là quy mô cơ sở nhà đầu tư trong nước. Hiện tỷ lệ dân số tham gia đầu tư chứng khoán tại Việt Nam mới đạt khoảng 8-10%, trong khi tại các thị trường như Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc), con số này lên tới 35-40%. Khoảng cách này phản ánh dư địa đáng kể để gia tăng số lượng nhà đầu tư cá nhân, qua đó cải thiện độ sâu và thanh khoản của thị trường. |
Bên cạnh các yếu tố nội tại, việc nâng hạng thị trường được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt quan trọng. Việc FTSE chính thức nâng hạng Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi có thể tạo ra cú hích mang tính cấu trúc đối với dòng vốn quốc tế. Khi đó, thị trường không chỉ thu hút thêm các quỹ đầu tư thụ động theo chỉ số mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các quỹ chủ động quy mô lớn. Trong dài hạn, mục tiêu tiếp theo là được MSCI đưa vào danh sách xem xét nâng hạng, qua đó mở rộng hơn nữa khả năng thu hút dòng vốn toàn cầu.
Song song với đó, các cải cách gần đây đang góp phần củng cố nền tảng cho giai đoạn phát triển mới. Việc triển khai hệ thống giao dịch KRX, các cải tiến nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, cũng như những thay đổi trong quy trình chào bán cổ phiếu ra công chúng (IPO) được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao chất lượng hạ tầng và hiệu quả vận hành của thị trường.
Tổng hòa các yếu tố trên cho thấy thị trường vốn Việt Nam đang tiến gần tới một “điểm uốn” quan trọng trong chu kỳ phát triển. Sự kết hợp giữa nền tảng vĩ mô tích cực, dư địa mở rộng quy mô và những cải cách về thể chế, hạ tầng có thể mở ra một giai đoạn tăng trưởng mới với chất lượng và quy mô được nâng lên rõ rệt trong 3-5 năm tới.
Ở góc độ chính sách, TS. Nguyễn Quốc Việt - chuyên gia kinh tế, giảng viên Đại học Kinh tế, ĐHQG Hà Nội cho rằng tín dụng ngân hàng hiện vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của nền kinh tế. Do đó, cần từng bước chuyển dịch sang mô hình cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn đóng vai trò ngày càng quan trọng thông qua các kênh như cổ phiếu và trái phiếu.
“Trong thời gian qua, thị trường đã trải qua những giai đoạn biến động, thậm chí cần các biện pháp ổn định. Trong bối cảnh đó, việc phát triển lực lượng nhà đầu tư chuyên nghiệp là yếu tố then chốt. Không chỉ các quỹ quốc tế, mà ngay cả các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn” - TS. Nguyễn Quốc Việt nhận định.
Để khơi thông dòng vốn và nâng cao chất lượng thị trường, theo các chuyên gia, cần tập trung vào một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết là hoàn thiện chính sách tài chính, việc nghiên cứu, điều chỉnh các quy định về thuế theo hướng hợp lý hơn có thể tạo thêm động lực cho nhà đầu tư, nhất là các nhà đầu tư dài hạn.
Bên cạnh đó là những cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế. Thực tế cho thấy các trung tâm tài chính lớn trên thế giới đều xây dựng được môi trường đầu tư thuận lợi, không chỉ ở khung pháp lý mà còn ở hệ sinh thái dịch vụ tài chính đồng bộ, chuyên nghiệp.
Theo đó, việc phát triển một hệ sinh thái tài chính thân thiện với nhà đầu tư là yêu cầu cấp thiết. Hệ sinh thái này không chỉ bao gồm các hoạt động hỗ trợ đầu tư mà còn cả hệ thống quản lý, giám sát hiệu quả, tạo niềm tin cho thị trường. Đây cũng là nền tảng để thu hút và phát triển đội ngũ nhà đầu tư chuyên nghiệp, đặc biệt là các nhà đầu tư quốc tế. Một trụ cột quan trọng khác là phát triển các kênh huy động vốn mới thông qua ứng dụng công nghệ tài chính (fintech) và thúc đẩy chuyển đổi số.
Theo TS. Nguyễn Quốc Việt, việc xây dựng hệ sinh thái tài chính hiện đại không chỉ là câu chuyện của riêng ngành tài chính mà còn liên quan chặt chẽ đến các lĩnh vực như công nghệ, dữ liệu và khung khổ pháp lý cho chuyển đổi số. Nếu các yếu tố này không được phát triển đồng bộ, sẽ rất khó hình thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh.
Trong tương lai, mô hình tín dụng cũng sẽ có sự thay đổi căn bản. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp, hoạt động cấp tín dụng sẽ dần chuyển sang dựa trên dữ liệu và dòng tiền của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi sự phát triển của hạ tầng dữ liệu lớn, công nghệ phân tích và các nền tảng mới như blockchain.
TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh cho rằng, khi ngân hàng và các công ty công nghệ có thể kết nối hiệu quả, chúng ta sẽ tạo ra những đột phá trong mô hình tài chính. Đây là nền tảng để chuyển dịch từ mô hình tín dụng dựa trên tài sản sang dựa trên hiệu quả hoạt động và dòng tiền. Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần có sự phối hợp của nhiều cơ quan quản lý, không chỉ riêng lĩnh vực tài chính./.
