Khi thực thi trong thực tế, hai hiệp định được nhận định sẽ mở ra cơ hội tiếp cận thị trường 18.000 tỷ USD cho Việt Nam, qua đó sẽ làm thay đổi diện mạo kinh tế, doanh nghiệp (DN) nước ta.

Tạo xung lực lớn thúc đẩy xuất khẩu cất cánh

Bộ Công thương cho biết, EU hiện đang là một trong những đối tác hàng đầu của Việt Nam và khi được đưa vào thực thi, EVFTA dự báo sẽ đem lại những tác động tích cực trên nhiều lĩnh vực đối với Việt Nam, làm thay đổi diện mạo nền kinh tế nước ta.

Trao đổi với phóng viên TBTCVN, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) chia sẻ, EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất lượng cao, cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU. Đối với xuất khẩu của Việt Nam, ngay khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 7 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%. “Như vậy, có thể nói gần 100% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU sẽ được xóa bỏ thuế nhập khẩu sau một lộ trình ngắn. Rõ ràng, lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa khi EU liên tục là một trong hai thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta hiện nay” - ông Hải nhấn mạnh.

Đại diện Cục Xuất nhập khẩu phân tích, đối với các nhóm hàng xuất khẩu trọng điểm của nước ta như dệt may, giày dép, thủy sản… mức thuế nhập khẩu đều giảm sâu. Đáng chú ý, gần như toàn bộ các sản phẩm rau quả tươi, rau củ quả chế biến, cà phê, hạt tiêu, túi xách, vali, sản phẩm nhựa, sản phẩm gốm sứ thủy tinh về cơ bản sẽ được xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực.

Thêm vào đó, hiện EU dành cho Việt Nam thuế nhập khẩu ưu đãi theo Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (gọi tắt là GSP). Đây là chương trình EU hỗ trợ các nước đang phát triển và kém phát triển xuất khẩu hàng hóa sang EU. Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho DN, Hiệp định EVFTA có quy định về mối quan hệ giữa thuế suất theo Hiệp định này và thuế suất trong Chương trình GSP mà EU đang dành cho Việt Nam.

Ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) cho biết, theo tính toán, EVFTA dự kiến giúp kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng thêm khoảng 42,7% vào năm 2025 và 44,37% vào năm 2030 so với không có Hiệp định. Xét về tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam ra thế giới, dự kiến kim ngạch của ta sẽ tăng trung bình 5,21 - 8,17% (cho giai đoạn 5 năm đầu thực hiện), 11,12 - 15,27% (cho giai đoạn 5 năm tiếp theo) và 17,98 - 21,95% (cho giai đoạn 5 năm sau đó).

Trong đó, nhóm hàng nông sản: gạo (tăng thêm 65% vào năm 2025), đường (8%), thịt lợn (4%), lâm sản (3%), thịt gia súc gia cầm (4%), đồ uống và thuốc lá (5%); nhóm ngành chế biến chế tạo tăng: dệt (67%), may mặc (81%), da giày (99%). “Ngoài ra, xét về tổng thể, EVFTA sẽ góp phần giúp đa dạng hóa thị trường của ta để không bị phụ thuộc quá nhiều vào một thị trường nào, từ đó giúp bảo đảm an ninh kinh tế của Việt Nam” - ông Khanh nhấn mạnh.

Thổi luồng gió mới vào môi trường, thể chế và đầu tư

Về thương mại dịch vụ và đầu tư, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên cho hay, cam kết của EU cao hơn trong cam kết trong WTO và tương đương với mức cam kết cao nhất của EU trong những FTA gần đây của EU.

Trong đó, các lĩnh vực mà Việt Nam cam kết thuận lợi cho các nhà đầu tư EU gồm một số dịch vụ chuyên môn, dịch vụ tài chính, dịch vụ viễn thông, dịch vụ vận tải, dịch vụ phân phối. Hai bên cũng đưa ra cam kết về đối xử quốc gia trong lĩnh vực đầu tư, đồng thời thảo luận về nội dung giải quyết tranh chấp giữa nhà đầu tư và Nhà nước. Bên cạnh đó, một số ngành dịch vụ như ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, phân phối… đều được nước ta cam kết sẽ xem xét thuận lợi nhất cho nhà đầu tư EU.

Đặc biệt, trong EVFTA, cả Việt Nam và EU đều cam kết theo đuổi phát triển bền vững, bao gồm phát triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. Mặt khác, Hiệp định EVFTA cũng bao gồm các Chương liên quan tới hợp tác và xây dựng năng lực, pháp lý, thể chế, chính sách cạnh tranh và trợ cấp. Các nội dung này phù hợp với hệ thống pháp luật của Việt Nam, tạo khuôn khổ pháp lý để hai bên tăng cường hợp tác, thúc đẩy sự phát triển của thương mại và đầu tư.

“Có thể khẳng định, Hiệp định sẽ tác động gián tiếp thông qua sức ép cải cách thể chế cũng sẽ mang lại những ảnh hưởng tích cực tới nền kinh tế và góp phần tạo ra sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư. Thương mại hai chiều và đầu tư từ EU vào Việt Nam sau khi EVFTA có hiệu lực được dự báo sẽ tăng trưởng ở mức khá, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm cho người lao động” – ông Ngô Chung Khanh nhấn mạnh.

Kết quả tính toán chỉ ra rằng, EVFTA dự kiến sẽ góp phần làm GDP của Việt Nam tăng thêm ở mức bình quân từ 2,18 đến 3,25% (cho giai đoạn 5 năm đầu thực hiện), 4,57 - 5,30% (cho giai đoạn 5 năm tiếp theo) và 7,07 - 7,72% (cho giai đoạn 5 năm sau đó).

Về vấn đề này, theo ông Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, các cam kết rộng và sâu về đầu tư của Hiệp định EVFTA sẽ giúp nước ta tiếp tục đổi mới cơ cấu kinh tế, hoàn thiện thể chế và môi trường kinh doanh. Cùng với đó, các cam kết về thuận lợi hóa đầu tư cùng với mức độ tự do hóa các ngành dịch vụ của Việt Nam dành cho các nhà cung cấp dịch vụ của EU tăng lên, đặc biệt là dịch vụ kinh doanh, dịch vụ môi trường, dịch vụ bưu chính, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải biển, thông qua đó sẽ thúc đẩy dòng vốn FDI từ EU vào Việt Nam tăng trong thời gian tới.

Mặt khác, các chuyên gia cũng cho rằng, khi EVFTA được thực thi, vốn đầu tư chảy vào Việt Nam không chỉ tăng mạnh về số lượng mà chất lượng cũng sẽ được nâng cao và cơ cấu lĩnh vực đầu tư cũng có thể thay đổi theo hướng tốt lên. Đơn cử, cơ cấu dòng vốn FDI vào những lĩnh vực đầu tư còn dư địa lớn tại Việt Nam như năng lượng sạch, năng lượng tái tạo... cũng sẽ gia tăng.

Tố Uyên