Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã quyết định tăng lãi suất 25 điểm cơ bản, lên mức 3,75 - 4%, đánh dấu lần tăng đầu tiên kể từ tháng 7/2023. Quyết định được thông qua với tỷ lệ đồng thuận 12 - 0 và không gây bất ngờ, khi trước cuộc họp, thị trường đã định giá xác suất tăng lãi suất gần 90%.
 |
| Diễn biến lãi suất mục tiêu của Fed từ năm 2000 đến nay. Nguồn: CNBC, Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York. |
Giải thích về quyết định trên, Chủ tịch Fed Kevin Warsh cho biết, lạm phát đã ở mức quá cao trong thời gian quá dài. Việc tăng lãi suất là bước đi thận trọng và có trách nhiệm nhằm kiềm chế áp lực giá, đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục tăng lãi suất.
Biểu đồ dự báo lãi suất (dot plot) tháng 9 cho thấy Fed vẫn nghiêng về khả năng tăng thêm lãi suất trong năm 2026, với 16/18 thành viên dự báo ít nhất một lần tăng nữa, đưa lãi suất điều hành lên vùng 4 - 4,25%. Theo công cụ CME FedWatch, thị trường định giá xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 10 ở khoảng 51%.
Theo bà Vũ Diệu Hà - chuyên viên phân tích vĩ mô Công ty cổ phần Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), nhiều khả năng Fed sẽ có thêm một lần tăng lãi suất 25 điểm cơ bản dựa trên hai lý do.
Một là, Fed tiếp tục nâng dự báo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) toàn phần và PCE lõi năm 2026 thêm 10 điểm cơ bản so với dự báo hồi tháng 6. Đồng thời, dự báo lạm phát sẽ quay về mức mục tiêu 2% vào năm 2029, thay vì năm 2028 như dự báo trước đó. Trong khi đó, dự báo về tỷ lệ thất nghiệp và tăng trưởng GDP được điều chỉnh theo hướng tích cực hơn.
Hai là, giá dầu vẫn duy trì ở mức cao, dự kiến quay về vùng 9x USD/thùng vào quý IV/2026, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây gián đoạn hoạt động vận chuyển và xuất khẩu dầu mỏ.
“Chúng tôi nâng dự báo chỉ số DXY lên vùng 98 - 103 điểm trong phần còn lại của năm với động lực hỗ trợ USD trong ngắn hạn đến từ việc Fed phát tín hiệu tiếp tục thắt chặt, trong khi thị trường điều chỉnh kỳ vọng lãi suất theo hướng duy trì cao hơn” - chuyên gia KBSV nêu quan điểm.
Tuy nhiên, việc các ngân hàng trung ương lớn khác cũng duy trì định hướng kiểm soát lạm phát có thể hạn chế mức độ mở rộng chênh lệch lãi suất, qua đó làm giảm khả năng USD tăng giá một chiều và DXY tăng mạnh khỏi vùng dự báo.
Dù vậy, tác động từ việc Fed tăng lãi suất đến tỷ giá, lãi suất của Việt Nam không diễn ra theo một chiều, mà đến từ nhiều yếu tố.
Ông Hồ Quốc Tuấn - Đại học Bristol (Anh) cho rằng, không nên đơn giản cho rằng Fed tăng lãi suất thì đồng USD nhất định tăng mạnh và VND sẽ chịu áp lực mất giá tương ứng.
| Theo ông Hồ Quốc Tuấn, nền kinh tế Mỹ ít nhiều vẫn tiếp tục gồng với mặt bằng lãi suất cao hiện tại, nhưng không cần sợ sẽ tăng mạnh hay “chu kỳ tăng lãi suất”. diễn biến hiện tại chủ yếu cho thấy chỉ là giữ mặt bằng lãi suất cao hơn lâu hơn. Đối với Việt Nam, lãi suất Mỹ chỉ là một trong nhiều yếu tố tác động đến tỷ giá. |
“Vấn đề không chỉ là Fed tăng lãi suất hay không, mà là so với kỳ vọng thì sao” - ông Tuấn bày tỏ.
Trong những tháng cuối năm, diễn biến tỷ giá còn phụ thuộc đáng kể vào cán cân thanh toán của Việt Nam với các dòng ngoại tệ vào - ra, từ giải ngân vốn FDI, cán cân thương mại, dòng vốn đầu tư gián tiếp, kiều hối, nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu và trả nợ nước ngoài, cũng như lượng ngoại tệ được khu vực FDI chuyển ra nước ngoài...
 |
Dù Fed tiếp tục phát tín hiệu thắt chặt chính sách tiền tệ, chuyên gia KBSV dự báo tỷ giá USD/VND sẽ đi ngang vào cuối năm 2026 so với cuối năm 2025, nhờ nguồn cung USD tích cực, từ kiều hối, vốn FDI giải ngân và nâng hạng thị trường chứng khoán.
“Chênh lệch lãi suất VND-USD dù có xu hướng thu hẹp nhưng vẫn duy trì trạng thái dương” - bà Vũ Diệu Hà nêu rõ.
Trong bối cảnh lợi suất tài sản bằng USD trở nên hấp dẫn hơn, dòng vốn có thể dịch chuyển về Mỹ, qua đó hỗ trợ đồng USD và gây sức ép lên tỷ giá. Để hạn chế áp lực này, cơ quan điều hành có thể bán USD từ dự trữ ngoại hối để tăng nguồn cung ngoại tệ trên thị trường, hoặc duy trì mặt bằng lãi suất VND đủ hấp dẫn, nhằm hạn chế sức ép dịch chuyển vốn và nắm giữ USD.
Đây cũng là bài toán khó đối với Việt Nam khi tỷ giá USD/VND liên tục lên các mức cao. Sau khi giảm trong hai tháng đầu năm 2026, tỷ giá trung tâm chuyển sang xu hướng tăng từ tháng 3/2026 đến nay. Ngày 17/9, tỷ giá trung tâm lên mức 25.632 đồng, đưa mức tăng so với đầu năm lên 511 đồng, tương đương 2%.
Ở trong nước, cung - cầu ngoại tệ cũng chịu sức ép từ cán cân thương mại nhập siêu 21,49 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm và nhu cầu chuyển vốn, lợi nhuận ra nước ngoài.
Số liệu của Ngân hàng Nhà nước cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng mua ngoại tệ từ hệ thống tổ chức tín dụng để rút vốn, chuyển lợi nhuận về nước. Quy mô này đạt 3,66 tỷ USD năm 2024; 4,7 tỷ USD năm 2025. Riêng quý I/2026 đạt 1,6 tỷ USD và lũy kế 7 tháng đầu năm đạt 3,77 tỷ USD.
Trong khi áp lực ngoại tệ gia tăng, dư địa sử dụng dự trữ ngoại hối để can thiệp thị trường không còn dồi dào. Đến cuối tháng 6/2026, dự trữ ngoại hối ở mức khoảng 86 tỷ USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu trong 3 tháng khoảng 150 tỷ USD, khiến quy mô dự trữ hiện thấp hơn đáng kể ngưỡng khuyến nghị của các tổ chức quốc tế.
Khi dư địa bán ngoại tệ bị thu hẹp, áp lực cân đối chính sách có thể chuyển nhiều hơn sang lãi suất. Tuy nhiên, việc duy trì lãi suất ở mức cao lại đi ngược với mục tiêu giảm chi phí vốn, hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tín dụng cho tăng trưởng GDP hai con số.
Trong bối cảnh phải cân bằng các mục tiêu này, chuyên gia KBSV kỳ vọng, lãi suất huy động sẽ duy trì ở vùng hiện tại trong phần còn lại của năm. Lãi suất cũng có thể giảm nhẹ, nếu lạm phát được kiểm soát và Ngân hàng Nhà nước sẽ có biện pháp hỗ trợ thanh khoản thị trường tích cực hơn./.
