Thực tế, cho thuê tài chính đã được một số bệnh viện tư nhân như Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, một số bệnh viện tại Đà Nẵng... sử dụng để đáp ứng nhu cầu đầu tư máy móc, thiết bị.
Dư địa mở rộng dòng vốn này càng lớn khi y tế tư nhân đang đứng trước nhu cầu đầu tư ngày càng cao và Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã mở thêm không gian phát triển mới cho y tế tư nhân.
 |
| Hệ thống phòng khám đa khoa quốc tế Timec của cty cổ phần chăm sóc y tế quốc tế TECCO trụ sở tại TP. HCM. Ảnh: Lê Toàn |
TS. Nguyễn Khánh Phương - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế cho biết, tính đến tháng 6/2026, cả nước có khoảng 450 bệnh viện tư nhân và hơn 50.000 phòng khám, song giường bệnh tư nhân mới chiếm khoảng 6% tổng số giường bệnh.
Theo TS. Nguyễn Khánh Phương, các quyết sách mới đang từng bước xác lập rõ hơn vị trí, vai trò và hướng phát triển của khu vực y tế tư nhân. Cùng với đó, tốc độ già hóa dân số nhanh, nhu cầu chăm sóc sức khỏe và khả năng chi trả của người dân ngày càng tăng đang mở rộng dư địa để khu vực y tế tư nhân tăng quy mô và năng lực cung ứng dịch vụ, từ đó kéo theo nhu cầu đầu tư lớn hơn vào cơ sở vật chất, công nghệ và trang thiết bị y tế.
Nhiều tổ chức nghiên cứu dự báo quy mô thị trường thiết bị y tế Việt Nam có thể đạt 2,5 - 4 tỷ USD/năm trong thời gian tới và tiếp tục nằm trong nhóm tăng trưởng nhanh tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Một bệnh viện đa khoa quy mô 200 - 300 giường có thể cần tổng vốn đầu tư từ vài trăm tỷ đồng tới hàng nghìn tỷ đồng, nếu được trang bị các thiết bị y tế hiện đại. Trong đó, nhiều thiết bị công nghệ cao có giá hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng, như máy chụp cộng hưởng từ, máy chụp cắt lớp, hệ thống PET/CT, robot phẫu thuật, hệ thống xạ trị ung thư...
Về bản chất, cho thuê tài chính là phương thức tài trợ vốn trung và dài hạn, trong đó, công ty cho thuê tài chính mua thiết bị theo yêu cầu và cho bệnh viện thuê trong phần lớn thời gian hữu dụng của tài sản. Việc thiết bị có khả năng tạo nguồn thu đều đặn trong nhiều năm là cơ sở để cho thuê tài chính trở thành một lựa chọn vốn với các bệnh viện, giúp giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu.
| Dòng tiền hình thành từ chính thiết bị đủ khả năng chi trả nghĩa vụ thuê tài chính, trong khi bệnh viện không phải huy động lượng vốn lớn ban đầu. Đây chính là bản chất của tài trợ dựa trên tài sản sinh dòng tiền - mô hình đang được áp dụng phổ biến tại Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc đối với thiết bị y tế công nghệ cao. Ông Phạm Xuân Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam |
Trao đổi với báo chí gần đây, ông Phạm Xuân Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam lấy dẫn chứng về bài toán đầu tư hệ thống chụp cộng hưởng từ MRI 3 Tesla nhập khẩu từ Đức trị giá 60 tỷ đồng.
Nếu vay vốn ngân hàng, bệnh viện phải có tối thiểu 20 - 30% vốn đối ứng, đồng thời thế chấp thêm bất động sản, hoặc tài sản khác có giá trị khoảng 60 tỷ đồng để vay 70% giá trị thiết bị, tương đương 42 tỷ đồng. Thời hạn vay thường 5 năm, thậm chí có thể rút xuống còn 3 năm do nguồn vốn trung hạn của ngân hàng còn hạn chế.
Trong khi đó, với cho thuê tài chính, bệnh viện có thể được tài trợ tới 100% giá trị thiết bị, tương đương 60 tỷ đồng, đồng thời, chính thiết bị MRI là tài sản cho thuê mà không cần bổ sung tài sản bảo đảm. Thời hạn thuê có thể kéo dài 7 - 10 năm, tốt hơn với vòng đời khai thác của thiết bị.
Giả sử thiết bị thực hiện trung bình 35 ca/ngày, với giá dịch vụ bình quân 1,5 triệu đồng/lần chụp, doanh thu hàng năm có thể đạt trên 18 tỷ đồng trước khi trừ chi phí vận hành.
Dù dư địa còn lớn, quy mô cho thuê tài chính với thiết bị y tế vẫn khá nhỏ. Thông tin từ Hiệp hội Cho thuê tài chính cho thấy, dư nợ lĩnh vực này đạt khoảng 1.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 2,3% quy mô thị trường thiết bị y tế Việt Nam (khoảng 1,7 tỷ USD/năm).
Để khai thác dư địa này, ông Phạm Xuân Hòe chỉ rõ những “nút thắt” cần tháo gỡ. Hiện nay, nhiều cơ sở y tế tư nhân gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, thủ tục đầu tư, giá dịch vụ y tế, thanh toán bảo hiểm y tế, cơ chế xã hội hóa cũng như đấu thầu và mua sắm thiết bị.
Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp, qua đó cũng tác động đến khả năng mở rộng cho thuê tài chính trong lĩnh vực này.
Một rào cản khác đến từ tâm lý chuộng sở hữu tài sản. Theo ông Hòe, nhiều chủ doanh nghiệp hay chủ phòng khám vẫn muốn máy móc, thiết bị đầu tư phải thuộc sở hữu và đứng tên mình. Trong khi đó, đặc trưng của cho thuê tài chính là doanh nghiệp có thể khai thác, sử dụng tài sản để tạo dòng tiền, mà không nhất thiết phải sở hữu ngay từ đầu.
Lãnh đạo Hiệp hội Cho thuê tài chính cũng cho rằng, cần có các cơ chế đặc thù để phát huy mạnh hơn vai trò của cho thuê tài chính với nền kinh tế, đặc biệt là lĩnh vực y tế tư nhân.
Sáu giải pháp thúc đẩy vốn cho thuê tài chính vào y tế tư nhânĐể tháo gỡ các “nút thắt”, mở rộng dư nợ và độ phủ cho thuê tài chính trong lĩnh vực y tế, Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam đề xuất 6 nhóm giải pháp đặc thù. Thứ nhất, xây dựng Chương trình quốc gia về cho thuê tài chính thiết bị y tế, trong đó Ngân hàng Nhà nước có thể thiết kế cơ chế tái cấp vốn ưu đãi cho các khoản cho thuê tài chính thiết bị y tế. Thứ hai, thành lập Quỹ bảo lãnh quốc gia với vốn điều lệ ban đầu khoảng 20 nghìn tỷ đồng, trong đó có danh mục ưu tiên bảo lãnh đối với hoạt động cho thuê tài chính trong lĩnh vực y tế. Thứ ba, tạo lập cơ chế phát triển nền tảng được gọi là “Vietnam Medical Equipment Vendor Financing Platform”, một “hạ tầng giao dịch” kết nối thiết bị, nhà cung cấp, đơn vị cho thuê tài chính, bệnh viện, dòng tiền. Đồng thời, tạo lập thị trường thứ cấp cho thiết bị y tế đã qua sử dụng, bên cạnh thị trường thiết bị mới. Trước mắt, có thể thí điểm để các hãng thiết bị lớn như Siemens, GE Healthcare, Philips, Canon Medical, Fujifilm... phối hợp trực tiếp với các công ty cho thuê tài chính, cung cấp giải pháp trọn gói cho bệnh viện; mỗi hãng thiết bị lớn phối hợp với một công ty cho thuê tài chính. “Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam sẽ phối hợp với Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, một số bệnh viện lớn, đồng thời kết nối với các hãng cung cấp thiết bị y tế để triển khai và theo đuổi mô hình này” - lãnh đạo Hiệp hội Cho thuê tài chính khẳng định. Thứ tư, có chính sách ưu đãi thuế đối với hoạt động cho thuê tài chính thiết bị y tế công nghệ cao phục vụ khám, chữa bệnh. Thứ năm, mở rộng nguồn vốn trung và dài hạn cho các công ty cho thuê tài chính, thông qua khuyến khích phát hành trái phiếu dài hạn, tiếp cận nguồn vốn quốc tế, các quỹ phát triển y tế và các định chế tài chính phát triển. Thứ sáu, hoàn thiện thể chế phát triển y tế tư nhân, thông qua việc thể chế hóa đầy đủ tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. |
