Y tế tư nhân rộng dư địa, mở không gian cho ngành kinh tế mới

Ngày 9/9, Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam tổ chức chia sẻ về cho thuê tài chính - kênh tài trợ vốn trung - dài hạn tối ưu cho y tế tư nhân.

Đánh giá về tiềm năng của lĩnh vực này, ông Phạm Xuân Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam khẳng định, thị trường cho thuê tài chính đối với y tế, đặc biệt là y tế tư nhân, bệnh viện tư nhân và các phòng khám trên toàn quốc, sẽ rất tiềm năng.

Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định quan điểm phát triển hệ thống y tế Việt Nam hiện đại, công bằng, chất lượng, hiệu quả và hội nhập quốc tế; đồng thời khuyến khích mạnh mẽ khu vực y tế tư nhân tham gia cung ứng dịch vụ y tế.

Theo đó, khuyến khích phát triển cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao, dịch vụ phòng bệnh, nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực y tế, sản xuất thuốc, vắc-xin, thiết bị y tế, kiểm định, kiểm nghiệm, kiểm chuẩn. Đặc biệt, Nghị quyết khuyến khích phát triển các bệnh viện tư nhân có quy mô lớn, trình độ kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm các quốc gia phát triển.

Ông Phạm Xuân Hòe Dư địa lớn chờ y tế tư nhân Theo ông Phạm Xuân Hòe, tầng lớp trung lưu tại Việt Nam và những người có nhu cầu khám, chữa bệnh, điều trị cao hằng năm vẫn chi ra nước ngoài gần 2 tỷ USD. Điều này cho thấy một thị trường rất rộng lớn và tiềm năng rất tốt đối với cho thuê tài chính.

“Đây là bước phát triển quan trọng về tư duy chính sách. Nếu như trước đây, y tế tư nhân chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ xã hội hóa, thì nay đã được xác định là một bộ phận hữu cơ của hệ thống y tế quốc gia” - ông Hòe nhấn mạnh.

Trong bối cảnh khả năng đáp ứng của hệ thống y tế công lập vẫn còn nhiều hạn chế về nguồn lực đầu tư, nhân lực và cơ sở vật chất, sự phát triển của y tế tư nhân vì vậy không chỉ là nhu cầu thị trường, mà còn là yêu cầu khách quan để thực hiện mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Về quy mô thị trường, Tổng Thư ký Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam cho rằng, dư địa phát triển còn rất lớn khi Việt Nam hiện có khoảng 400 bệnh viện tư nhân và hơn 70.000 phòng khám, kéo theo nhu cầu đáng kể về thiết bị y tế.

Bên cạnh đó, với quy mô dân số khoảng 100 triệu người, tầng lớp trung lưu dự kiến chiếm khoảng 50% vào năm 2035, nhu cầu khám, chữa bệnh sẽ tiếp tục gia tăng.

Cùng với đó, tỷ lệ già hóa dân số được dự báo ở mức 15 - 20% vào năm 2035, tiếp tục thúc đẩy nhu cầu chăm sóc sức khỏe, khám chữa bệnh và điều dưỡng.

Không chỉ đáp ứng nhu cầu trong nước, sự phát triển của y tế tư nhân còn mở ra dư địa gắn kết với du lịch, để thu hút dòng khách có nhu cầu chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.

Chia sẻ gần đây, ông Datuk Dr Kuljit Singh - Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Malaysia cho biết, Malaysia hướng tới đưa y tế trở thành một trung tâm toàn cầu, trở thành điểm đến chăm sóc sức khỏe hàng đầu châu Á, dựa trên uy tín sẵn có về du lịch y tế và các dịch vụ y tế tư nhân chất lượng cao.

Từ kinh nghiệm của Malaysia, ông Hòe nhấn mạnh, Việt Nam cần gắn kết chặt chẽ hơn giữa du lịch và y tế, từ khám, chữa bệnh, dưỡng lão đến làm đẹp, nghỉ dưỡng, qua đó, không chỉ tạo sự bổ trợ giữa hai lĩnh vực, mà còn hướng tới hình thành một ngành kinh tế mới.

Thị trường thiết bị y tế 4 tỷ USD, vốn trung - dài hạn vẫn là bài toán khó

Theo Bộ Y tế, quy mô thị trường thiết bị y tế Việt Nam đã đạt gần 1,7 tỷ USD vào năm 2024 và nằm trong nhóm thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nhiều tổ chức nghiên cứu dự báo thị trường có thể đạt từ 2,5 - 4 tỷ USD/năm trong thập niên tới. Hơn 90% thiết bị y tế hiện vẫn phải nhập khẩu, chủ yếu từ Đức, Nhật Bản, Hoa Kỳ và Singapore.

Quy mô thị trường thiết bị y tế Việt Nam có thể đạt 2,5 - 4 tỷ USD/năm. Ảnh minh họa.

Điều đó đồng nghĩa nhu cầu vốn đầu tư cho thiết bị y tế tại Việt Nam sẽ tiếp tục tăng rất mạnh trong nhiều năm tới.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nguồn vốn trung - dài hạn của các bệnh viện và phòng khám tư nhân còn khá hạn chế.

Ông Phạm Xuân Hòe đã chỉ ra 3 nhóm lợi thế của cho thuê tài chính. Đó là, kênh này có thể cung cấp toàn bộ vốn trung - dài hạn với thời gian ít nhất 5 năm, thậm chí 5 - 10 năm; các bệnh viện tư nhân hay doanh nghiệp mở phòng khám tư nhân không cần phải có tài sản thế chấp; các bệnh viện và cơ sở y tế được tự lựa chọn thiết bị cần mua.

Thực tế cũng cho thấy, nhiều bệnh viện tư nhân đã đầu tư thiết bị y tế bằng vốn tự có hoặc vốn vay ngắn hạn trong giai đoạn đầu phát triển. Khi nhu cầu mở rộng xuất hiện, doanh nghiệp thường rơi vào tình trạng thiếu vốn lưu động, nhưng lại sở hữu khối lượng lớn tài sản thiết bị đã đưa vào vận hành.

“Thông qua dịch vụ cho thuê tài chính, họ có thể bán lại máy móc, thiết bị cho công ty cho thuê tài chính để “giải phóng” vốn, chuyển sang vốn lưu động, sau đó thuê lại chính tài sản của mình” - ông Hòe phân tích.

So sánh với các kênh cấp vốn khác, theo lãnh đạo Hiệp hội Cho thuê tài chính Việt Nam, vốn chủ sở hữu của các bệnh viện, phòng khám tư nhân thường không đủ lớn, trong khi khả năng huy động vốn trên thị trường vốn còn hạn chế.

Việc phát hành trái phiếu không dễ dàng, khi trên thị trường chứng khoán hiện mới chỉ có một số ít bệnh viện, doanh nghiệp y tế quy mô lớn niêm yết. Phần lớn cơ sở y tế tư nhân chưa đủ quy mô và mức độ tín nhiệm để huy động vốn qua kênh này.

Tín dụng ngân hàng hiện vẫn là kênh tài trợ vốn chủ yếu, song yêu cầu cao về tài sản bảo đảm; thời hạn tín dụng thường ngắn hơn vòng đời khai thác thiết bị; điều kiện tiếp cận vốn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp hơn là hiệu quả dòng tiền trong tương lai.

Ngoài ra, một số cơ sở có thể hợp tác với nhà đầu tư cá nhân hoặc công ty thiết bị theo hình thức đặt thiết bị tại cơ sở y tế, sau đó cùng khai thác và chia sẻ doanh thu, lợi nhuận.

Với những lợi thế nổi trội hơn, cho thuê tài chính sẽ có nhiều tiềm năng trong việc hỗ trợ giải bài toán vốn cho y tế tư nhân Việt Nam./.