Đã có phôi “sổ đỏ” điện tử, hướng tới VNeID

Theo ông Mai Văn Phấn, Cục Quản lý đất đai đã dự thảo nội dung phôi giấy chứng nhận điện tử và trao đổi với Cục C06, C12 thuộc Bộ Công an. Mục tiêu là giấy chứng nhận điện tử sau này được tích hợp vào ứng dụng VNeID. Dân Việt 1

Đây là bước đi đầu tiên cho một phương thức quản lý giấy chứng nhận đất đai hoàn toàn trên môi trường số. Tuy nhiên, cơ quan quản lý chưa công bố một thời điểm cụ thể để chính thức vận hành “sổ đỏ điện tử” trên phạm vi toàn quốc.

Ông Phấn cho biết, trước mắt, một trong những yêu cầu quan trọng là tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật tại Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, nhằm bảo đảm giá trị pháp lý thống nhất giữa giấy chứng nhận điện tử và giấy chứng nhận giấy.

“Song song với hoàn thiện thể chế, Cục đang tái cấu trúc quy trình một số thủ tục hành chính theo hướng toàn trình điện tử” - ông Phấn nói.

Theo ông, Cục đã hướng dẫn các địa phương lựa chọn những thủ tục có tính khả thi để triển khai theo phương thức điện tử, hướng tới việc cuối cùng có thể tạo ra giấy chứng nhận điện tử thay thế giấy chứng nhận bản giấy.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai Mai Văn Phấn thông tin tại cuộc họp. Ảnh: Khánh Linh

47,7 triệu thửa đất đã “đúng, đủ, sạch, sống”

Để có thể cấp và xác thực giấy chứng nhận điện tử, thông tin về thửa đất phải được số hóa, chuẩn hóa và cập nhật.

Theo ông Mai Văn Phấn, thực hiện Chỉ thị số 05/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Công an xây dựng Kế hoạch số 2959/KH-BNNMT-BCA, xác định nhiệm vụ và khối lượng công việc của các cơ quan rung ương, địa phương trong xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Đến nay, cả nước đã có hơn 68 triệu thửa đất được xây dựng dữ liệu. Trong đó, khoảng 47,7 triệu thửa đã bảo đảm yêu cầu “đúng, đủ, sạch, sống”. Hơn 20,5 triệu thửa còn lại thuộc nhóm cần tiếp tục bổ sung, làm sạch, làm đúng và làm đủ dữ liệu.

Với khoảng 47,7 triệu thửa đã đạt yêu cầu trên tổng số hơn 68 triệu thửa có dữ liệu, tỷ lệ hiện nay vào khoảng 70%.

Đại diện Cục Quản lý đất đai cho hay, với tiến độ hiện nay, mục tiêu nâng tỷ lệ dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống” lên tối thiểu 80% trong năm 2026 tại những nơi đã có dữ liệu có khả năng được đáp ứng.

Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 cũng đặt ra yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Theo định hướng này, đối với những nơi đã có dữ liệu, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia được xác định hoàn thành trong năm 2026; với những nơi phải đo đạc chỉnh lý hoặc đo đạc mới, thời hạn được đặt ra trong năm 2027.

Không chỉ số hóa sổ đỏ, mà phải “làm sạch” dữ liệu

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là dữ liệu đất đai phải bảo đảm chất lượng.

Ông Phấn nhấn mạnh, trước đây việc xây dựng dữ liệu chủ yếu tập trung vào những thửa đất đã được cấp giấy chứng nhận. Nhưng mục tiêu hiện nay là 100% thửa đất phải có dữ liệu. Để giải quyết phần còn thiếu, Cục Quản lý đất đai đã xây dựng hướng dẫn thu thập thông tin đối với những thửa đất được giao quản lý nhưng chưa có giấy chứng nhận, qua đó tạo lập dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước về đất đai.

Không dừng ở việc có dữ liệu, dữ liệu còn phải có khả năng đồng bộ giữa các cấp, từ địa phương lên Trung ương, giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Bộ Công an và chia sẻ với các bộ, ngành liên quan.

Đây cũng là lý do việc kết nối dữ liệu được đặt song song với nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu.

Trong các thủ tục đất đai, dữ liệu dân cư giúp xác thực nhân thân của người tham gia giao dịch. Thông tin về pháp nhân phục vụ xác thực tổ chức, doanh nghiệp. Cục Quản lý đất đai cũng phối hợp với Cục Thuế, Bộ Tài chính để kết nối, chia sẻ thông tin phục vụ xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất.

Theo định hướng tại Nghị quyết 21-NQ/TW, hệ thống thông tin quốc gia về đất đai được xây dựng theo hướng tập trung, thống nhất, đồng bộ, hiện đại, đa mục tiêu và có khả năng kết nối, liên thông với các cơ sở dữ liệu liên quan.

Nói cách khác, một “sổ đỏ” điện tử chỉ thực sự có ý nghĩa khi thông tin phía sau nó có thể được xác thực từ nhiều nguồn và được cập nhật khi quyền sử dụng đất có biến động.

Quang cảnh cuộc họp báo. Ảnh: Khánh Linh

Cuộc tổng rà soát dữ liệu quy mô lớn

Quy mô dữ liệu càng lớn, áp lực về nhân lực và kinh phí càng lớn. Theo ông Mai Văn Phấn, khác với giai đoạn trước đây khi việc xây dựng dữ liệu đất đai được triển khai nhỏ lẻ, hiện nhiệm vụ được thực hiện đồng bộ trên 34 tỉnh, thành phố với 3.321 đơn vị cấp xã.

Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự tham gia của nhiều lực lượng.

Bên cạnh các tổ công tác gồm Văn phòng Đăng ký đất đai, công an khu vực và cán bộ chuyên môn địa phương, một số nơi còn huy động giáo viên, sinh viên hỗ trợ đối soát thông tin.

Theo cách làm này, cán bộ chuyên môn tập trung thu thập thông tin, trong khi giáo viên, sinh viên hỗ trợ đối soát để bảo đảm dữ liệu thống nhất.

Kinh phí cũng là một trong những khó khăn. Dù Trung ương đã có chủ trương bố trí nguồn lực, thực tế khả năng cân đối của từng địa phương vẫn khác nhau. Có nơi mới bố trí được một phần kinh phí, có nơi nhận hỗ trợ từ Trung ương, song các địa phương vẫn phải chủ động tổ chức thực hiện.

Một vướng mắc khác là lựa chọn đơn vị tư vấn. Trước đây, việc lựa chọn đơn vị tư vấn phải thực hiện đấu thầu rộng rãi, trong khi yêu cầu hoàn thành cơ sở dữ liệu đặt ra trong thời gian ngắn.

Để tháo gỡ, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 193/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Sau đó, Chính phủ và Phó Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn các địa phương thực hiện.

Một vấn đề khác ít được nhìn thấy từ bên ngoài nhưng có ý nghĩa quyết định là hạ tầng công nghệ.

Theo Cục Quản lý đất đai, cơ sở dữ liệu đất đai cần hạ tầng phục vụ toàn bộ quá trình xây dựng, lưu trữ, khai thác và đồng bộ dữ liệu. Trong khi đó, hạ tầng ở cả Trung ương và địa phương vẫn còn những hạn chế.

Ngay việc đồng bộ dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Công an cũng cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng. Vì vậy, trước mắt, các cơ quan chức năng tập trung hoàn thành việc xây dựng cơ sở dữ liệu; việc đồng bộ sẽ được thực hiện từng bước theo tiến độ hoàn thiện hạ tầng.