Già hóa dân số: Thách thức lớn đối với nền kinh tế Trung Quốc

Hải Hà
Trung Quốc hiện đang phải đối mặt với vấn đề già hóa dân số khi lực lượng lao động đang trong xu hướng giảm, trong khi tỷ lệ sinh cũng đang ở mức ngang bằng với các nước có cơ cấu dân số già. Một giải pháp tổng thể cần được đưa ra, không chỉ dừng lại ở việc cho phép sinh con thứ ba.
aa

Mối lo đã hiện hữu

Dân số vốn là một trong những lợi thế lớn nhất của nền kinh tế Trung Quốc trong nhiều thập kỷ qua. Nước này đã dựa vào nguồn lực lao động trẻ sẵn sàng làm việc với mức lương thấp để thúc đẩy kinh tế lên mức tăng trưởng hai con số ấn tượng. Bên cạnh đó, với thị trường rộng lớn Trung Quốc đã tạo được lợi thế cạnh tranh so với các nước khác trong việc thu hút đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên hiện nay, nước này đang phải đối mặt với tình trạng già hóa dân số ở mức đáng báo động. Tốc độ tăng dân số Trung Quốc hiện ở mức thấp nhất sau nhiều thập kỷ. Ngày 11/5/2021, Cục Thống kê quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố báo cáo tổng điều tra dân số nước này cho thấy năm 2020 là năm thứ tư liên tiếp số trẻ sinh thêm ở nước này giảm. Số trẻ sinh ra trong năm 2020 giảm còn 12 triệu, thấp hơn nhiều so với mức 14,65 triệu trẻ của năm 2019. Tổng tỉ suất sinh của phụ nữ trong độ tuổi sinh con của Trung Quốc năm 2020 giảm còn 1,3 con/người (tương tự các nước có dân số già như Ý và Nhật Bản), thấp hơn nhiều so với mức 2,1 con/người - mức cần thiết để duy trì dân số ổn định.

trung quoc
Trung Quốc đang phải đối mặt với tình trạng già hóa dân số ở mức đáng báo động. Ảnh: TL

Trong khi đó, số người trong độ tuổi lao động (từ 15 – 59 tuổi) giảm xuống dưới 900 triệu, tương đương với khoảng 63% dân số trong năm 2020. Con số này đã giảm tới 7% so với một năm trước đó. Các chuyên gia kinh tế dự báo, lực lượng lao động của Trung Quốc sẽ đạt đỉnh trong vài năm tới, trước khi giảm khoảng 5% trong thập kỷ thứ 2 của thế kỷ 21. Dân số già hóa, giá nhân công đang tăng cao, một phần do thiếu lao động, nhiều doanh nghiệp nước này đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lao động.

Bà Yue Su, nhà kinh tế học Economist Intelligence Unit cho biết: “Lợi tức dân số - yếu tố đã thúc đẩy sự phát triển kinh tế của Trung Quốc trong những thập kỷ gần đây – sẽ nhanh chóng tiêu tan”.

Cho phép sinh con thứ 3

Ngày 31/5/2021, Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc sau cuộc nhóm họp dưới sự chủ trì Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra quyết định cho phép các cặp vợ chồng nước này sinh con thứ 3, đồng thời nâng tuổi nghỉ hưu để đảm bảo lực lượng lao động. Theo thời báo Tân Hoa Xã, sự thay đổi trong chính sách, cho phép các cặp vợ chồng sinh ba con thay vì hai con như trước đây, nhằm cải thiện “cơ cấu nhân khẩu học”, ứng phó với tình trạng dân số già và duy trì “nguồn nhân lực dồi dào” cho nền kinh tế lớn thứ hai thứ giới.

Tại Trung Quốc, nhiều ý kiến tỏ ra không hào hứng với chính sách vừa được thông qua. Một số cho rằng ngoài việc phải chăm sóc một đứa con và phụng dưỡng tứ thân phụ mẫu cùng với món nợ thế chấp đè nặng, họ không nghĩ đến việc sinh thêm con thứ hai, thứ ba. Sinh thêm con cũng gây ra lo ngại đối với công việc của phụ nữ khi họ sẽ khó kiếm việc làm hơn bởi các công ty thường không sẵn lòng gách vác các chi phí.

Vào thập niên 1970, nhằm đối phó với tình trạng quá tải dân số và đạt mục tiêu xóa đói, giảm nghèo, Trung Quốc đã đưa ra chính sách “một con”. Đến năm 2016, quy định này được dỡ bỏ, các cặp vợ chồng có thể sinh con thứ hai. Tuy nhiên, theo đánh giá của tuần báo Nikkei Asia, Trung Quốc đã không thành công trong việc thuyết phục các gia đình sinh hai con bởi giới trẻ Trung Quốc hiện nay nhìn chung coi việc có con sẽ là gánh nặng tài chính. Họ cho rằng việc có ít hoặc không sinh con là cần thiết để duy trì chất lượng sống.

Chính sách cho phép sinh con thứ ba của Trung Quốc được đánh giá là bước đi cần thiết nhưng chưa thể giải quyết được gốc dễ của vấn đề. Yuan Xin, giáo sư tại Đại học Nankai ở Thiên Tân, cho biết: “Đây là một động thái chính sách quan trọng, nhưng chính sách 3 con sẽ không dẫn đến sự phục hồi bền vững trong tỷ lệ sinh”.

Theo Bloomberg, để duy trì đà tăng trưởng kinh tế, Trung Quốc cần triển khai một chính sách đồng bộ, rộng khắp, bao gồm việc sớm tăng chi tiêu cho lương hưu và chăm sóc sức khỏe, đồng thời duy trì mức đầu tư cao của cả khối doanh nghiệp và nhà nước, nhằm nâng cấp lĩnh vực kinh tế, nâng cao trình độ học vấn. Ông Liu Li Gang, Giám đốc điều hành kiêm chuyên gia kinh tế về Trung Quốc tại CitiGroup nhận định “Cần có một gói chính sách toàn diện, từ ưu đãi thuế, giáo dục và trợ cấp nhà ở, nghỉ thai sản rộng rãi hơn, cho tới cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em một cách toàn diện. Đồng thời xây dựng mạng lưới an sinh xã hội, cũng như kiềm chế giá nhà ở và giảm chi phí cho hoạt động giáo dục”./.

Hải Hà

Hải Hà

Đọc thêm

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, thu hút dòng vốn ở lại trong nước

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, thu hút dòng vốn ở lại trong nước

(TBTCO) - Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) đã nâng lãi suất chuẩn lên 1,25%, mức cao nhất trong 30 năm, và phát tín hiệu sẽ còn tăng lãi suất trong thời gian tới.
Nhóm Ngân hàng Thế giới huy động vốn tư nhân ở mức kỷ lục cho các nước đang phát triển

Nhóm Ngân hàng Thế giới huy động vốn tư nhân ở mức kỷ lục cho các nước đang phát triển

(TBTCO) - Trong năm tài khóa 2026, Nhóm Ngân hàng Thế giới đã huy động được nguồn vốn tư nhân cao nhất từ trước đến nay, đồng thời phát hành bảo lãnh ở mức cao kỷ lục để hỗ trợ các nền kinh tế đang phát triển.
Ngân hàng Trung ương Anh giữ nguyên lãi suất nhưng cảnh báo về áp lực lạm phát

Ngân hàng Trung ương Anh giữ nguyên lãi suất nhưng cảnh báo về áp lực lạm phát

(TBTCO) - Ngày 17/9, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) đã giữ nguyên lãi suất cơ bản, ổn định trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đã tăng lãi suất, mặc dù vẫn để ngỏ khả năng tăng lãi suất trong tương lai khi giá năng lượng tiếp tục đẩy lạm phát lên cao.
Chính sách của Fed gây áp lực lên đồng Yên trước thềm quyết định lãi suất của BoJ

Chính sách của Fed gây áp lực lên đồng Yên trước thềm quyết định lãi suất của BoJ

(TBTCO) - Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) được dự đoán sẽ tăng lãi suất chuẩn thêm 25 điểm cơ bản lên 1,25% vào ngày thứ Sáu.
Quyết định lãi suất của Fed sẽ là phép thử đối với nhà đầu tư trái phiếu

Quyết định lãi suất của Fed sẽ là phép thử đối với nhà đầu tư trái phiếu

(TBTCO) - Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sắp đưa ra một quyết định quan trọng vào thứ Tư (theo giờ Mỹ). Nhiều người dự đoán ngân hàng trung ương sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức mới - từ 3,75% lên 4%. Nếu Fed thực hiện điều này, đây sẽ là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ tháng 7/2023.
Tuần từ 14 – 20/9: Mọi chú ý đổ dồn vào quyết định lãi suất của Fed

Tuần từ 14 – 20/9: Mọi chú ý đổ dồn vào quyết định lãi suất của Fed

(TBTCO) - Quyết định về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ là tâm điểm chú ý của thị trường toàn cầu trong tuần từ 14 – 20/9, khi việc tăng lãi suất dường như là điều có thể xảy ra sau những dữ liệu việc làm và tỷ lệ lạm phát khả quan.
Fed giữ nguyên lãi suất 3,5% - 3,75% lần thứ 5 liên tiếp, ba phiếu phản đối phát tín hiệu "diều hâu"

Fed giữ nguyên lãi suất 3,5% - 3,75% lần thứ 5 liên tiếp, ba phiếu phản đối phát tín hiệu "diều hâu"

(TBTCO) - Fed giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5% - 3,75% trong kỳ họp thứ 5 liên tiếp, nhưng kết quả biểu quyết 9 - 3 với ba thành viên ủng hộ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm phát đi tín hiệu chính sách vẫn nghiêng về hướng "diều hâu". Lạm phát còn cao hơn mục tiêu 2%, để ngỏ khả năng tiếp tục thắt chặt nếu áp lực giá cả chưa giảm như kỳ vọng.
Trái phiếu Indonesia thu hút 1,2 tỷ USD khi lợi suất cao hơn thu hút các quỹ đầu tư

Trái phiếu Indonesia thu hút 1,2 tỷ USD khi lợi suất cao hơn thu hút các quỹ đầu tư

(TBTCO) - Trái phiếu Indonesia đang trên đà ghi nhận dòng vốn chảy vào hàng tháng lớn nhất trong hơn một năm, cho thấy những nỗ lực của chính phủ nhằm nâng cao lợi suất để thu hút nhà đầu tư nước ngoài và hỗ trợ đồng rupiah đang phát huy hiệu quả.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều