Tại phiên thảo luận sáng 21/4 của Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã có bài phát biểu giải trình, làm rõ nhiều vấn đề quan trọng được các đại biểu và cử tri cả nước quan tâm.

Tăng trưởng cao và bền vững là "hai cánh của một con chim"

Cảm ơn các ý kiến đóng góp tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu, Phó Thủ tướng bày tỏ đồng tình với nhận định của các đại biểu rằng dù chất lượng tăng trưởng đã từng bước được cải thiện, nền kinh tế vẫn còn những hạn chế. Đó là tăng trưởng kinh tế vẫn dưới mức tiềm năng, tốc độ tăng năng suất lao động thấp hơn mục tiêu và hệ số sử dụng vốn ICOR của nền kinh tế còn cao, cùng với năng lực công nghệ yếu và các ngành công nghiệp nền tảng chậm phát triển.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Đề cập đến mục tiêu tăng trưởng hai con số, Phó Thủ tướng khẳng định đây là một nhiệm vụ rất thách thức trong bối cảnh quốc tế có nhiều biến động khó lường và bất lợi, đặc biệt khi nền kinh tế Việt Nam có độ mở rất lớn.

Mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững được Phó Thủ tướng so sánh như là “hai cánh của một con chim và có sự gắn bó rất chặt chẽ, tương hỗ lẫn nhau". Chúng ta chỉ có thể đạt được tăng trưởng cao trong một thời gian dài khi mà có nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định và ngược lại. Vì vậy, Chính phủ tiếp tục xác định ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, liên tục và ổn định.

Về mô hình tăng trưởng mới, Phó Thủ tướng thông tin trong Kỳ họp thứ ba của Ban Chấp hành Trung ương Đảng sẽ xây dựng nghị quyết về đổi mới mô hình tăng trưởng. Khi đó, sẽ có cách tiếp cận toàn diện về mô hình tăng trưởng mới cũng như nhiệm vụ giải pháp để triển khai.

“Vấn đề đổi mới mô hình tăng trưởng chắc chắn phải thực hiện và phải thực hiện hết sức mạnh mẽ với sự thay đổi căn bản về cấu trúc của nền kinh tế và phải cải thiện thực chất đời sống của nhân dân, để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển” - Phó Thủ tướng khẳng định.

Mô hình tăng trưởng mới, theo Phó Thủ tướng, phải vận hành trên nền tảng thể chế phát triển hiện đại, cạnh tranh và văn hóa đổi mới sáng tạo trong toàn xã hội, hạch toán kinh tế và phân bổ hiệu quả nguồn lực trong nền kinh tế.

Vì vậy, Chính phủ đã trình Quốc hội 11 nhóm nhiệm vụ với 92 nhiệm vụ cụ thể, trọng tâm lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển chính, tập trung vào kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Theo Phó Thủ tướng, các giải pháp đã có rất đầy đủ. Vấn đề hiện nay là tổ chức thực hiện cho hiệu quả, phát huy được sức mạnh của các thành phần kinh tế đóng góp cho tăng trưởng bền vững.

Giảm 30% số dự án, dứt khoát giải ngân 100% đầu tư công

Liên quan đến ổn định vĩ mô, Phó Thủ tướng cho biết một nền kinh tế chỉ có thể ổn định khi chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ hoạt động hiệu quả và phối hợp nhịp nhàng. Đồng tình với một số nhận định của các đại biểu, Phó Thủ tướng đánh giá dư địa chính sách tiền tệ đang từng bước bị thu hẹp và chúng ta phải tập trung vào khai thác tối đa chính sách tài khóa. Tuy nhiên, trong lúc chờ chính sách tài khóa phát huy hiệu quả, chính sách tiền tệ vẫn phải "vận hành trơn tru” và đảm bảo thanh khoản, nguồn lực cho các doanh nghiệp, cho người dân và cho nền kinh tế, đặc biệt là nguồn lực về ngắn hạn.

Toàn cảnh phiên họp sáng 21/4. Ảnh: Đức Thanh

Về các giải pháp cụ thể, Phó Thủ tướng cho hay Chính phủ đang quyết liệt thúc đẩy chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm. Cụ thể, theo Kế hoạch tài chính quốc gia trình Quốc hội, tỷ lệ bội chi bình quân được nâng từ 3% GDP trong giai đoạn trước lên 5% trong giai đoạn 2026 - 2030 và chi ngân sách tăng 1,9 lần, trong đó dành tới 40% chi cho đầu tư phát triển, gấp 2,4 lần giai đoạn trước.

Đồng thời, Chính phủ quyết liệt phát triển thị trường vốn để chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng, phấn đấu vốn hóa thị trường chứng khoán đến năm 2028 phải đạt mức vốn hóa 120% GDP, tương đồng với các nước ở trong khu vực và trên thế giới. Qua đó, đưa kênh này trở thành nguồn huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của doanh nghiệp.

Liên quan đến đầu tư công, Phó Thủ tướng khẳng định dứt khoát phải phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch nhưng "chất lượng phải đi với tiến độ". Chính phủ đang chỉ đạo ưu tiên tập trung cho các dự án trọng điểm quốc gia, đồng thời phấn đấu giảm tối thiểu là 30% số lượng dự án so với giai đoạn trước để khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả, lãng phí. Việc giải ngân sẽ gắn với trách nhiệm người đứng đầu, kiên quyết không còn tình trạng là giải ngân không được thì trả lại cho Trung ương.

Đặc biệt, để tháo gỡ điểm nghẽn nguồn lực, Chính phủ đang xin Thường vụ Quốc hội bổ sung vào chương trình việc ban hành chính sách tháo gỡ toàn diện cho tất cả các dự án tồn đọng, qua đó huy động được tối đa nguồn lực khoảng 3,3 triệu tỷ cho tăng trưởng kinh tế.

Lập cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm

Giải trình thêm về lĩnh vực giáo dục, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ ưu tiên đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ các ngành công nghệ chiến lược. Hiện đã có 102 ngành đào tạo kỹ thuật then chốt và 89 chương trình đào tạo tài năng được phê duyệt, tập trung vào trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn hay là điện hạt nhân. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035 và tầm nhìn đến 2045, góp phần giúp con người Việt Nam hội nhập sâu rộng.

Về y tế, Chính phủ đang khẩn trương ban hành nghị định hướng dẫn tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Hoạt động này hướng tới phát hiện sớm, tư vấn và theo dõi sức khỏe lâu dài, với nguồn kinh phí bố trí từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và tổ chức khám sàng lọc miễn phí cho nhóm chưa có bảo hiểm.

Cuối cùng, về vấn đề an toàn thực phẩm, Phó Thủ tướng khẳng định Đảng và Nhà nước đang đấu tranh không khoan nhượng đối với tội phạm liên quan đến an toàn thực phẩm với tinh thần "không có vùng cấm và không có ngoại lệ". Hàng năm có hơn 300.000 cơ sở được thanh, kiểm tra. Để khắc phục tình trạng chồng chéo, Chính phủ dự kiến trình Quốc hội Luật An toàn thực phẩm sửa đổi vào tháng 10/2026 và đang xây dựng đề án cơ quan quản lý thống nhất về an toàn thực phẩm giao cho một đầu mối chủ trì. Song song với việc xử lý nghiêm sai phạm, Chính phủ cũng sẽ có giải pháp bảo vệ các doanh nghiệp làm ăn chân chính bị ảnh hưởng bởi nạn thực phẩm giả, kém chất lượng.