Giữ thông suốt dòng chảy thu - chi ngân sách nhà nước

Năm 2026, hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) vận hành trong điều kiện nhiều thay đổi về tổ chức bộ máy, đồng thời phải chuẩn bị cho những bước chuyển lớn trong tiến trình hiện đại hóa quản lý tài chính công. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ trọng tâm được KBNN xác định là bảo đảm mọi dòng tiền ngân sách nhà nước (NSNN) được vận hành liên tục, an toàn và không bị gián đoạn.

Nhìn từ kết quả 5 tháng đầu năm, có thể thấy hệ thống KBNN đã hoàn thành tốt vai trò “người gác cổng” ngân quỹ quốc gia, vừa bảo đảm thu đúng, thu đủ NSNN, vừa thanh toán kịp thời các khoản chi phục vụ hoạt động của bộ máy nhà nước, an sinh xã hội và đầu tư phát triển.

Nguồn: Kho bạc Nhà nước. Đồ họa: Phương Anh

Báo cáo của KBNN cho biết, đến hết tháng 5/2026, tổng thu NSNN trong cân đối đạt 1.339.678 tỷ đồng, tương đương 52,96% dự toán năm. Đây là kết quả đáng chú ý khi mới đi qua chưa đầy một nửa chặng đường của năm ngân sách.

Trong cơ cấu thu, thu nội địa tiếp tục đóng vai trò chủ lực với 1.165.852 tỷ đồng, đạt gần 53% dự toán. Thu từ dầu thô đạt 23.444 tỷ đồng, bằng 54,52% dự toán, trong khi thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 149.615 tỷ đồng, bằng 53,82% dự toán sau khi đã trừ hoàn thuế giá trị gia tăng.

Những con số này phản ánh khả năng phối hợp hiệu quả giữa cơ quan Thuế, Hải quan, các ngân hàng thương mại và hệ thống KBNN trong tổ chức thu ngân sách. Đặc biệt, việc tiếp tục mở rộng phối hợp thu với các ngân hàng thương mại, hoàn thiện hạ tầng thanh toán điện tử và duy trì vận hành ổn định các hệ thống công nghệ thông tin đã giúp các khoản thu ngân sách được tập trung nhanh chóng, chính xác và an toàn.

Về thanh toán các khoản chi ngân sách, trong 5 tháng qua, hệ thống KBNN đã thực hiện thanh toán chi thường xuyên đạt 533.428 tỷ đồng, tương đương 29,5% dự toán năm 2026. Các khoản chi được thực hiện đúng quy trình, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, bảo đảm nguồn lực cho hoạt động của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập cũng như các chính sách an sinh xã hội.

Cùng với đó, công tác thanh toán vốn đầu tư công tiếp tục được KBNN đẩy mạnh. Đến cuối tháng 5, lũy kế thanh toán vốn đầu tư công thuộc kế hoạch năm 2026 qua KBNN đạt hơn 165.522 tỷ đồng, tương đương 17,9% kế hoạch vốn được Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ giao.

Chủ động điều hành ngân quỹ, huy động vốn cho ngân sách trung ương

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định, đặc biệt là những diễn biến phức tạp liên quan đến xung đột địa chính trị tại Trung Đông và biến động trên thị trường tài chính quốc tế, công tác điều hành ngân quỹ nhà nước của KBNN được thực hiện theo hướng chủ động, linh hoạt và thận trọng.

Mục tiêu xuyên suốt được KBNN đặt ra là bảo đảm mọi nhu cầu thanh toán, chi trả của NSNN luôn được đáp ứng đầy đủ, kịp thời, kể cả đối với các khoản chi bằng ngoại tệ.

Thực tế trong 5 tháng qua cho thấy, hệ thống KBNN đã điều hành ngân quỹ hiệu quả, không để xảy ra tình trạng gián đoạn thanh toán. Các hoạt động giao dịch ngân quỹ được triển khai đúng phương án được cấp có thẩm quyền phê duyệt; công tác quản lý rủi ro tiếp tục được tăng cường nhằm bảo đảm an toàn cho nguồn lực tài chính quốc gia.

Một minh chứng cho sự chủ động này là việc KBNN đã tổ chức mua 247 triệu USD để đáp ứng nhu cầu chi bằng ngoại tệ theo quy định. Đồng thời, đơn vị cũng trình phê duyệt nâng hạn mức nợ ròng nhằm bảo đảm khả năng thanh toán qua Ngân hàng Nhà nước, đặc biệt đối với các khoản hoàn thuế cần xử lý ngay trong ngày làm việc.

Bên cạnh nhiệm vụ điều hành ngân quỹ, huy động vốn cho ngân sách trung ương tiếp tục là điểm sáng trong hoạt động của KBNN.

Trong điều kiện thị trường có nhiều biến động, KBNN đã theo dõi sát diễn biến kinh tế vĩ mô, điều hành linh hoạt kỳ hạn và lãi suất phát hành trái phiếu chính phủ để vừa đáp ứng nhu cầu huy động vốn, vừa duy trì sự ổn định của thị trường.

Đến hết tháng 5/2026, tổng khối lượng trái phiếu chính phủ phát hành thông qua đấu thầu tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội đạt 159.186 tỷ đồng, tương đương 31,8% kế hoạch phát hành cả năm.

Riêng trong quý II, khối lượng phát hành đạt 79.085 tỷ đồng, hoàn thành gần 72% kế hoạch quý công bố ra thị trường.

Đáng chú ý, kỳ hạn phát hành bình quân đạt 9,5 năm, trong khi lãi suất phát hành bình quân chỉ ở mức 4,09%/năm. Điều này cho thấy, công tác huy động vốn đang đi đúng định hướng kéo dài kỳ hạn nợ, giảm áp lực trả nợ ngắn hạn và tối ưu hóa chi phí vay của ngân sách nhà nước. Kết quả này càng có ý nghĩa khi nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển, đặc biệt là các dự án hạ tầng chiến lược, vẫn ở mức rất lớn trong giai đoạn hiện nay.

Đằng sau những con số về thu, chi và huy động vốn là nỗ lực hiện đại hóa mạnh mẽ của hệ thống KBNN nhằm xây dựng nền tảng quản lý ngân sách số trong tương lai.

Trong tháng 5, các hệ thống thanh toán nội bộ và liên ngân hàng tiếp tục được duy trì vận hành ổn định, bảo đảm thông suốt và an toàn. KBNN đồng thời hoàn thành kiểm thử nhiều chương trình ứng dụng phục vụ sắp xếp đơn vị hành chính, triển khai thí điểm liên thông hoàn thuế giữa các hệ thống nghiệp vụ và mở rộng phối hợp thanh toán điện tử với các ngân hàng thương mại.

Dự án Hệ thống thông tin Ngân sách và Kế toán nhà nước số (VDBAS) tiếp tục được thúc đẩy với nhiều công việc quan trọng về hoàn thiện nền tảng, điều chỉnh kế hoạch triển khai và chuẩn bị các điều kiện để đưa vào vận hành trong thời gian tới.

Đây được xem là bước chuyển có ý nghĩa nền tảng đối với quá trình xây dựng Kho bạc số, hướng tới quản lý ngân sách nhà nước theo thời gian thực, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Có thể thấy, trong bối cảnh thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy cùng với việc phải bảo đảm vận hành liên tục các hoạt động tài chính - ngân sách quốc gia, hệ thống KBNN đã giữ vững vai trò trung tâm trong quản lý quỹ NSNN. Từ tổ chức thu ngân sách, thanh toán, giải ngân vốn đầu tư công đến điều hành ngân quỹ và huy động vốn, mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu chung là bảo đảm dòng chảy tài chính công thông suốt, an toàn và hiệu quả.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để hệ thống KBNN tiếp tục thực hiện thành công các nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng cuối năm, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.