"Đòn bẩy” cho mục tiêu tăng trưởng hai con số
Ngày 24/4, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026.
Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Chính phủ xác định đầu tư công là nhiệm vụ chính trị rất quan trọng, không chỉ của năm 2026, mà cả nhiệm kỳ này. Đây cũng là công cụ điều hành vĩ mô và lộ trình để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, mở ra không gian phát triển mới trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.
Chính phủ coi đầu tư công thực sự đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt và lan tỏa đầu tư toàn xã hội, là đòn bẩy huy động nguồn lực xã hội, tạo ra các công trình, dự án có giá trị sử dụng thực chất, hiệu quả, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, sinh kế cho người dân và góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Do đó, phải đánh giá được tính hiệu quả, tính lan tỏa và tác động đến tăng trưởng khi giải ngân đầu tư công, cũng như việc điều hành hiệu quả, khả năng thu hồi vốn và thời gian thực hiện.
 |
| Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Ảnh: TTXVN. |
Về kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương là 1.013.443,4 tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước và cao hơn năm 2025 khoảng 30,6%.
| Báo cáo Bộ Tài chính cho thấy, có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương đạt trên mức bình quân chung của cả nước. Bên cạnh đó, còn 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Trong đó, có tới 16 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1%, cùng một số bộ, địa phương được giao vốn lớn nhưng tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu. |
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, giải ngân kế hoạch vốn năm 2026 đã được Thủ tướng Chính phủ giao từ đầu năm đến hết ngày 15/4/2026 là 127.390,6 tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 34.803 tỷ đồng, đạt 9,6%; vốn ngân sách địa phương là 92.587,6 tỷ đồng, đạt 14,2%.
So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn 4,5% về tỷ lệ và khoảng 47,1 nghìn tỷ đồng về số tuyệt đối.
Về tình hình phân bổ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, đến nay vẫn còn một số khoản chưa được phân bổ. Theo đó, tổng số vốn còn lại chưa phân bổ thuộc thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ là 79.688 tỷ đồng, do một số nguyên nhân chưa hoàn thiện các thủ tục để trình cấp có thẩm quyền phân bổ.
Tại các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, số vốn chưa phân bổ chi tiết là 50.040,8 tỷ đồng của 15 bộ, cơ quan trung ương và 20 địa phương, chiếm 4,9% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.
Nguyên nhân chủ yếu chưa phân bổ do các bộ, cơ quan trung ương và địa phương báo cáo đang trong quá trình hoàn thiện các thủ tục đầu tư, bao gồm cả các dự án ODA chưa hoàn thiện các thủ tục ký kết Hiệp định vay với nhà tài trợ, dẫn tới chưa đảm bảo điều kiện bố trí kế hoạch vốn cho các dự án. Một số bộ, cơ quan đề xuất điều chỉnh giảm kế hoạch vốn để điều chuyển cho bộ, ngành, địa phương có nhu cầu sử dụng...
Nhiều “điểm nghẽn” kéo dài
Đánh giá tổng quan về khó khăn, thách thức, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, giải ngân đầu tư công thời gian qua vẫn còn dàn trải, chưa chú trọng đúng mức đến đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội và hạch toán tổng thể.
Công tác chuẩn bị đầu tư còn yếu, thủ tục rườm rà, phân bổ chậm, giải phóng mặt bằng không kịp tiến độ, nguồn nguyên vật liệu không bảo đảm và phối hợp chưa đồng bộ, trong đó vai trò người đứng đầu chưa được phát huy.
“Giải ngân chậm và giải ngân không hết vốn cũng một vấn đề đã kéo dài khá lâu đến giờ, chúng ta bắt buộc phải có những biện pháp mạnh để xử lý vấn đề này, nhằm mục tiêu đẩy nhanh tiến độ giải ngân đi kèm với tăng cường chất lượng và hiệu quả của các dự án đầu tư” - Thủ tướng nhấn mạnh.
Do đó, Chính phủ đề nghị làm rõ các khó khăn, vướng mắc, xác định nguyên nhân chủ quan và khách quan, trong đó, nhiều vấn đề xuất phát từ tổ chức thực hiện chưa tốt, chưa quyết liệt và chưa gắn trách nhiệm người đứng đầu. Đồng thời, người đứng đầu Chính phủ cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương kiến nghị các giải pháp cụ thể, khả thi, xác định rõ trách nhiệm, thẩm quyền xử lý và thời hạn để làm cơ sở kiểm tra, giám sát và đánh giá cán bộ.
 |
| Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương báo cáo tình hình phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh VGP. |
Làm rõ những “nút thắt” khiến tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, quá trình phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công chịu tác động của nhiều quy định pháp luật liên quan. Đối với lĩnh vực đất đai, nhiều bộ, ngành, địa phương phản ánh quy trình xác định giá đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn kéo dài. Quy định chuyển mục đích sử dụng đất còn phức tạp, thiếu hướng dẫn cụ thể trong một số trường hợp.
| “Chi phí nguyên nhiên vật liệu vận chuyển tăng mạnh trong thời gian qua do chịu tác động xung đột tại Trung Đông, giá dầu thế giới tăng khoảng 43% so với trước xung đột. Ngoài ra, tình trạng khan hiếm một số loại vật liệu xây dựng chủ yếu như đất đắp, cát đá diễn ra tại nhiều địa phương trong khi nhu cầu thi công tăng cao do đồng loạt triển khai nhiều dự án, nhất các công trình trọng điểm quốc gia” - Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ. |
Trong lĩnh vực xây dựng, thủ tục thẩm định, phê duyệt dự án, thiết kế kỹ thuật và dự toán còn nhiều bước, có sự trùng lặp giữa các cơ quan. Việc điều chỉnh tổng mức đầu tư, dự toán chưa có hướng dẫn đầy đủ khi giá vật liệu biến động.
Đối với môi trường, việc thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và cấp phép khai thác vật liệu xây dựng còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thi công.
Trong lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số, chưa có hướng dẫn chi tiết về xác định tổng mức đầu tư, dự toán dịch vụ công nghệ thông tin. Việc thu thập báo giá còn phát sinh thủ tục và chưa có quy định xử lý khi có chênh lệch giá. Công tác giải phóng mặt bằng vẫn là điểm nghẽn.
Nguồn cung một số loại vật liệu chủ yếu như đất đắp, cát xây dựng... còn hạn chế, không đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng nhanh trong giai đoạn đẩy mạnh đầu tư công. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản còn phức tạp, kéo dài; quy hoạch khai thác, sử dụng đất chưa thực sự hợp lý, thiếu tính dự báo; cùng với đó là chi phí vận chuyển tăng cao do khoảng cách từ mỏ vật liệu đến công trình lớn, hạ tầng logistics chưa đồng bộ.
Cùng với đó, năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế. Việc lập kế hoạch chưa sát thực tế, phối hợp chưa chặt chẽ, dẫn đến chậm tiến độ. Ngoài ra, việc sắp xếp tổ chức, chuyển giao chủ đầu tư, thay đổi mô hình quản lý cũng ảnh hưởng đến triển khai dự án.
Tại cuộc họp về giải ngân đầu tư công, nhiều địa phương và bộ, ngành đã tham gia trao đổi, tập trung vào tiến độ, vướng mắc và kiến nghị chính sách. Các địa phương gồm: Hà Nội, Hải Phòng, Gia Lai, Phú Thọ, Cao Bằng, Lâm Đồng và Đắk Lắk...; đại diện Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an... trao đổi, thảo luận chủ yếu xoay quanh khó khăn và đề xuất hoàn thiện chính sách để thúc đẩy giải ngân./.
