Kiên quyết xóa bỏ cơ chế “xin - cho”

Kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2026 - 2030 của Bộ Tài chính chia làm hai giai đoạn với các mục tiêu số hóa và nâng cao chất lượng phục vụ rất cụ thể.

Trong đó, giai đoạn 2026 - 2027, hoàn thành việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ. 100% các nền tảng số quốc gia, nền tảng số dùng chung của ngành phục vụ Chính phủ số được hoàn thành và đưa vào sử dụng thống nhất; đạt cấp độ 3 mức độ trưởng thành về quản trị dữ liệu.

Công chức Hải Quan hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan. Ảnh: Đức Thanh

Về dịch vụ công, 100% thủ tục hành chính có đủ điều kiện được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình trên Cổng Dịch vụ công quốc gia; tỷ lệ cấp kết quả giải quyết thủ tục hành chính điện tử đạt 100%; và 95% người dân, doanh nghiệp đánh giá hài lòng khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Đặc biệt, 100% thủ tục hành chính thuộc phạm vi giải quyết của Bộ được thực hiện trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình tập trung, kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Bước sang giai đoạn 2028 - 2030, mục tiêu là đạt tỷ lệ khai thác, sử dụng lại thông tin, dữ liệu đã được số hóa trong giải quyết thủ tục hành chính lên tới 90%, giúp người dân không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong hệ thống. Tỷ lệ thanh toán trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia phấn đấu đạt 80% tổng số giao dịch. Bộ Tài chính cũng hướng tới đạt cấp độ 4 về mức độ trưởng thành quản trị dữ liệu và duy trì Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) ở mức tối thiểu 95%.

Để hiện thực hóa các chỉ tiêu trên, Bộ Tài chính xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, cải cách thể chế được coi là “đột phá của đột phá”, là lợi thế cạnh tranh quốc gia. Bộ Tài chính tập trung xây dựng môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch và an toàn với chi phí tuân thủ thấp. Trọng tâm là hoàn thiện cơ chế để đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi kèm kiểm soát quyền lực, kiên quyết xóa bỏ cơ chế “xin - cho”. Thể chế cũng hướng tới thúc đẩy kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, kiểm soát chặt chẽ quy định thủ tục hành chính, bảo đảm thực sự cần thiết và đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện. Tích hợp, cắt giảm mạnh các mẫu đơn, tờ khai, các thành phần hồ sơ yêu cầu chứng thực không cần thiết trên cơ sở khai thác dữ liệu có sẵn. Đẩy mạnh giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính; xây dựng, nâng cấp và vận hành có hiệu quả Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính Bộ Tài chính theo mô hình tập trung.

Về cải cách tổ chức bộ máy, nhiệm vụ đặt ra là sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, giải quyết triệt để các vướng mắc để vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hoàn thành việc sắp xếp các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ.

Đối với cải cách chế độ công vụ, Kế hoạch xác định xây dựng đội ngũ chuyên nghiệp thông qua việc rà soát, hoàn thiện vị trí việc làm làm cơ sở tuyển dụng, bổ nhiệm; đổi mới chương trình, tài liệu, phương pháp bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức từ tiếp cận theo nội dung sang tiếp cận theo vị trí việc làm và khung năng lực. Đặc biệt, trong Kế hoạch yêu cầu tăng cường kỷ cương, kỷ luật hành chính và phòng, chống tham nhũng trong hoạt động công vụ.

Trong cải cách tài chính công, hoàn thiện thể chế về đổi mới cơ chế tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập, chuyển đổi các đơn vị đủ điều kiện sang mô hình tự chủ hoàn toàn cả về chi đầu tư, chi thường xuyên. Đồng thời, triển khai quyết liệt việc bố trí, sắp xếp, xử lý trụ sở, tài sản công sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.

Bộ Tài chính cũng sẽ xây dựng Khung kiến trúc Bộ Tài chính số, tích hợp trợ lý ảo vào các nền tảng điều hành. Khai thác tối đa cơ sở dữ liệu quốc gia bảo đảm nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”, tiến tới thay thế hoàn toàn phương thức xử lý thủ công bằng điện tử.

Phục vụ nhân dân là mục tiêu tối thượng

Việc ban hành và thực thi Kế hoạch cải cách hành chính trọng tâm giai đoạn 2026 - 2030 mang lại nhiều ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế và xã hội. Đây là bước đi cụ thể nhằm gắn liền cải cách hành chính với việc thực hiện Chiến lược tài chính đến năm 2030, khắc phục triệt để các hạn chế của giai đoạn trước.

Bằng yêu cầu xóa bỏ cơ chế “xin - cho” và cắt giảm thủ tục rườm rà, kế hoạch trực tiếp giúp giảm rủi ro, tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Điều này tạo đòn bẩy thúc đẩy cả kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ. Việc lấy “mức độ thuận tiện, chi phí tuân thủ và khả năng tiếp cận dịch vụ công là thước đo chủ yếu” khẳng định sự chuyển dịch từ nền hành chính quản lý sang nền hành chính phục vụ.

Kế hoạch quán triệt yêu cầu “lấy liêm chính làm nền tảng, lấy hành động quyết liệt làm cam kết và lấy phục vụ nhân dân là mục tiêu tối thượng”. Việc ứng dụng trợ lý ảo, số hóa dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình sẽ mang lại trải nghiệm thuận tiện nhất cho người dân, xóa bỏ rào cản về giấy tờ hành chính.

Song song với công nghệ, yếu tố con người được đặt lên hàng đầu. Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính và phòng, chống tham nhũng. Bản Kế hoạch đã đưa ra một chế tài mạnh mẽ: lấy kết quả, hiệu quả cải cách hành chính làm một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá, quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.

Để theo dõi và đôn đốc việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ, Kế hoạch được ban hành kèm theo hai phụ lục chi tiết, quy định rõ các chỉ tiêu và phân công nhiệm vụ thực thi. Phụ lục I là Bộ chỉ tiêu đo lường và cơ quan giám sát, thiết lập hệ thống theo dõi 11 chỉ tiêu trọng tâm chia theo hai giai đoạn 2026 - 2027 và 2028 - 2030. Tiến độ báo cáo cũng được quy định chặt chẽ theo từng quý, 6 tháng và hằng năm. Phụ lục II phân công nhiệm vụ cụ thể, hệ thống hóa các nhiệm vụ cải cách hành chính thuộc 7 nhóm lĩnh vực cốt lõi.

Việc giao rõ đơn vị chủ trì, sản phẩm đầu ra và thời hạn cụ thể giúp hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, tạo cơ sở đánh giá chính xác mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng đơn vị. Các chỉ tiêu cung cấp công cụ quản lý thiết thực, giúp Bộ Tài chính có cơ sở vững chắc để theo dõi và đôn đốc tiến độ hiện thực hóa.