Được ban hành vào tháng 1/2021 và có hiệu lực thi hành từ ngày 8/3/2021, Thông tư số 06/2021/TT-BTC đã trở thành công cụ pháp lý trọng yếu, định hình phương thức quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hướng hiện đại, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Một trong những dấu ấn rõ nét nhất của Thông tư là việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người nộp thuế. Ngành Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tuyên truyền, phổ biến chính sách với quy mô lớn và phương thức đa dạng. Không chỉ dừng lại ở các hội nghị tập huấn, đối thoại doanh nghiệp, các kênh số như mạng xã hội, video hướng dẫn, cổng thông tin điện tử cũng được tận dụng hiệu quả, giúp chính sách thuế được truyền tải nhanh chóng, dễ tiếp cận.
 |
| Cán bộ hải quan thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp. Ảnh: CTV |
Trong giai đoạn 2021 - 2025, toàn ngành đã tổ chức hơn 180 hội nghị tập huấn với khoảng 25.000 lượt doanh nghiệp tham gia. Điều này không chỉ góp phần nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, mà còn cải thiện đáng kể mức độ tuân thủ pháp luật thuế, tạo nền tảng cho quản lý hiệu quả hơn.
Song hành với đó là bước tiến mạnh mẽ trong ứng dụng công nghệ thông tin. Việc triển khai đồng bộ Hệ thống thông quan tự động và Cơ chế một cửa quốc gia VNACCS/VCIS, dịch vụ công trực tuyến, nộp thuế điện tử 24/7 đã thay đổi căn bản phương thức thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia nộp thuế điện tử đạt trên 96%, thời gian nộp thuế được rút ngắn từ vài ngày xuống chỉ còn vài phút.
Đặc biệt, hệ thống miễn, giảm, hoàn thuế điện tử được triển khai đã góp phần chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, giảm đáng kể thủ tục giấy tờ, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả xử lý hồ sơ. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng nền hành chính thuế hiện đại, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.
Bước đi chiến lược nhằm xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đạiViệc sửa đổi Thông tư 06/2021/TT-BTC không chỉ là yêu cầu kỹ thuật nhằm khắc phục những bất cập hiện tại, mà còn là bước đi chiến lược nhằm xây dựng một hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch, thích ứng với bối cảnh hội nhập sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ của nền kinh tế. |
Ở góc độ quản lý, công tác thanh tra, kiểm tra thuế ngày càng phát huy vai trò then chốt. Việc lựa chọn đối tượng kiểm tra theo hướng trọng tâm, trọng điểm đã giúp nâng cao hiệu quả chống thất thu. Từ năm 2020 đến tháng 3/2025, gần 9.835 cuộc kiểm tra sau thông quan đã được thực hiện, qua đó thu nộp ngân sách hơn 3.117 tỷ đồng. Không chỉ tăng thu, hoạt động này còn góp phần nâng cao tính tuân thủ và kỷ cương pháp luật trong cộng đồng doanh nghiệp.
Hiệu quả thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng là minh chứng rõ nét. Giai đoạn 2020 - 2024, tổng thu đạt trên 1,92 triệu tỷ đồng, duy trì xu hướng tăng trưởng ổn định. Việc mở rộng phối hợp thu với 47 ngân hàng thương mại, triển khai thanh toán điện tử và nộp thuế 24/7 đã tạo ra bước đột phá trong cải cách thủ tục, vừa đảm bảo thu đúng, thu đủ, vừa tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, ngành Hải quan đã từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả, gắn với nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Việc chuyển đổi mô hình tổ chức, giảm đầu mối, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ đã giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế trong bối cảnh mới.
Có thể khẳng định, Thông tư số 06/2021/TT-BTC đã tạo nền tảng vững chắc để chuyển đổi phương thức quản lý thuế từ thủ công sang hiện đại, từ tiền kiểm sang hậu kiểm, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Theo đánh giá của cơ quan hải quan, dù đạt nhiều kết quả tích cực, nhưng thực tiễn triển khai cũng cho thấy, Thông tư số 06/2021/TT-BTC đang đứng trước áp lực phải sửa đổi để đáp ứng yêu cầu mới.
Sự phát triển nhanh của kinh tế số đang tạo ra khoảng trống lớn trong chính sách. Các mô hình kinh doanh mới như thương mại điện tử xuyên biên giới, nền tảng số, dịch vụ xuyên quốc gia phát triển mạnh, nhưng khung pháp lý hiện hành chưa theo kịp. Việc thiếu các công cụ quản lý phù hợp khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc xác định nghĩa vụ thuế, kiểm soát doanh thu và chống thất thu, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nước ngoài không có hiện diện thương mại tại Việt Nam.
Cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian thông quanViệc sửa đổi, bổ sung Thông tư số 06/2021/TT-BTC tập trung vào việc số hóa quy trình, mở rộng phạm vi xử lý thuế nộp thừa/nhầm và cắt giảm thủ tục hành chính, nhằm tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu theo tư duy phục vụ và hiện đại hóa. Trong đó, cải cách quy trình quản lý thuế dựa trên nền tảng công nghệ, giảm thiểu chứng từ giấy, nâng cao hiệu lực quản lý và minh bạch hóa thủ tục hải quan; rút ngắn thời gian thông quan, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật dễ dàng hơn. |
Hạn chế trong chuyển đổi số cũng là một điểm nghẽn. Mặc dù đã đạt nhiều kết quả, nhưng việc tự động hóa toàn diện quy trình quản lý thuế vẫn chưa được thực hiện đồng bộ, nhất là đối với các thủ tục liên thông nhiều ngành. Việc chia sẻ dữ liệu còn phân tán, thiếu kết nối, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý rủi ro và giám sát.
Trong khi đó, tình hình gian lận thuế ngày càng diễn biến phức tạp. Các hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở kê khai sai, mà đã phát triển thành các thủ đoạn có tổ chức, xuyên quốc gia, liên quan đến chuyển giá, lợi dụng khác biệt chính sách giữa các quốc gia. Điều này đòi hỏi phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn về cả pháp lý và công nghệ.
Ngoài ra, sự thay đổi của hệ thống pháp luật và tổ chức bộ máy cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sửa đổi Thông tư. Việc ban hành nhiều luật thuế mới, cùng với quá trình sắp xếp lại cơ quan quản lý theo hướng tinh gọn, đòi hỏi phải điều chỉnh để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống pháp luật.
Trước những yêu cầu đó, Bộ Tài chính đã xây dựng kế hoạch sửa đổi Thông tư số 06/2021/TT-BTC theo hướng toàn diện và có lộ trình rõ ràng. Theo đó, quá trình sửa đổi sẽ được triển khai trên cơ sở rà soát, đánh giá đầy đủ thực tiễn thi hành, đồng thời tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Dự thảo Thông tư sửa đổi sẽ được công khai trên cổng thông tin điện tử để các tổ chức, cá nhân tham gia góp ý. Song song đó, các hội nghị, hội thảo chuyên đề, đối thoại doanh nghiệp sẽ tiếp tục được tổ chức nhằm tiếp thu ý kiến thực tiễn, đảm bảo chính sách ban hành có tính khả thi cao.
Về lộ trình, Bộ Tài chính dự kiến hoàn thành việc rà soát, xây dựng dự thảo trong năm 2026, tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, hoàn thiện hồ sơ và trình ban hành theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Định hướng sửa đổi tập trung vào các nội dung then chốt như: hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý thuế theo hướng tinh gọn, hiệu quả; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, xử lý hoàn toàn trên môi trường điện tử; bổ sung quy định về kiểm tra thuế, kiểm tra lại, kiểm tra sau hoàn thuế; hoàn thiện cơ chế xử lý tiền thuế nộp thừa; tăng cường phối hợp liên ngành và chia sẻ dữ liệu. Đặc biệt, chính sách mới sẽ hướng tới xây dựng cơ chế quản lý thuế phù hợp với kinh tế số, tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong phân tích rủi ro, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và chống thất thu./.
