Vốn theo công trường

Ở những dự án giao thông lớn, tiến độ được tính bằng ngày. Máy móc đã vào vị trí, nhân công đã huy động, vật liệu đã tập kết, nhưng chỉ một khâu chậm lại cũng có thể ảnh hưởng đến cả dây chuyền. Vì thế, với chủ đầu tư và nhà thầu, vốn không chỉ là con số trên kế hoạch, mà phải thực sự đến được công trường đúng lúc.

Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) hiện quản lý nhiều dự án giao thông lớn sử dụng vốn ngân sách nhà nước và vốn ODA, trong đó có cao tốc Bắc - Nam đoạn Quốc lộ 45 - Nghi Sơn; dự án Tăng cường kết nối giao thông khu vực Tây Nguyên (Quốc lộ 19); dự án Cải tạo cầu yếu và cầu kết nối trên các quốc lộ - giai đoạn 1; dự án Cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 19 đoạn Km90 - Km108 (Gia Lai) và tuyến Chợ Mới - Bắc Kạn. Tổng nguồn vốn của các dự án ước khoảng 50.000 tỷ đồng.

Trong thời gian qua, Ban luôn duy trì mức giải ngân khoảng 6.000 - 8.000 tỷ đồng/năm, đạt 90 - 95% chỉ tiêu được giao.

Khi dòng vốn đầu tư công đến công trình kịp thời, đúng lúc

Ông Lê Thắng - Giám đốc Ban Quản lý dự án 2 cho biết, kết quả này đến từ nỗ lực của chủ đầu tư, nhà thầu và sự phối hợp của Kho bạc Nhà nước (KBNN), nhất là trong hướng dẫn và thanh toán vốn.

Theo ông Thắng, trình tự, thủ tục thanh toán vốn thời gian qua đã có nhiều cải tiến. Hồ sơ sau khi hoàn thiện, gửi qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến của KBNN được tiếp nhận và xử lý nhanh, trong đó, khoản tạm ứng được thực hiện trong 1 ngày làm việc, thanh toán khối lượng hoàn thành trong 2 ngày làm việc.

Với một dự án đang thi công, khi tiền về đúng lúc, nhà thầu có thể chủ động huy động vật tư, thiết bị, nhân lực, duy trì thi công liên tục thay vì phải chờ đợi nguồn lực tài chính. “Đây chính là yếu tố quan trọng giúp chúng tôi bảo đảm tiến độ, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công” - ông Thắng nhấn mạnh.

Tại dự án Cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì, ông Nguyễn Lê Minh - Giám đốc Ban điều hành dự án thuộc Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy (Bộ Xây dựng) cũng cảm nhận rõ sự thay đổi từ việc đưa các giao dịch lên môi trường điện tử của KBNN.

Theo ông Minh, việc thanh toán vốn kịp thời có liên quan trực tiếp đến tiến độ thi công, nhất là với những dự án có khối lượng xây lắp lớn. Có vốn, nhà thầu mới có nguồn lực và từ nguồn lực đó, công trường mới có thể duy trì nhịp độ.

Vốn đến công trình phục vụ người dân

Dòng vốn đầu tư công không dừng lại ở những tuyến đường, cây cầu đang thi công. Đi hết hành trình của mình, nguồn lực ấy trở thành những công trình phục vụ trực tiếp cho người dân.

Đầu tháng 8 vừa qua, dự án Đầu tư xây dựng Bệnh viện Phụ sản Trung ương (cơ sở 2) tại Hà Nội được khánh thành và đưa vào vận hành. Công trình có tổng mức đầu tư 950 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách nhà nước, quy mô 300 giường bệnh nội trú cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Để có thể khánh thành, mở cửa đón người bệnh, dự án đã trải qua giai đoạn nước rút với nhiều gói thầu nghiệm thu xây lắp, mua sắm và lắp đặt thiết bị y tế chuyên sâu. Mỗi hạng mục hoàn thành lại kéo theo những hồ sơ, thủ tục thanh toán cần được xử lý liên tục.

Đồng hành cùng dự án từ khâu tạm ứng ban đầu đến những khoản thanh toán khối lượng hoàn thành, KBNN khu vực I đã phát huy vai trò “khơi thông” dòng vốn bằng việc thực hiện quy trình “kiểm soát trước, thanh toán sau”, kết hợp xử lý hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến, giúp chủ đầu tư thuận lợi hơn trong hoàn thiện thủ tục, sớm tiếp cận nguồn vốn.

Câu chuyện tương tự cũng đang diễn ra ở nhiều địa phương, nơi vốn đầu tư công được đưa vào xây dựng trường học, nhất là các trường phổ thông dân tộc nội trú, trường học đạt chuẩn quốc gia tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Những công trình này đang được đẩy nhanh tiến độ để kịp đón thầy cô và học sinh trong năm học mới này.

Theo đánh giá từ các ban quản lý dự án, việc giảm thành phần hồ sơ và chuyển giao dịch lên môi trường điện tử của KBNN giúp giảm thời gian hoàn thiện, luân chuyển hồ sơ giấy, để cán bộ dự án có thêm thời gian tập trung cho công việc trên công trường.

Rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh dòng vốn

Những thay đổi mà chủ đầu tư, ban quản lý dự án cảm nhận được tại công trường là kết quả từ quá trình cải cách phương thức hướng dẫn và thanh toán vốn đầu tư công của KBNN.

Bà Lương Thị Hồng Thúy - Phó Trưởng ban Chính sách - Pháp chế KBNN cho biết, ngay từ đầu năm 2026, toàn hệ thống đã triển khai nhiều giải pháp để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Hằng tuần, KBNN báo cáo cấp có thẩm quyền tình hình giải ngân phục vụ công tác điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; hằng tháng, thông báo kết quả giải ngân đến từng bộ, ngành, địa phương để đôn đốc các chủ đầu tư.

Một thay đổi đáng chú ý đến từ việc triển khai Nghị định số 254/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

Theo bà Thúy, trước đây, chủ đầu tư phải gửi trực tiếp nhiều loại hồ sơ, trong đó có hợp đồng và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nay một số thông tin được tổng hợp và gửi qua dịch vụ công trực tuyến. Cùng với việc nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, thời gian xử lý được rút ngắn xuống tối đa 2 ngày làm việc đối với khoản thanh toán khối lượng hoàn thành và 1 ngày đối với khoản tạm ứng. Với hồ sơ đầy đủ, đáp ứng yêu cầu, một số khoản chi còn được xử lý nhanh hơn.

Nhìn từ công trường, một bộ hồ sơ được xử lý nhanh hơn đồng nghĩa với việc một khoản tiền có thể đến tài khoản nhà thầu sớm hơn; nguồn tiền ấy lại trở thành vật tư, thiết bị, tiền lương và những hạng mục tiếp theo của dự án.

Nhìn từ phía người dân, hành trình của đồng vốn được đo bằng những thứ cụ thể hơn: một tuyến đường được nối dài, một cây cầu được đưa vào sử dụng, một bệnh viện được mở cửa đón người bệnh hay một ngôi trường kịp hoàn thành trước ngày khai giảng...

Đồng vốn ngân sách vì thế không chỉ cần được giải ngân, mà cần đến đúng nơi, đúng thời điểm. Bởi phía sau một khoản thanh toán được thực hiện kịp thời có thể là một ca máy tiếp tục vận hành, những người công nhân tiếp tục có việc làm, một hạng mục được hoàn thành và sau cùng, một công trình sớm đi vào cuộc sống, phục vụ thiết thực cho người dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội.