Kết quả thu hút FDI thời gian gần đây, đặc biệt là sự gia tăng của các dự án trong lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng lượng và hạ tầng cho thấy, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn thu hút FDI dựa trên lợi thế chi phí sang giai đoạn thu hút FDI dựa trên năng lực.
Nếu trước đây, nhà đầu tư tìm đến Việt Nam chủ yếu để tối ưu chi phí sản xuất, thì các dự án gần đây trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch hay nghiên cứu và phát triển (R&D) cho thấy, nhà đầu tư đang đánh giá Việt Nam bằng một tiêu chí khác: khả năng trở thành đối tác trong các ngành chiến lược của tương lai. Dữ liệu cho thấy, cả quy mô giải ngân và cấu trúc ngành đều đang cải thiện theo hướng này.
 |
| Sức hút mới với dòng vốn FDI chất lượng cao |
Trong năm 2026, xu hướng đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam được thể hiện rõ nét. Các dự án có vốn đầu tư hàng tỷ USD liên quan đến vật liệu pin (POSCO Future M của Hàn Quốc), năng lượng sạch (LNG Quỳnh Lập, Nghệ An), điện tử, trung tâm dữ liệu hay AI… phản ánh sự dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn FDI. Đồng thời, việc Qualcomm, Samsung, LG… mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam cho thấy, Việt Nam bắt đầu xuất hiện trong “bản đồ công nghệ” của các tập đoàn lớn.
Không chỉ các nhà sản xuất điện tử, bán dẫn gia tăng đầu tư, những doanh nghiệp cung ứng đầu vào cho các ngành này cũng đang mở rộng hiện diện, mở ra kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng mới của sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam. Một trong số đó là Tập đoàn Messer (Đức) vừa công bố 2 dự án lớn tại Thái Nguyên, nhằm mở rộng mạng lưới sản xuất khí, hỗ trợ sự phát triển của ngành sản xuất công nghệ cao, nhất là các ngành điện tử và bán dẫn đang phát triển nhanh chóng tại Việt Nam và khu vực.
“Việt Nam là một trong những thị trường công nghiệp đầy triển vọng tại Đông Nam Á” - ông Adrien Rameaux - Giám đốc Messer tại Việt Nam nhận định.
Từ đầu năm 2026, Việt Nam liên tục đẩy mạnh cải cách thể chế và hoàn thiện các chính sách thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao. Nổi bật trong đó là Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, với định hướng chuyển trọng tâm thu hút FDI từ lợi thế chi phí lao động và quy mô sang các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Ông Richard Barnsley - Giám đốc Khối Ngân hàng toàn cầu, Ngân hàng HSBC Việt Nam đánh giá: “Thành công của Việt Nam trong 4 thập kỷ qua được xây dựng trên tinh thần cởi mở, thực tiễn và cam kết cải cách bền bỉ. Nghị quyết số 10- NQ/TW đã cho thấy, những phẩm chất ấy vẫn được giữ vững theo thời gian”.
Còn theo ông Takuya Sahashi - Phó Chủ tịch Mitsubishi Corporation tại Việt Nam, Nghị quyết số 10-NQ/TW sẽ tạo thêm động lực để các doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư, tăng cường chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. “Cùng với các chủ trương thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 10-NQ/TW sẽ góp phần hình thành nền tảng tăng trưởng mới cho Việt Nam” - ông Takuya Sahashi nhấn mạnh.
Phân tích từ góc độ chính sách, TS. Đặng Thảo Quyên - Phó Chủ nhiệm nhóm bộ môn Quản trị, kiêm Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh doanh quốc tế, Đại học RMIT Việt Nam nhấn mạnh, Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển căn bản trong tư duy và chính sách thu hút FDI của Việt Nam, từ chỗ chủ yếu “thu hút vốn” sang “phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài” theo hướng chất lượng, hiệu quả và lan tỏa.
TS. Đặng Thảo Quyên chỉ rõ, Việt Nam không còn xem FDI đơn thuần là nguồn bổ sung vốn, mà coi đây là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ, công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế, nhằm biến dòng vốn ngoại thành năng lực nội sinh. Về chính sách, Nghị quyết định hướng rõ các lĩnh vực ưu tiên gồm bán dẫn, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, năng lượng xanh, logistics hiện đại và các dịch vụ giá trị gia tăng cao, đồng thời khuyến khích các tập đoàn đa quốc gia đặt trung tâm R&D, trung tâm dữ liệu hay trụ sở khu vực tại Việt Nam. Cơ chế ưu đãi cũng chuyển sang hướng dựa trên hiệu quả, gắn với cam kết chuyển giao công nghệ, đào tạo, sử dụng nhà cung ứng Việt Nam và đóng góp cho chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW, nhiều địa phương, đặc biệt là TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội, đã bắt đầu điều chỉnh chiến lược, đặt ngưỡng đầu tư tối thiểu theo mật độ vốn và yêu cầu công nghệ cao hơn, đồng thời đẩy mạnh cơ chế “lối xanh” cho các dự án chiến lược.
| Bà Phương Nguyễn - Giám đốc điều hành CCX Partners tại Việt Nam: Cải cách thể chế sẽ quyết định sức hút FDI công nghệ cao
Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI quốc tế. Là một đơn vị chuyên tư vấn đầu tư và thương mại quốc tế tại Việt Nam, CCX Partnersđang tiếp tục nhận được nhiều đề nghị tư vấn đầu tư và thâm nhập thị trường Việt Nam từ các nhà đầu tư nước ngoài. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước chuyển đáng ghi nhận: lần đầu tiên có một nghị quyết riêng về kinh tế FDI, đặt trọng tâm vào bán dẫn, AI, năng lượng sạch, công nghệ thông tin, chế biến chế tạo, công nghệ cao. Chủ trương chủ động “sàng lọc, thay thế” dự án công nghệ lạc hậu, thâm dụng lao động, gây ô nhiễm cho thấy, định hướng thu hút FDI của Việt Nam đang chuyển mạnh sang hướng chọn lọc, chú trọng chuyển giao công nghệ và liên kết doanh nghiệp nội địa. Nếu duy trì song song cải cách thể chế và đà tăng trưởng FDI, Việt Nam có dư địa trở thành trung tâm sản xuất công nghệ cao của khu vực. TS. Đặng Thảo Quyên - Phó chủ nhiệm nhóm bộ môn Quản trị, kiêm Chủ nhiệm cấp cao bộ môn Kinh doanh quốc tế, Đại học RMIT Việt Nam: Việt Nam hội tụ lợi thế mới để đón dòng vốn công nghệ cao
Yếu tố tạo sức hấp dẫn mới của Việt Nam đối với dòng vốn FDI là ổn định chính trị - kinh tế vĩ mô và vị thế địa chính trị. Đặc biệt, Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt trọng tâm thu hút đầu tư chất lượng, công nghệ cao, liên kết nội địa và tạo hiệu quả lan tỏa. Bên cạnh đó, hạ tầng và hệ sinh thái đang được nâng cấp; nguồn nhân lực trẻ; thị trường nội địa tăng trưởng; cam kết chuyển đổi xanh và số hóa... tạo “cầu kéo” mạnh cho FDI chất lượng cao. Sức hút của Việt Nam đang chuyển từ “lợi thế chi phí thấp và ổn định” sang “hệ sinh thái sẵn sàng cho công nghệ cao và chính sách chọn lọc có định hướng dài hạn”. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao vị thế, cần tiếp tục giải quyết các điểm nghẽn về nhân lực chất lượng cao, hạ tầng năng lượng ổn định và liên kết sâu với doanh nghiệp trong nước. |
