Sức bật từ những “siêu dự án”

Có hai nghị quyết quan trọng vừa được Quốc hội thông qua: Một là điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó có việc nâng tổng mức đầu tư sơ bộ của Dự án lên 289.339 tỷ đồng, tức là tăng thêm hơn 86.000 tỷ đồng so với phê duyệt trước đó (203.200 tỷ đồng). Hai là, thông qua việc sẽ đầu tư hơn 286.000 tỷ đồng làm đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, đi qua 7 tỉnh, thành phố lân cận.

Đây đều là các dự án có sử dụng vốn đầu tư công, có ý nghĩa quan trọng. Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở nguồn lực đầu tư “khủng”, lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, mà nếu được thực hiện và giải ngân, sẽ góp phần tăng tổng cầu, tạo đòn bẩy thúc tăng trưởng GDP. Quan trọng hơn, đây là những công trình hạ tầng có khả năng tạo ra tác động lan tỏa lớn, mở rộng không gian phát triển và kết nối các trung tâm kinh tế, sản xuất, đô thị trong khu vực.

Công nhân trên công trường xây dựng và mở rộng cảng Cà Ná - Ninh Thuận. Ảnh: Đức Thanh

Rất nhiều dự án quy mô lớn như vậy đã và đang được đầu tư trong thời gian vừa qua. Không chỉ là một tuyến đường để kết nối giao thông, rút ngắn khoảng cách, mà một quan điểm đã từng được nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng nhiều lần khẳng định, cùng với hành lang giao thông, thì hành lang kinh tế cũng sẽ được mở ra. Ví như các tuyến đường Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 3 TP. HCM đang được triển khai, cũng được nhấn mạnh rằng, đó là những tuyến đường mang sứ mệnh hành lang kinh tế động lực.

Nhiều địa phương trong cả nước cũng đã “cất cánh” từ những dự án động lực như vậy. Quảng Ninh là một ví dụ. Năm 2012, khi Quảng Ninh lần đầu tiên tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư quy mô quốc tế, một nhà đầu tư nước ngoài đã chia sẻ rằng, 20 năm qua đến Quảng Ninh, lúc nào ông cũng thấy đường đang được sửa chữa; thời gian di chuyển từ Hà Nội tới Hạ Long cũng quá lâu, mất 4-5 giờ đồng hồ, thế nên tập đoàn của ông còn e ngại khi đầu tư vào Quảng Ninh.

Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau đó, với hàng loạt dự án hạ tầng lớn, bao gồm cả đầu tư công và đầu tư tư nhân, như Sân bay Vân Đồn, cao tốc Hải Phòng - Quảng Ninh, cầu Bạch Đằng, cao tốc Hạ Long - Móng Cái…, được triển khai, kinh tế Quảng Ninh đã có sức bật mạnh mẽ. Đầu tư cả trong và ngoài nước đổ vào, tăng trưởng GRDP nhiều năm ở mức cao, trong đó 6 tháng đầu năm nay đạt mức 11,11%.

Với nỗ lực vượt bậc trong phát triển kinh tế - xã hội, Quảng Ninh vừa được Quốc hội thông qua trở thành thành phố trực thuộc trung ương và ngày hôm qua (27/8), để chào mừng sự kiện này, đồng loạt 24 dự án, công trình cấp tỉnh, với tổng vốn đầu tư khoảng 46.816 tỷ đồng đã được khánh thành hoặc khởi công xây dựng. Thành phố biển sẽ có thêm nền tảng cho tăng trưởng và phát triển.

Trong dịp 2/9, nhiều địa phương trong cả nước cũng đồng loạt khánh thành và khởi công nhiều dự án. Đó chính là cách để tạo năng lực mới, diện mạo mới cho không chỉ kinh tế địa phương, mà là cho cả kinh tế cả nước.

“Đòn bẩy” cho tăng trưởng 2 con số

Từ một tuyến đường, một cây cầu hay một sân bay, những “đường băng” mới cho tăng trưởng đang được mở ra. Và khi hạ tầng đi trước, các dòng vốn khác có thêm cơ hội đi cùng. Bởi thế, kỳ vọng đang được đặt ra, đầu tư công không chỉ trực tiếp tạo ra giá trị và động lực cho tăng trưởng kinh tế, mà còn trở thành lực kéo để khu vực tư nhân, vốn đầu tư nước ngoài và các nguồn lực xã hội cùng “nhập cuộc”, nhất là khi mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, bắt đầu từ năm 2026 này đang được nỗ lực thực hiện.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, giai đoạn 2026 - 2030, để thúc đẩy tăng trưởng, tổng vốn đầu tư toàn xã hội phải đạt 40% GDP, tương đương khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong khi đó, tháng 4/2026, Quốc hội đã chính thức thông qua Kế hoạch Đầu tư công trung hạn 2026 - 2030, với nguồn lực được chốt ở con số 8,22 triệu tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương 3,8 triệu tỷ đồng; vốn ngân sách địa phương 4,42 triệu tỷ đồng.

Nguồn lực lớn này, theo khẳng định của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, là cần thiết cho việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn 2026 - 2030.

Tuy vậy, rõ ràng, để nền kinh tế có thể đạt tốc độ tăng trưởng 2 con số, giai đoạn 2026 - 2030 cần huy động tới hơn 30 triệu tỷ đồng cho đầu tư toàn xã hội. Hơn lúc nào hết, đầu tư công phải trở thành “vốn mồi”. Một đồng vốn ngân sách hiệu quả không chỉ tạo ra một công trình, mà phải tạo ra thêm nhiều đồng vốn xã hội. Vai trò “dẫn dắt” của đầu tư công là ở đó.

Muốn vậy, trước tiên, nguồn lực này phải được nhanh chóng giải ngân và phát huy hiệu quả. Năm 2026, để thúc đẩy tăng trưởng, kế hoạch đầu tư công cũng đã được “chốt” ở mức trên 1 triệu tỷ đồng. Và hiện nay, việc giải ngân vốn đầu tư công kế hoạch 2026 vẫn đang nỗ lực được triển khai, với mục tiêu giải ngân 100% nguồn lực trong năm nay.

Tuy nhiên, số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, tính đến ngày 13/8/2026, đã có 463.532,9 tỷ đồng vốn đầu tư công được giải ngân, đạt 45,3% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Như vậy, vẫn còn khoảng gần 520.000 tỷ đồng cần được đưa vào nền kinh tế trong những tháng cuối năm. Giải ngân nhanh sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Tuy vậy, ở một góc độ khác, các chuyên gia kinh tế cho rằng, điều quan trọng là phải nâng cao hiệu quả đầu tư công. Mục tiêu mà Chính phủ đặt ra là phấn đấu đưa hệ số sử dụng vốn (ICOR) đạt mức 4,5 - 4,8, thấp hơn mức 6,4 của giai đoạn 2021 - 2025.

Một điều quan trọng khác, để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, không chỉ cần thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, mà cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư vướng mắc, kéo dài. Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã có Công điện số 58/CĐ-TTg về việc khẩn trương cập nhật, rà soát, tổng hợp phân loại và đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài. Khi các dự án này được gỡ khó, hàng triệu tỷ đồng sẽ được khơi thông, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số.