Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo về giải quyết các vấn đề khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng (Ban Chỉ đạo 751) đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt, từng bước giải phóng nguồn lực đất đai, tài chính, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Gần 3.000 dự án tồn đọng cần tháo gỡ

Các dự án tồn đọng kéo dài không chỉ gây lãng phí lớn về nguồn lực đất đai, vốn đầu tư, mà còn tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư, làm suy giảm niềm tin của doanh nghiệp và xã hội. Trước thực trạng đó, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo 751 do Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình làm Trưởng ban, trên cơ sở hợp nhất các ban chỉ đạo tháo gỡ khó khăn khác, với tinh thần hành động xuyên suốt: “Quyết liệt triển khai - mạnh dạn đề xuất - minh bạch xử lý”.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Bộ Tài chính - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 751 đã rà soát, tham mưu Chính phủ trình Bộ Chính trị báo cáo Đề án rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. Theo ghi nhận, trên phạm vi cả nước có 2.991 dự án gặp khó khăn, vướng mắc tồn đọng, kéo dài, với tổng quy mô sử dụng đất khoảng 153 nghìn ha, tổng mức đầu tư lên tới 2,46 triệu tỷ đồng. Ngoài ra, còn có 647 công trình điện; 2 cơ sở Bệnh viện Bạch Mai; 2.161 dự án, cơ sở nhà đất tại 5 địa phương (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Tây Ninh) cùng nhiều dự án trọng điểm, quy mô lớn tại các đô thị lớn cũng gặp khó khăn nên đang “đắp chiếu”.

Thời gian qua, Ban Chỉ đạo 751 đã tham mưu Chính phủ triển khai hàng loạt giải pháp mang tính hệ thống. Lần đầu tiên, cơ sở dữ liệu quốc gia về các dự án tồn đọng khó khăn, vướng mắc được hình thành, giúp theo dõi, phân loại, xử lý dự án theo từng nhóm nguyên nhân.

Đặc biệt, Chính phủ đã trình và được Quốc hội thông qua Nghị quyết số 170/2024/QH15 về cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án, đất đai trong kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và tỉnh Khánh Hòa. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, Bộ Chính trị đã chấp thuận đề xuất của Chính phủ về mở rộng phạm vi áp dụng cơ chế đặc thù trên phạm vi cả nước tại Nghị quyết số 265/2025/QH15 về kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV.

Cùng với đó, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng để tháo gỡ các dự án năng lượng, y tế, đô thị; ban hành 8 công điện chỉ đạo, 2 nghị định, tổ chức nhiều hội nghị toàn quốc, đồng thời cử các đoàn công tác trực tiếp làm việc với các địa phương để kịp thời tháo gỡ vướng mắc.

Hàng nghìn dự án được “giải phóng”

Những nỗ lực quyết liệt của cả hệ thống chính trị đã mang lại kết quả rõ nét. Cụ thể, trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, đã tháo gỡ vướng mắc quy hoạch cho 142 dự án điện mặt trời, xử lý dứt điểm vấn đề điện mặt trời mái nhà tại 15 địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn 172 dự án cần tiếp tục tháo gỡ liên quan đến công nhận ngày vận hành thương mại (COD) và hưởng giá FIT (giá điện hỗ trợ).

Đối với các dự án, cơ sở nhà đất theo Kết luận số 77-KL/TW về phương án tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án, đất đai trong các kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án tại một số tỉnh, thành phố và Nghị quyết số 170/2024/QH15, đến nay đã xử lý 1.759/2.161 dự án, đạt 81,39%, với tổng vốn đầu tư khoảng 220.433 tỷ đồng; đưa 6.101,51 ha đất vào khai thác. Đà Nẵng là địa phương có tỷ lệ xử lý cao nhất (82,45%), tiếp đến là Khánh Hòa (72,3%), Hà Nội (63,15%). TP. Hồ Chí Minh tuy mới đạt 18,18% nhưng đang được tập trung chỉ đạo quyết liệt.

Trong lĩnh vực y tế, 2 dự án lớn sau nhiều năm đình trệ đã được tháo gỡ và khởi động lại từ tháng 3/2025 và đã hoàn thành đúng dịp khởi công, khánh thành đồng loạt 234 dự án lớn trên cả nước vừa qua.

Đối với các dự án trọng điểm tại đô thị lớn, Chính phủ đã tháo gỡ 12 dự án tại TP. Hồ Chí Minh với tổng vốn gần 87,8 nghìn tỷ đồng; xử lý vướng mắc Dự án ngăn triều chống ngập, tuyến đường Phạm Văn Đồng - Gò Dưa; phê duyệt điều chỉnh dự án Khu đô thị đại học Quốc tế Berjaya; tháo gỡ dự án Aqua City tại Đồng Nai quy mô trên 1.000 ha; xử lý thủ tục cho các dự án lớn tại Quảng Ninh với tổng vốn gần 284 nghìn tỷ đồng.

Về phía 2.991 dự án khó khăn trên Hệ thống 751, đến nay đã xử lý, tháo gỡ được 926 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 724.651 tỷ đồng, quy mô đất 52.021,8 ha. Khoảng 1.200 dự án đang được chuyển giao cho các bộ, ngành và địa phương tiếp tục xử lý; 248 dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án có tình huống pháp lý tương tự sẽ được áp dụng cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 170; 160 dự án BT đang được xây dựng nghị quyết riêng để tháo gỡ. Còn lại khoảng 500 dự án sẽ được tiếp túc rà soát, xử lý trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, các địa phương đã chủ động xử lý theo thẩm quyền 298 dự án với tổng mức đầu tư 198,6 nghìn tỷ đồng, đưa 5.566,6 ha đất vào sử dụng.

Như vậy, tính đến nay, 5.203 dự án đã được tháo gỡ và có định hướng xử lý, trong đó 3.289 dự án đã được đưa vào khai thác, với tổng mức đầu tư khoảng 1,67 triệu tỷ đồng.

Mở rộng cơ chế đặc thù trên phạm vi toàn quốc

Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội cho phép mở rộng áp dụng các cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 170/2024/QH15 trên phạm vi cả nước, đối với các dự án có sai phạm được xác định trước thời điểm nghị quyết ban hành. Sáu nhóm chính sách lớn liên quan đến giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xác định giá đất, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được áp dụng linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc không hợp thức hóa sai phạm, xử lý nghiêm trách nhiệm tổ chức, cá nhân vi phạm.

Quốc hội nhấn mạnh các nguyên tắc: tuân thủ pháp luật, bảo đảm lợi ích chung, không để phát sinh sai phạm mới, không làm phát sinh tranh chấp, khiếu kiện phức tạp, đặc biệt là các tranh chấp có yếu tố nước ngoài.

Thời gian tới, Chính phủ tiếp tục rà soát, ban hành danh mục các dự án đủ điều kiện áp dụng cơ chế đặc thù trước ngày 15/2/2026; Bộ Công thương khẩn trương tháo gỡ vướng mắc cho các dự án điện năng lượng tái tạo; các bộ chuyên ngành xây dựng cơ chế xử lý các vướng mắc về quy hoạch, đất đai, đầu tư, xây dựng, BT.

Các địa phương được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện, sớm đưa các dự án vào khai thác, đồng thời phối hợp tổng kết, đánh giá việc thực hiện Kết luận số 77-KL/TW và Nghị quyết số 170/2024/QH15 trước năm 2026.

Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, minh bạch và đồng bộ, việc tháo gỡ các dự án tồn đọng không chỉ góp phần khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng, mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao kỷ cương pháp luật, củng cố niềm tin của doanh nghiệp và xã hội vào môi trường đầu tư của Việt Nam.