Hạ tầng số, thương mại điện tử và cải cách hành chính trở thành nền móng mới
Để kinh tế số phát triển thực chất, Quảng Ninh lựa chọn cách đi từ nền tảng hạ tầng. Hiện hạ tầng viễn thông và Internet của tỉnh đã được đầu tư khá đồng bộ, với hơn 5.400 trạm thu phát sóng di động, gần 3.300 trạm 4G, gần 300 trạm 5G; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng Internet cáp quang đạt 97,74%. Đây là điều kiện quan trọng để phát triển thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số trong đời sống xã hội.
Trên nền hạ tầng đó, thương mại điện tử đang trở thành một điểm sáng. Sàn giao dịch thương mại điện tử OCOP Quảng Ninh hiện có gần 600 tài khoản đăng ký, khoảng 250 tài khoản hoạt động, với 135 gian hàng và 438 sản phẩm. Toàn bộ sản phẩm OCOP từ 3 đến 5 sao đều đã tích hợp phương thức thanh toán không dùng tiền mặt. Lượng truy cập gần 108.000 lượt mỗi năm cho thấy thương mại điện tử tại địa phương không còn là khái niệm thử nghiệm, mà đang dần trở thành kênh giao dịch thực chất cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất.
 |
| Tỉnh cũng xác định khoa học công nghệ là một trong những “đòn bẩy” chiến lược để tạo bứt phá. Ảnh :T.D |
| Một thay đổi đáng chú ý khác là việc thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng đi sâu vào đời sống. Quảng Ninh hiện có 73 chi nhánh ngân hàng thương mại, 212 phòng giao dịch, hơn 400 máy ATM, trên 3.500 máy POS và khoảng 2.700 điểm chấp nhận thanh toán thẻ. Tốc độ tăng trưởng thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021-2025 đạt bình quân 67,3% mỗi năm về số lượng và 35,6% về giá trị. Đặc biệt, mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” đã được nhân rộng, với 100% chợ trên địa bàn có hộ kinh doanh chấp nhận thanh toán điện tử, tỷ lệ trung bình đạt 86,3%. |
Song hành với thương mại điện tử là cải cách hành chính trên nền tảng số. Toàn tỉnh hiện có 2.278 thủ tục hành chính được cung cấp dịch vụ công trực tuyến, đạt 100%; trong đó 1.814 thủ tục là dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính đã được liên thông, đồng bộ với nhiều nền tảng và cơ sở dữ liệu quốc gia, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp không phải cung cấp lại thông tin đã có.
Theo bà Nguyễn Hải Vân - Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Ninh: “Hiện hệ thống thông tin giải quyết TTHC tỉnh cơ bản đã kết nối với các hệ thống, nền tảng và kho dữ liệu điện tử của tổ chức, doanh nghiệp, người dân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia”. Theo bà, việc đồng bộ dữ liệu điện tử giúp quy trình xử lý hồ sơ được thực hiện xuyên suốt, đúng quy định và dễ dàng tra soát hơn. Phát biểu này cho thấy chuyển đổi số ở Quảng Ninh không chỉ là đầu tư công nghệ, mà còn là thay đổi cách vận hành nền hành chính công.
Về dài hạn, tỉnh cũng xác định khoa học công nghệ là một trong những “đòn bẩy” chiến lược để tạo bứt phá. Năm 2026, Quảng Ninh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 13%, trong đó tỷ trọng kinh tế số đóng góp trên 12%. Theo ông Nguyễn Trung Tiến - Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Quảng Ninh cho biết: Tỉnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong các ngành kinh tế trọng điểm như công nghiệp, du lịch, thương mại, logistics và nông nghiệp công nghệ cao; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số trong quản trị, sản xuất và kinh doanh.
Mở rộng không gian tăng trưởng bằng khu kinh tế số
Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức đang trở thành xu thế phát triển, Quảng Ninh lựa chọn một hướng đi giàu tham vọng: nghiên cứu xây dựng khu kinh tế số và tri thức tự do. Khu kinh tế này được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời là nơi hội tụ các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và thử nghiệm những mô hình kinh tế số tiên tiến.
Điểm đáng chú ý là đề án không chỉ dừng ở việc tận dụng các cơ chế ưu đãi hiện hành, mà còn hướng tới việc áp dụng các chính sách đặc thù, vượt trội để tạo sức hút cho nhà đầu tư. Đây được xem là nỗ lực nhằm hình thành một môi trường đầu tư cạnh tranh, hấp dẫn hơn, nhất là với các tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước. Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh dự kiến có quy mô gần 26.400ha, trải trên địa bàn 10 xã, phường, với ba phân khu chức năng có tính liên kết chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau.
 |
| Hải quan cửa khẩu cảng Hòn Gai đẩy mạnh ứng dụng hiệu quả AI nâng cao hiệu quả thực thi nhiệm vụ |
Trong đó, phân khu thứ nhất được định hướng là trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ, tập trung vào trí tuệ nhân tạo, đào tạo nhân lực công nghệ số và phát triển đô thị thông minh ven biển. Phân khu thứ hai giữ vai trò không gian quản trị thông minh, trung tâm hành chính số, trung tâm dữ liệu dự phòng và logistics hỗ trợ. Phân khu thứ ba tập trung vào công nghiệp công nghệ cao như bán dẫn, linh kiện phần cứng và điện tử hiện đại. Cách tổ chức này cho thấy Quảng Ninh không chỉ muốn phát triển dịch vụ số, mà còn muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ cao.
Nhìn từ tổng thể, Quảng Ninh đang cố gắng xây một mô hình phát triển mới, trong đó kinh tế số không phải một hợp phần riêng lẻ, mà trở thành lực đẩy xuyên suốt từ sản xuất, thương mại, dịch vụ công cho tới thu hút đầu tư. Khi khu kinh tế số và tri thức tự do được nghiên cứu song song với phát triển hạ tầng số, thương mại điện tử, cải cách hành chính và đổi mới sáng tạo, tỉnh đang phát đi tín hiệu rõ ràng về mục tiêu chuyển từ lợi thế tài nguyên sang lợi thế tri thức, công nghệ và quản trị hiện đại./.
