Theo Bộ Tài chính, việc sắp xếp, bố trí, xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng.
Đến nay, cả 34 địa phương đã hoàn thành xử lý bước đầu 25.885 cơ sở nhà, đất. Trong đó, 8.515 cơ sở được bố trí làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp; 2.913 cơ sở cho giáo dục; 618 cơ sở cho y tế; 2.296 cơ sở cho văn hóa, thể thao; 677 cơ sở cho các mục đích công cộng khác; 4.495 cơ sở được giao cho các tổ chức phát triển quỹ đất, đơn vị có chức năng quản lý, kinh doanh nhà để khai thác.
Việc bố trí này giúp các cơ sở nhà, đất dôi dư đều có đơn vị tiếp nhận, quản lý, sử dụng theo quy định, góp phần hạn chế tình trạng bỏ hoang, lãng phí.
 |
| Ảnh minh họa |
Để đạt được kết quả này, thời gian qua, Bộ Tài chính đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.
Cụ thể, Bộ Tài chính đã thường xuyên ban hành các văn bản đôn đốc, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện. Đồng thời, tổ chức 9 đoàn công tác làm việc trực tiếp với 3 bộ, cơ quan trung ương và 6 địa phương nhằm rà soát tình hình, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Bộ Tài chính cũng đã tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ và tham mưu ban hành các chỉ đạo quan trọng, trong đó có Công điện số 19/CĐ-TTg ngày 26/2/2026, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư.
Mặc dù đạt kết quả bước đầu, song tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư vẫn còn chậm, chưa đồng đều giữa các địa phương.
Tính đến ngày 27/4/2026, tổng số cơ sở nhà, đất đã thu hồi, chuyển giao về địa phương là 11.396 cơ sở. Trong đó, mới có 5.065 cơ sở hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác; còn lại 6.331 cơ sở đang tiếp tục xử lý.
| Nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, tại dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư do sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính, Bộ Tài chính đã đề xuất các giải pháp như: cho phép chuyển giao nguyên trạng tài sản; linh hoạt hơn trong xử lý tài sản gắn liền với đất; điều chỉnh cơ chế xác định giá cho thuê sát thị trường; kéo dài thời gian cho thuê đối với trường hợp có đầu tư cải tạo. |
Đáng chú ý, còn 3.746 cơ sở chưa có phương án xử lý, khai thác. Một số địa phương có số lượng lớn cơ sở chưa xử lý dứt điểm như Phú Thọ, Ninh Bình, Hưng Yên, Quảng Ngãi, Bắc Ninh, Nghệ An, Hà Tĩnh… Ở khối cơ quan trung ương, hiện vẫn còn 601 cơ sở nhà, đất chưa được xử lý.
Theo Bộ Tài chính, tiến độ xử lý chậm xuất phát từ cả nguyên nhân về tổ chức thực hiện và cơ chế chính sách.
Về tổ chức thực hiện, một số bộ, ngành, địa phương chưa ban hành đầy đủ các văn bản thuộc thẩm quyền, dẫn đến thiếu cơ sở để rà soát, xử lý tài sản công theo tiêu chuẩn, định mức. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ chưa nắm vững quy định pháp luật, trong khi năng lực của cấp cơ sở còn hạn chế.
Đáng chú ý, nhiều cơ sở nhà, đất được giao cho cấp xã quản lý nhưng chưa có sự vào cuộc quyết liệt của cấp tỉnh và các cơ quan chuyên môn trong việc hướng dẫn, hỗ trợ.
Về cơ chế chính sách, nhiều vướng mắc phát sinh trong thực tiễn như: nhà, đất bị lấn chiếm hoặc đã bố trí làm nhà ở nhưng chưa có cơ chế xử lý dứt điểm khi chuyển giao; tài sản xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân khác chưa có phương án xử lý phù hợp.
Ngoài ra, phần lớn các cơ sở nhà, đất đã xuống cấp, cần cải tạo, sửa chữa trước khi khai thác, nhưng nguồn kinh phí còn hạn chế. Trong khi đó, cơ chế cho thuê, đấu giá, xác định giá còn phức tạp, kéo dài thời gian thực hiện.
Đặc biệt, quy định thời gian cho thuê tối đa 5 năm được đánh giá là chưa đủ hấp dẫn để thu hút các tổ chức, cá nhân tham gia đầu tư cải tạo, khai thác tài sản.
Trước thực tế trên, Bộ Tài chính đã báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ xử lý nhà, đất dôi dư.
Tại dự thảo Công điện, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương, Bí thư tỉnh ủy, thành ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải hoàn thành việc quyết định xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư chưa xử lý trước ngày 15/5/2026; đồng thời khẩn trương ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn trong tháng 5/2026.
Đồng thời, yêu cầu lãnh đạo các địa phương trực tiếp chỉ đạo, bảo đảm hoàn thành việc xử lý, khai thác toàn bộ các cơ sở nhà, đất dôi dư trong quý II/2026, không để hư hỏng, xuống cấp, gây lãng phí.
Đáng chú ý, kết quả thực hiện sẽ được đưa vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương.
Bộ Tài chính cho biết sẽ tiếp tục theo dõi, đôn đốc và hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương trong quá trình triển khai. Đồng thời, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư do sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn trong thực tiễn, ban hành trong thời gian tới. Tuy nhiên, việc sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư hiện nay đã được phân cấp triệt để cho các bộ, cơ quan trung ương, chính quyền địa phương, do đó cần có sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp.
Có thể thấy, trong bối cảnh ngân sách còn hạn chế, việc tận dụng hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư được xác định là giải pháp quan trọng nhằm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công./.
