Sáng ngày 5/5/2026, Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) tổ chức Hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư do sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, sắp xếp đơn vị hành chính và dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp.

Phải có cơ chế đặc thù giúp hoàn thành đúng tiến độ

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết, việc xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đang bước vào giai đoạn “nước rút”, với yêu cầu phải hoàn thành chậm nhất trong quý II/2026. Đây là nhiệm vụ cấp bách, được đặt ra trong bối cảnh hàng loạt chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và các kết luận của Ban Chấp hành Trung ương liên quan đến mục tiêu tăng trưởng gắn với tài chính công, nợ công.

Ông Nguyễn Tân Thịnh - Cục trưởng Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính. Ảnh: Đức Thanh

Theo ông Thịnh, mặc dù từ cuối năm 2024 đến nay, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã cơ bản được hoàn thiện; Thủ tướng Chính phủ liên tục có công điện đôn đốc; Bộ Tài chính cũng ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, song tiến độ triển khai thực tế vẫn còn chậm.

Đến nay, khối trung ương vẫn còn hơn 300 cơ sở nhà, đất chưa xử lý xong, trong khi nhiều địa phương đã cơ bản hoàn thành từ cuối năm 2025. Tuy nhiên, tại địa phương, dù đã xử lý khoảng 25.885 cơ sở nhà, đất dôi dư, nhưng vẫn còn khoảng 1/3 trong số này phải tiếp tục xử lý ở bước hai, tức là sau bàn giao phải đưa vào khai thác, sử dụng hoặc xử lý dứt điểm.

Đáng chú ý, một số nơi vẫn tồn tại tình trạng “chuyển giao là xong”, trong khi thực tế nhiều trụ sở vẫn đóng cửa, chưa được khai thác, chưa có phương án sử dụng cụ thể. “Những trường hợp này đều được đánh giá là chưa hoàn thành nhiệm vụ” - ông Thịnh nhấn mạnh.

Phân tích về nguyên nhân, ông Thịnh cho rằng điểm nghẽn không nằm ở cơ chế, chính sách (vốn đã được phân cấp tương đối đầy đủ) mà chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện. “Cùng một mặt bằng chính sách, nhưng kết quả giữa các bộ, ngành, địa phương rất khác nhau; có nơi làm nhanh, dứt điểm, nhưng cũng có nơi tiến độ còn chậm, đặc biệt ở cấp cơ sở vẫn còn lúng túng trong xử lý tài sản sau khi tiếp nhận” - ông Thịnh nói.

Trong bối cảnh thời gian chỉ còn khoảng 2 tháng, nếu tiếp tục thực hiện theo quy trình thông thường sẽ khó hoàn thành mục tiêu. Vì vậy, theo ông Thịnh, cần thiết phải ban hành Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù, nhằm tạo cơ sở pháp lý đủ linh hoạt để đẩy nhanh tiến độ. Tinh thần là ưu tiên hiệu quả tổng thể, cho phép áp dụng các giải pháp linh hoạt như xác định giá cho thuê theo phương thức đơn giản, có thể thấp hơn giá thị trường để nhanh chóng đưa tài sản vào khai thác; cho phép giảm giá khi không có người thuê; cho phép bên thuê tự cải tạo, sửa chữa; thực hiện chuyển giao tài sản theo nguyên trạng, đồng thời mạnh dạn xử lý, kể cả phá dỡ đối với tài sản không còn phù hợp.

Bên cạnh đó, đối với trụ sở làm việc, cần quán triệt nguyên tắc hạn chế tối đa xây dựng mới, ưu tiên tận dụng cơ sở hiện có, đồng thời điều chỉnh tiêu chuẩn, định mức sử dụng theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp thực tiễn.

Đông đảo đại diện các bộ, ngành, địa phương tham gia hội nghị. Ảnh: Đức Thanh

Nhấn mạnh khối lượng công việc còn lại rất lớn trong khi thời gian không còn nhiều, ông Thịnh cho biết hội nghị lần này nhằm lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương để hoàn thiện cơ chế đặc thù, qua đó thống nhất giải pháp, tạo chuyển biến thực chất, bảo đảm hoàn thành mục tiêu xử lý, khai thác hiệu quả toàn bộ nhà, đất dôi dư trong quý II/2026.

Nhiều góp ý cụ thể để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết

Tại hội nghị, các bộ, ngành, địa phương đều thống nhất về sự cần thiết ban hành cũng như các nội dung chính của dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Đồng thời, nhiều ý kiến cụ thể đã được đưa ra để góp phần hoàn thiện dự thảo, bảo đảm khi ban hành có thể giải quyết hiệu quả các vướng mắc từ thực tiễn.

Đại diện Sở Tài chính Hải Phòng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, tham mưu Chính phủ áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với các tổ chức, cá nhân có hành vi lấn chiếm nhà, đất; đồng thời bổ sung các chế tài liên quan nhằm bảo đảm hiệu lực thi hành.

Liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai, đại diện Sở Tài chính Hải Phòng cũng đề nghị làm rõ quy định đối với tài sản gắn liền với đất. Cụ thể, trong trường hợp giao đất cho cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập để thực hiện dự án đầu tư xây dựng trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, cần xác định rõ các đối tượng này có phải mua, hoàn trả giá trị tài sản trên đất theo quy định hiện hành hay không. Trường hợp thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ này, đề nghị nghiên cứu cơ chế đặc thù theo hướng không phải mua, hoàn trả, nhằm bảo đảm thống nhất trong quản lý, sử dụng tài sản công.

Góp ý vào dự thảo, đại diện Sở Tài chính tỉnh Nghệ An cho rằng, để bảo đảm thống nhất trong áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù, cần bổ sung điều khoản chuyển tiếp đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư đã được chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý, nhưng chưa ban hành bảng giá hoặc chưa ký hợp đồng cho thuê. Theo đó, các trường hợp này cần được phép áp dụng ngay các cơ chế, chính sách quy định tại Nghị quyết.

Ngoài ra, liên quan đến việc điều chỉnh giảm đơn giá cho thuê nhà, dự thảo hiện chưa quy định mức giới hạn tối đa của tổng mức giảm giá so với giá niêm yết hoặc giá khởi điểm ban đầu. Do đó, đại diện địa phương đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung quy định về mức trần giảm giá để bảo đảm tính chặt chẽ trong thực hiện…

Kết luận hội nghị, ông Nguyễn Tân Thịnh đánh giá cao các ý kiến góp ý của các bộ, ngành, địa phương đối với dự thảo Nghị quyết. Theo ông, các ý kiến đều rất tâm huyết, trách nhiệm, bám sát thực tiễn, qua đó cho thấy đây là vấn đề cấp thiết, cần sớm có cơ chế đủ mạnh để tháo gỡ.

Ông Thịnh cho biết, Cục Quản lý công sản sẽ khẩn trương tổng hợp đầy đủ các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Nghị quyết theo hướng rõ ràng, khả thi, phù hợp thực tiễn, trình cấp có thẩm quyền xem xét, ban hành trong thời gian sớm nhất, qua đó tạo cơ sở pháp lý thúc đẩy tiến độ xử lý, khai thác hiệu quả nhà, đất dôi dư./.