Theo báo cáo của Bộ Tài chính, lũy kế giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước (NSNN) thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) kéo dài từ năm 2025 sang năm 2026 đạt 878,68 tỷ đồng, tương đương 8,1% kế hoạch (bao gồm kế hoạch ngân sách trung ương đã làm thủ tục kéo dài và ngân sách địa phương). Trong đó, riêng vốn ngân sách trung ương giải ngân 510,78 tỷ đồng, đạt 7,8% kế hoạch đã làm thủ tục kéo dài.

Xét theo từng chương trình, tiến độ giải ngân vẫn còn chênh lệch nhưng nhìn chung đều ở mức thấp. Cụ thể, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giải ngân khoảng 315,55 tỷ đồng, đạt 8,7% kế hoạch; Chương trình xây dựng nông thôn mới giải ngân 129,3 tỷ đồng, đạt 7% kế hoạch; Chương trình giảm nghèo bền vững đạt 65,93 tỷ đồng, tương đương 6,3% kế hoạch.

Giải ngân vốn Chương trình mục tiêu quốc gia 4 tháng đạt dưới 10% kế hoạch. Ảnh TL minh họa

Đối với kinh phí thường xuyên, lũy kế giải ngân đến hết tháng 4 đạt khoảng 785,99 tỷ đồng, bằng 7% dự toán (bao gồm cả dự toán đã làm thủ tục kéo dài). Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân 729,85 tỷ đồng, đạt 7,2% dự toán. Theo từng chương trình cụ thể: Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt khoảng 460,38 tỷ đồng (7,6%); Chương trình xây dựng nông thôn mới đạt 65,06 tỷ đồng (7,7%); Chương trình giảm nghèo bền vững đạt 204,4 tỷ đồng (6,2%).

Theo Bộ Tài chính, một trong những nguyên nhân chính khiến tiến độ giải ngân còn chậm là do việc hoàn thiện cơ sở pháp lý của các CTMTQG chưa đồng bộ. Đến hết tháng 4/2026, mới chỉ có 3 chương trình (phòng, chống ma túy; phát triển văn hóa; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) đã hoàn thiện cơ sở pháp lý, đủ điều kiện để đề xuất phương án phân bổ kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, dự toán ngân sách trung ương và kế hoạch đầu tư công ngân sách trung ương năm 2026 cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Bên cạnh đó, việc xây dựng, tổng hợp phương án phân bổ vốn ở một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương còn chậm. Một số nội dung chi, định mức chi của các chương trình chưa được ban hành đầy đủ, ảnh hưởng đến tiến độ giao dự toán và tổ chức thực hiện.

Đối với nguồn vốn NSNN năm 2025 được phép kéo dài sang năm 2026, Bộ Tài chính cho biết đã theo dõi số vốn làm thủ tục kéo dài là 16.736,03 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư 6.531,88 tỷ đồng, kinh phí thường xuyên 10.204,15 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn một số bộ, cơ quan chưa gửi đầy đủ báo cáo về số vốn kéo dài, gây khó khăn trong công tác tổng hợp, theo dõi và điều hành.

Để bảo đảm tiến độ giải ngân trong năm 2026, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện phương án phân bổ dự toán ngân sách trung ương và kế hoạch đầu tư công năm 2026; đồng thời sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách làm cơ sở triển khai các chương trình.

Cùng với đó, các cơ quan, đơn vị cần chủ động chuẩn bị đầy đủ thủ tục đầu tư, lựa chọn các dự án đủ điều kiện để giao kế hoạch, tránh tình trạng đăng ký mang tính “giữ chỗ”, dẫn đến “vốn chờ dự án”. Việc đẩy nhanh giải ngân cần đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng chống thất thoát, lãng phí.

Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương thực hiện nghiêm chế độ báo cáo, kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc để có giải pháp tháo gỡ, qua đó góp phần thúc đẩy tiến độ thực hiện các CTMTQG trong thời gian tới./.