Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến hết ngày 30/4/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 144.282,9 tỷ đồng, tương đương 14,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (1.013.443,4 tỷ đồng). Trong đó, vốn ngân sách trung ương đạt 38.802,5 tỷ đồng, bằng 10,7%; vốn ngân sách địa phương đạt 105.480,4 tỷ đồng, tương đương 16,2%.
So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân tăng 12.615,7 tỷ đồng về số tuyệt đối. Tuy nhiên, xét về tỷ lệ, mức giải ngân lại thấp hơn 1,7%. Nguyên nhân chủ yếu là do kế hoạch vốn năm 2026 được giao ở mức rất cao, tăng tới 22,7% so với năm trước, trong khi thời điểm cuối tháng 4 trùng với kỳ nghỉ lễ kéo dài, phần nào ảnh hưởng đến tiến độ thi công và giải ngân của nhiều dự án.
Đối với nguồn vốn kế hoạch năm trước kéo dài sang năm 2026, tổng giải ngân đạt 12.588,3 tỷ đồng, tương ứng 15,7% kế hoạch (80.031,2 tỷ đồng). Đây là mức thực hiện chưa cao, đòi hỏi tiếp tục phải có giải pháp quyết liệt hơn nữa để hoàn thành giải ngân phần vốn chuyển tiếp vẫn còn lớn trong những tháng tới.
 |
| Giải ngân vốn đầu tư công cần tăng cường giải pháp để tăng tốc. Ảnh minh họa: H.T |
Cũng theo báo cáo từ Bộ Tài chính, “bức tranh” giải ngân trong 4 tháng qua có sự phân hóa rõ nét. Cụ thể, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung của cả nước trở lên. Trong nhóm này có một số đơn vị như Ngân hàng Chính sách xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an; cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Khánh Hòa…
Tuy nhiên, vẫn còn 27 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung. Đáng chú ý, trong đó có tới 14 bộ, cơ quan gần như chưa giải ngân hoặc có tỷ lệ dưới 1%.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt là tác động từ xung đột Trung Đông kéo dài, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, là công cụ điều hành vĩ mô và động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.
| Cần khắc phục các tồn tại trong công tác cán bộ Một trong những giải pháp để thúc đẩy giải ngân được Bộ Tài chính kiến nghị đó là các bộ, ngành, địa phương cần kiên quyết xử lý nghiêm khắc các chủ đầu tư, ban quản lý dự án, tổ chức, cá nhân cố tình gây khó khăn, cản trở, thiếu trách nhiệm làm chậm tiến độ phân bổ/điều chỉnh vốn, thực hiện dự án và giải ngân vốn đầu tư công. Thay thế kịp thời những cán bộ yếu kém về năng lực, trì trệ, gây nhũng nhiễu, tiêu cực, kiên quyết xử lý các hành vi tiêu cực trong quản lý đầu tư công. Đồng thời có giải pháp sắp xếp, đảm bảo bố trí cán bộ có đủ năng lực chuyên môn đáp ứng yêu cầu trong công tác quản lý và triển khai các dự án tại các xã, phường mới hình thành sau khi chuyển đổi mô hình chính quyền 2 cấp, nhất là đối với các địa bàn vùng sâu, vùng xa. |
Thời gian qua, nhiều giải pháp đã được triển khai đồng bộ, từ việc ban hành các công điện về tăng cường quản lý, điều hành giá, tháo gỡ khó khăn cho các dự án, đến việc tổ chức Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 vào ngày 24/4/2026. Tại hội nghị này, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ giải ngân, coi đây là nhiệm vụ then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng “2 con số” trong năm 2026 và cả nhiệm kỳ.
Các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cũng đã chủ động triển khai kế hoạch, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong đầu tư công; thực hiện nghiêm chế độ báo cáo; thường xuyên rà soát, cập nhật tiến độ, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Việc đề cao trách nhiệm người đứng đầu, phân công lãnh đạo theo dõi từng dự án ngay từ đầu năm đã góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện.
Về phía Bộ Tài chính, nhiều giải pháp điều hành đã được triển khai nhằm nâng cao chất lượng phân bổ và giải ngân vốn. Trong đó, tập trung ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược, có khả năng giải ngân cao và tác động lan tỏa lớn; đồng thời tăng cường kiểm tra phương án phân bổ vốn, kịp thời điều chỉnh đối với các dự án chưa đủ điều kiện.
Bộ Tài chính cũng đã chỉ đạo Kho bạc Nhà nước thực hiện giải ngân ngay khi đủ điều kiện, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo quy định; triển khai bộ chỉ số KPI để theo dõi, đánh giá tiến độ giải ngân theo tuần, tháng, phục vụ hiệu quả công tác điều hành.
Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vẫn đang chịu tác động bởi nhiều khó khăn, vướng mắc. Trong đó, nổi bật là tình trạng khan hiếm vật liệu xây dựng như đất, cát, đá tại nhiều địa phương, không đáp ứng kịp nhu cầu gia tăng trong giai đoạn cao điểm đầu tư công. Giá nguyên, nhiên vật liệu tăng mạnh kéo theo chi phí vận chuyển tăng, buộc nhiều dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư hoặc hợp đồng, làm phát sinh thêm thủ tục.
Công tác giải phóng mặt bằng tiếp tục là “nút thắt” lớn, liên quan đến xác định nguồn gốc đất, đơn giá đền bù, di dời hạ tầng kỹ thuật, khiến nhiều dự án chưa thể triển khai theo kế hoạch. Bên cạnh đó, không ít dự án còn chậm hoàn thiện thủ tục đầu tư do quy trình thẩm định, phê duyệt kéo dài, vướng mắc trong các quy định liên quan đến đất đai, môi trường, quy hoạch.
Yếu tố con người cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân. Một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án, nhà thầu chưa thực sự chủ động, năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế; trong khi tại một số địa phương, đặc biệt là cấp cơ sở sau sắp xếp bộ máy, vẫn còn thiếu cán bộ chuyên trách về đầu tư công.
Ngoài ra, những vướng mắc về thể chế, chính sách trong các lĩnh vực đất đai, xây dựng, môi trường, khoa học công nghệ… cũng đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho triển khai dự án.
Trong bối cảnh áp lực tăng trưởng ngày càng lớn, việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công không chỉ là yêu cầu về tiến độ, mà đã trở thành nhiệm vụ mang tính quyết định để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Do đó, để phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, Bộ Tài chính tiếp tục kiến nghị một số giải pháp.
Cụ thể là các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp đã được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo. Trọng tâm là khẩn trương hoàn thiện phân bổ chi tiết kế hoạch vốn; đẩy nhanh tiến độ quy hoạch, cấp phép mỏ vật liệu; tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng; đồng thời rà soát, hoàn thiện danh mục dự án cho kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030.
Cùng với đó, các bộ, cơ quan trung ương, địa phương cần siết chặt kỷ luật, kỷ cương, xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện nghiêm chế độ báo cáo và minh bạch số liệu giải ngân.
Đặc biệt, Bộ Tài chính yêu cầu các đơn vị được giao vốn cần chủ động nhập đầy đủ dữ liệu số về tình hình giải ngân đầu tư công trên hệ thống thông tin của Bộ Tài chính theo đúng hướng dẫn và thời gian quy định để triển khai bộ công cụ KPI theo dõi, đánh giá giải ngân vốn đầu tư công./.
