Chủ động nguồn lực cho năm 2026

Cải cách chính sách tiền lương theo tinh thần Nghị quyết số 27-NQ/TW là một trong những trụ cột quan trọng của cải cách khu vực công, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đồng thời tạo động lực cho bộ máy vận hành hiệu quả hơn. Tuy nhiên, bài toán lớn nhất đặt ra là đảm bảo nguồn lực tài chính đủ mạnh để triển khai một cách đồng bộ, tránh gây áp lực lên cân đối ngân sách nhà nước.

Năm 2026 được xem là mốc quan trọng trong lộ trình cải cách tiền lương khu vực công, khi các điều kiện về nguồn lực tài chính đã được chuẩn bị tương đối đầy đủ và có cơ sở pháp lý rõ ràng. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc ban hành Thông tư số 133/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, quy định cụ thể việc tổ chức thực hiện dự toán ngân sách nhà nước năm 2026, trong đó xác lập rõ các nguồn tạo lập quỹ cải cách tiền lương. Theo đó, yêu cầu xuyên suốt đặt ra đối với các bộ, ngành, địa phương là phải chủ động tạo nguồn từ chính nội lực của mình, thay vì phụ thuộc vào hỗ trợ từ ngân sách Trung ương.

Năm 2026 được xem là mốc quan trọng trong lộ trình cải cách tiền lương. Ảnh: Đức Thanh

Cụ thể, các đơn vị phải thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% chi thường xuyên tăng thêm so với dự toán năm trước (không bao gồm các khoản chi cho con người) để dành cho cải cách tiền lương. Đối với địa phương, mức tiết kiệm này phải bảo đảm không thấp hơn chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Đây là giải pháp mang tính kỷ luật tài chính, buộc các đơn vị phải rà soát lại toàn bộ cơ cấu chi tiêu, cắt giảm các khoản chi chưa thực sự cần thiết.

Song song với đó, nguồn cải cách tiền lương của địa phương còn được hình thành từ nhiều kênh, như 70% số tăng thu ngân sách năm 2025 so với dự toán; 50% số tăng thu ngân sách các năm tiếp theo; nguồn cải cách tiền lương còn dư từ các năm trước chuyển sang; cùng với khoản tiết kiệm chi thường xuyên theo lộ trình từ năm 2023 đến 2026.

Đối với khu vực sự nghiệp công lập, yêu cầu tự chủ tài chính gắn với tạo nguồn cải cách tiền lương cũng được quy định cụ thể. Các đơn vị có nguồn thu phải trích tối thiểu 35 - 40% phần chênh lệch thu - chi để bổ sung quỹ tiền lương, qua đó giảm áp lực cho ngân sách nhà nước, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đáng chú ý, một nguồn lực lớn cho cải cách tiền lương đến từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp đơn vị hành chính đã giúp giảm khoảng 145.000 biên chế, tạo ra nguồn tiết kiệm đáng kể.

Không chỉ giảm về số lượng, việc rà soát vị trí việc làm và cải tiến quy trình cũng góp phần nâng hiệu suất giải quyết thủ tục hành chính khoảng 30%, qua đó tiết kiệm chi thường xuyên hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm. Tổng hợp các nguồn lực từ tinh giản bộ máy và tiết kiệm chi tiêu, ước tính có thể tạo ra khoảng 190.500 tỷ đồng cho cải cách tiền lương trong giai đoạn 2026 - 2030. Sự chuẩn bị nguồn lực cho cải cách tiền lương khu vực công trong năm 2026 được đánh giá tích cực với quỹ tích lũy khoảng 560.000 tỷ đồng từ tăng thu, tiết kiệm chi thường xuyên và tinh giản biên chế.

Những con số này cho thấy, việc cải cách bộ máy không chỉ nhằm mục tiêu tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, mà còn trực tiếp tạo ra dư địa tài chính để cải cách tiền lương - một yếu tố then chốt trong nâng cao chất lượng khu vực công.

Hoàn thiện cơ chế, bảo đảm cải cách tiền lương bền vững

Bên cạnh việc chuẩn bị nguồn lực cho năm 2026, định hướng chính sách trong thời gian tới đang tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế, nhằm bảo đảm cải cách tiền lương được triển khai ổn định và bền vững.

Theo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 đã được thông qua tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, về thực hiện chính sách tiền lương, chính sách xã hội, từ năm 2026, Chính phủ được giao chủ động sử dụng nguồn tích lũy cho cải cách tiền lương để bảo đảm thực hiện các chế độ tiền lương, phụ cấp và thu nhập theo quy định.

Đây là bước chuyển quan trọng từ cơ chế “chuẩn bị nguồn” sang “chủ động điều hành”, cho phép Chính phủ linh hoạt hơn trong phân bổ nguồn lực, đồng thời bảo đảm tính kịp thời và ổn định trong chi trả tiền lương cho khu vực công.

Song song với đó, khung khổ chính sách về tiền lương cũng đang được hoàn thiện. Bộ Nội vụ hiện đang trình Chính phủ xem xét, ban hành Nghị định mới về chế độ tiền lương khu vực công nhằm từng bước hoàn thiện chính sách tiền lương, bảo đảm phù hợp với vị trí việc làm, chức trách, nhiệm vụ và điều kiện công tác của đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh tổ chức bộ máy đã được sắp xếp, tinh gọn vừa qua và đang được tiếp tục rà soát, tinh gọn tổ chức bên trong bộ, ngành, địa phương, đơn vị sự nghiệp, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả.

Việc hoàn thiện chính sách tiền lương trong bối cảnh bộ máy đã và đang được tinh gọn sẽ giúp bảo đảm tính đồng bộ giữa “đầu vào” (tổ chức, biên chế) và “đầu ra” (tiền lương, đãi ngộ). Đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống công vụ, đồng thời tạo động lực làm việc cho đội ngũ cán bộ.

Trong thời gian tới, việc phân bổ ngân sách cũng sẽ tiếp tục được điều chỉnh theo hướng ưu tiên cho cải cách tiền lương, đồng thời gắn với các nhiệm vụ chiến lược như phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục và y tế. Điều này cho thấy cải cách tiền lương không tách rời mà nằm trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng lưu ý, cải cách tiền lương cũng được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với việc tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Chính phủ đã yêu cầu nghiên cứu, đề xuất cải cách tiền lương gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và tinh giản biên chế, bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả. Cụ thể, tại Nghị quyết 105/NQ-CP năm 2026 về Chương trình hành động thực hiện Kết luận số 210 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 13 về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị trong thời gian tới, Chính phủ yêu cầu nghiên cứu, đề xuất cải cách tiền lương, phụ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, gắn với sắp xếp bộ máy, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tinh giản biên chế.

Như vậy, cải cách tiền lương trong giai đoạn tới không chỉ là điều chỉnh mức thu nhập, mà là một quá trình cải cách tổng thể, bao gồm cả tài chính công, tổ chức bộ máy và thể chế quản lý. Khi các yếu tố này được triển khai đồng bộ, chính sách tiền lương sẽ trở thành công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, củng cố niềm tin của đội ngũ cán bộ, công chức và bảo đảm an sinh xã hội.

Có thể thấy, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực cho năm 2026 và định hướng rõ ràng cho giai đoạn tiếp theo, Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu cải cách tiền lương theo hướng thực chất, hiệu quả và bền vững. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng quan trọng cho quá trình phát triển dài hạn của nền kinh tế và hệ thống quản trị quốc gia.