Ngăn thất thoát từ khâu hao mòn, khấu hao

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định chế độ quản lý, tính hao mòn, trích khấu hao tài sản kết cấu hạ tầng (TSKCHT) do Nhà nước đầu tư, quản lý. Việc xây dựng Thông tư nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý còn thiếu, tạo cơ sở thống nhất trong quản lý và sử dụng tài sản công.

Hiện nay, ngoài một số lĩnh vực như giao thông, thủy lợi, chợ, cấp nước sạch hoặc các tài sản được quản lý theo chế độ tài sản công tại cơ quan, đơn vị, việc quản lý, tính hao mòn và trích khấu hao đối với TSKCHT vẫn chưa có quy định chung. Thực tế này dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong quản lý, làm giảm hiệu quả khai thác tài sản.

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định chế độ quản lý, tính hao mòn, trích khấu hao TSKCHT do Nhà nước đầu tư, quản lý. Ảnh minh họa

Trong khi đó, Chính phủ dự kiến ban hành Nghị định mới về quản lý, sử dụng và khai thác TSKCHT, đòi hỏi phải có quy định cụ thể về danh mục tài sản, giá trị, thời gian sử dụng và tỷ lệ hao mòn, khấu hao. Đây là cơ sở quan trọng để phục vụ phân loại, kiểm kê, giao tài sản, hạch toán và xử lý tài sản.

Do đó, theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư quy định chế độ quản lý, tính hao mòn, trích khấu hao TSKCHT là cần thiết, bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Thông tư hướng tới mục tiêu bổ sung hành lang pháp lý về chế độ quản lý, tính hao mòn và trích khấu hao đối với TSKCHT, qua đó làm nền tảng cho việc quản lý, khai thác, xử lý và hạch toán tài sản phù hợp với thực tế.

Dự thảo quán triệt chủ trương nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, đồng thời tăng cường phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Các quy định cũng được xây dựng trên cơ sở kế thừa có chọn lọc các chế độ hiện hành và kết quả tổng kiểm kê tài sản công năm 2025.

Nguyên tắc xuyên suốt được quy định tại dự thảo Thông tư là mọi tài sản đều phải được theo dõi, hạch toán đầy đủ cả về hiện vật và giá trị, đồng thời có cơ chế xử lý phù hợp đối với tài sản đặc thù.

Dự thảo Thông tư cũng quy định phạm vi điều chỉnh bao gồm chế độ quản lý, tính hao mòn, trích khấu hao đối với TSKCHT là tài sản cố định và hướng dẫn kê khai, báo cáo. Đối tượng áp dụng là các cơ quan quản lý nhà nước về hạ tầng, cơ quan quản lý chuyên ngành, các đơn vị được giao quản lý tài sản và các tổ chức thực hiện kế toán, lưu trữ.

Rõ tiêu chuẩn, siết nguyên tắc quản lý và khai thác

Một nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư là quy định cụ thể tiêu chuẩn nhận biết TSKCHT là tài sản cố định. Theo đó, tài sản sử dụng độc lập được xác định là một tài sản.

Đối với hệ thống gồm nhiều bộ phận liên kết với nhau để thực hiện chức năng, nếu thiếu một bộ phận thì hệ thống không thể hoạt động, toàn bộ hệ thống được xác định là một tài sản. Trường hợp hệ thống được giao cho nhiều cơ quan quản lý, phần tài sản giao cho từng cơ quan được xác định là một tài sản riêng.

Tài sản được xác định là tài sản cố định khi có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên và nguyên giá từ 30 triệu đồng trở lên.

Dự thảo cũng đưa ra các nguyên tắc quản lý tài sản nhằm bảo đảm kiểm soát chặt chẽ. Theo đó, các đơn vị phải lập hồ sơ quản lý đầy đủ cả về hiện vật và giá trị theo quy định của pháp luật về tài sản công.

Đối với tài sản không còn nhu cầu sử dụng nhưng chưa tính đủ hao mòn hoặc chưa khấu hao hết, vẫn phải tiếp tục theo dõi, bảo quản và tính hao mòn đến khi được xử lý, nhưng không trích khấu hao. Ngược lại, tài sản đã tính đủ hao mòn hoặc khấu hao nhưng vẫn sử dụng được thì tiếp tục quản lý, không tính hao mòn và không trích khấu hao.

Dự thảo cũng quy định cụ thể các trường hợp khai thác tài sản như chuyển nhượng quyền thu phí, cho thuê quyền khai thác hoặc tham gia dự án đối tác công tư (PPP).

Theo đó, trong thời gian chuyển nhượng quyền khai thác, tài sản vẫn được theo dõi và tính hao mòn nhưng không trích khấu hao. Với trường hợp chuyển giao quyền khai thác có thời hạn, đơn vị quản lý có trách nhiệm giám sát việc thực hiện hợp đồng, không tính hao mòn trong thời gian chuyển giao nhưng vẫn theo dõi nguyên giá trên sổ kế toán. Khi hết thời hạn, tài sản được xác định lại giá trị để tiếp tục quản lý.

Đối với tài sản tham gia dự án PPP, đơn vị quản lý phải theo dõi, báo cáo phần tài sản tham gia dự án, không tính hao mòn, không trích khấu hao trong thời gian bàn giao cho nhà đầu tư, đồng thời vẫn theo dõi nguyên giá trên báo cáo tài chính. Khi tài sản được hoàn trả, giá trị còn lại sẽ được xác định lại làm cơ sở cho việc quản lý và hạch toán tiếp theo./.